CHƯƠNG LXXXIX: RÂU BÍM KỂ VỀ NGUỒC GỐC ĐẢO LƯU MANH
Chớ đánh giá sự gì theo danh. Câu này, một câu châm ngôn minh hoạ cho hòn đảo mà chúng tôi đang cho xuồng đi tới.
Ohonoo là tên nó, tức Đảo Lưu Manh. Thế thì chắc chỉ là một ổ côn đồ và hải tặc mà người ta có thể nghĩ ra được: một đảo Tortuga chính hiệu, nhung nhúc những “Duyên hải Huynh đệ,” — nào là Montbars, L’Ollonais, Bartolomeo, Pierre Đại Đế, và những tên vô lại một phường. Nhưng đâu phải. Người ở Ohonoo cũng thực thà như người dân ở khu vực khác thuộc xứ Mardi này. Họ mang một cái tên đáng ngờ, đúng thế; nhưng nó đối với họ thì khác. Bởi lẽ, họ chẳng lấy gì làm hãnh diện cho bằng hãnh diện với cái tên này. Nguyên do? Gốc tích của nó đã có từ thời xưa lắm rồi; và họ lấy làm tự hào vì sự đáng kính trọng của nó; dẫu họ không thừa nhận cái khả năng áp dụng hiện đại của nó vào bất kỳ tộc người nào trên đảo này; thể hiện, rằng các từ chỉ là các ký hiệu đại số, không truyền đạt ý nghĩa nào trừ điều bạn muốn. Và khi ta gọi tên thứ này, thì đôi khi ta lại đang gọi tên thứ khác.
Nhưng làm sao người Ohonoo lại có cái tên này?
Xin hãy lắng nghe, và Râu Bím, sử gia Herodotus của chúng ta, sẽ kể chuyện.
Ngày xưa rất xưa lắm rồi, xảy ra chuyện có những tên giặc biển, hải tặc, trộm cắp, và gian phi ở các đảo lân cận bị trục xuất đến đảo Ohonoo; những kẻ mà, sau cùng trở thành một cộng đồng cũng gọi là đông đúc, quyết tâm bênh vực cho phẩm giá của họ, và đứng đầu trên các quốc tộc ở Mardi. Trước kia họ thậm chí còn bị cách ly khỏi những nước chung quanh; thế mà bây giờ, họ đi đến chỗ tự cách ly lấy mình; trục xuất hết thảy mấy kẻ chướng tai gai mắt đến một đảo khác. Các sự kiện ấy xảy ra vào một thời cách đây quá xa, đến độ lúc này còn chưa dám chắc liệu những kẻ hai lần bị trục xuất ấy, bị đẩy vào cuộc lưu đày thứ nhì do hành vi bất lương tuyệt đối, hay vì tính lương thiện tương đối của họ chăng. Nếu là trường hợp sau, thì những người còn lại ắt phải là một đoàn đại bịp.
Dẫu sự việc có thế nào, thì khối thịnh vượng chung đại gian hùng bấy giờ mới tập hợp với nhau những bộ râu xám, và những cái đầu khôn ngoan, và những người hiểu biết, trong nhóm cuối vốn rất nhiều, để chọn một vua cai trị, và trở thành người quản lý nhà nước cho chính họ.
Và khi thời điểm đã chín muồi, người dân đảo này trở nên đông đúc và hùng mạnh lắm. Dân này càng đông đúc và hùng mạnh bao nhiêu, thì họ càng lấy làm hãnh diện và tự hào về gốc gác của mình bấy nhiêu, thường nhắc lại điều ấy bằng những kiểu khoác lác lắm vẻ khác nhau. Biểu tượng tự hào của quốc vương họ là một bàn tay có ngón trỏ móc, đại diện cho thiên hướng biển thủ của liệt tổ liệt tông.
Và toàn bộ chuyện này, ở một mức độ còn lớn hơn, Mohi nói.
“Vậy là, thưa chúa tể,” Babbalanja nói, ngả mình, “có vẻ như những người ở Ohonoo đã phong thánh cho sự thiếu sót của các tiền nhân, dẫu những đặc điểm tương tự lại được xem là ô nhục giữa những người này. Thế nhưng chính thời gian mới là thứ tạo nên khác biệt. Kẻ đại gian hùng một ngàn năm trước tựa như một ông già tốt bụng đầy khấp khởi và niềm vui, bên trong hơi ác tâm một chút; trái lại, kẻ đại gian hùng ngày nay tựa như một kẻ cáu kỉnh, lại chẳng có gì có thể cứu chữa được hắn. Nhiều tên đại bịp trong sử biên niên của Sử Biên Niên của chúng ta là những vị anh hùng với chúng ta: — bằng chứng là, Marjora kẻ soán ngôi. Phải, thời gian quả thực tạo nên những điều kỳ diệu. Nó thanh cao hóa rượu; nó thanh cao hóa tiếng tăm; nói cho đúng, nó là thứ tạo nên sự thanh cao ấy; nó làm giàu và làm mờ ngọn giáo Cọ Dừa của chúng ta; làm giàu và khai sáng tâm trí; làm chín những trái anh đào và những đôi môi non; đeo tràng hoa cho những phế tích xưa, và phủ thường xuân những mái đầu già; tăng vị cho những củ khoai khô, và mang nét sắc sảo vào Những suy tư của Bardinna; của những truyện ngụ ngôn chắt ra sự thật; và cuối cùng, làm mịn, cân bằng, đánh bóng, làm mềm, làm tan và cải thiện mọi thứ. Vâng, thưa chúa tể, trong xứ Mardi này thì mới hoàn toàn tốt cho tính cổ đại của nó hơn, và càng được sùng kính hơn; đối với người có đầu óc chăn ấm nệm êm, thì sống ở đó càng dễ chịu hơn. A! nếu như nó luôn nằm trong phôi như một hạt giống xanh trong vỏ, thì nó hẳn phải là một thứ ẩm ướt, không có hình thù, và từ những dấu vết của sáng tạo mới đây của nó hẳn phải khó chịu biết bao. Con người đầu tiên, Bardinna đã nói, hẳn phải cảm thấy như một người bước vào một nơi ở mới, nơi tre trúc mang màu xanh lục. Chẳng phải ở Maramma có tương truyền, rằng gia đình con người ấy khốn đốn vì cảm cúm và chảy mũi triền miên sao?”
“Ôi Thời Gian, Thời Gian, Thời Gian! Yoomy kêu lên — “chính là Thời Gian, Thời Gian hạ chí xưa, đã khiến cho thế giới cũ thành ra thế này. Thời Gian đã rắc muối những ngọn núi già, và cạo trọc những đỉnh núi già của chúng, và trải ra những thảo nguyên già, và xây dựng những khu rừng già, và khuôn đúc những thung lũng già. Chính Thời Gian đã bào mòn những con kênh già huy hoàng thành những con sông già huy hoàng, và mài tròn những lòng hồ già, và khoét sâu những vùng biển già! Chính là Thời Gian —.”
“Phải, giờ ngưng được rồi,” Media kêu lên. “Những khi không có những cuộc chiêm nghiệm đậm chất thơ, thì ngươi làm gì, hỡi anh thi sĩ? Để chuyện hành văn cho Babbalanja, vốn đã đủ hành hạ người ta lắm rồi.”
“Ngay cả như vậy,” Babbalanja nói, “Yoomy, anh đã đi quá lãnh vực của mình. Chúa tể Media biết rõ, rằng việc của anh là làm cho thứ kim loại trong anh leng keng theo từng mẩu, chứ chẳng phải rung lên theo từng khối.