CHƯƠNG LXXXII: DONJALOLO ĐÃ SAI THUỘC HẠ ĐẾN CÁC ĐẢO CHUNG QUANH, VÀ NHẬN VỀ KẾT QUẢ NHƯ THẾ NÀO
Trước khi thuật lại điều được chứng kiến khi tiến vào Nhà Buổi Sáng, việc có thêm đôi chút thông tin dọn đường là điều cần thiết. Dẫu rằng, Donjalolo trong nhiều ngày chỉ đành để lười biếng và xa hoa, nhưng, với chàng, cũng có những khoảng trầm ngâm xảy đến, những khi toàn bộ nỗi tò mò về các sự việc bên ngoài Mardi sống lại với cường độ mỗi lúc càng mạnh thêm. Trong tâm trạng ấy, chàng sẽ cử các phái đoàn ra bên ngoài, mời đến Willamilla vua chúa của các đảo lân cận; cùng các thầy tế, thi sĩ, người kể chuyện, ảo thuật gia, và nhà thông thái có tiếng bậc nhất; để chàng được nghe họ trò chuyện về những điều mà chàng không thể mắt thấy tai nghe.
Nhưng cuối cùng, chàng nghĩ bụng, rằng những trình thuật khác nhau mà người ta kể lại cho chàng, không thể nào tránh được sự không chính xác; bởi đa phần chúng được thu thập từ dân cư của các quốc gia trên; những người mà, theo lẽ tất nhiên, hẳn phải có chiều hướng thiên vị hoặc không ngay thẳng trong các phát biểu của mình. Thành thử thời gian gần đây chàng mới cử các thuộc hạ đắc lực của chính chàng đến các hải đảo; những người trung thực trong tâm hồn, nhạy bén trong nhìn nhận, và sắc sảo trong suy xét; để tìm kiếm bất kỳ thứ gì hứa hẹn sẽ soi sáng cho chàng về những nơi mà họ đã ghé thăm, và cũng là để thu thập nhiều mẫu vật của nhiều điều thú vị khác nhau; để rồi cuối cùng, chàng có thể tận dụng các nghiên cứu của người khác, và nhìn bằng mắt họ.
Nhưng mặc cho hai người quan sát đã được gửi đi đến từng miền đất lân cận; song, ai cũng phải tự thân vận động; đặt ra các câu hỏi của chính họ; đưa ra các kết luận của chính họ; và trở về với các mẫu vật do chính họ tìm được; hoàn toàn không biết gì đến quá trình của người kia.
Xảy ra chuyện khi chúng tôi đến thung lũng hẹp này, ngay vào ngày mà những người du hành ấy trở về từ các chuyến đi của mình. Và Donjalolo đã chuẩn bị sẵn sàng vào sáng hôm sau để tưởng thưởng cho các nhà thám hiểm ấy một buổi chiêu đãi trọng thể chung. Và vì lý do đó, đoàn chúng tôi cũng được mời đến dự tiệc, như ở chương trước đã được thuật lại.
Trong Đại sảnh Cọ dừa bên Nhà Buổi Sáng, chúng tôi được người ta dọn sẵn cho những tấm thảm đặc biệt, ngự ngay bên trái vua; còn các tù trưởng, hầu cận, và thần dân của chàng thì được tề tựu ở dãy cột thoáng gió bên ngoài.
Khi mọi thứ đã sẵn sàng, đoàn những nhà thông thái và lữ hành dẫn bước tiến vào; và khiêm nhường đứng theo một hình bán nguyệt trước vua, biết bao nhiêu là giỏ lớn được đặt dưới chân họ.
Donjalolo bấy giờ đang khấp khởi, nghĩ đến kho phong phú kiến thức đáng tin cậy sắp được dâng lên cho mình.
“Zuma,” chàng nói, xưng hô với người đầu tiên, “ngươi và Varnopi được lệnh khám phá đảo Rafora. Vậy bây giờ hãy bắt đầu, và thuật lại tất cả những gì ngươi biết về nơi ấy. Khi kể xong câu chuyện của ngươi, chúng ta sẽ nghe câu chuyện của Varnopi.”
Cúi đầu thật thấp người lữ hành tuân theo.
Nhưng chưa được bao lâu, Donjalolo đã ngắt lời anh. “Ngươi nói gì, Zuma, về cái hang bí mật, và kho báu ở đó? Một lời tường thuật rất khác, lời thuật này, với tất cả những gì ta từng được nghe tới nay; nhưng biết đâu lời kể của ngươi là đúng. Tiếp tục.”
Nhưng cũng chưa được bao lâu, Zuma tội nghiệp lại bị ngắt lời một lần nữa vì những cảm thán ngạc nhiên. Đúng hơn nữa, là cả đến tận cuối màn tường thuật.
Nhưng khi anh đã xong việc, Donjalolo nhận xét, rằng nếu như có vì bất kỳ lý do nào mà Zuma sai sót hoặc mù mờ, thì Varnopi sẽ không thể không chỉnh lại cho đúng.
Vậy Varnopi đã được triệu lên.
Nhưng khi Varnopi khởi sự chưa được bao lâu, thì Donjalolo đã biến sắc.
“Cái gì! Chàng thốt lên, “các ngươi mâu thuẫn với nhau trước mặt chúng ta sao. Hỡi thần Oro! sự thật thông qua ủy quyền mới khó đạt được làm sao! Năm chục lời tường thuật mà ta được nghe về Rafora; chẳng cái nào hoàn toàn khớp với cái nào, hai tên xỏ lá này, các ngươi được cử đi cốt là để quan sát và báo cáo, hai tên đểu giả này, các ngươi ăn nói quanh co hết cả hai. Thế là làm sao? Liệu những cái tròng trong mắt chúng đều đa sắc, đến độ các sự vật đều hầu như khác biệt với cả hai; vì không thể chối cãi, rằng những thứ mà chúng nói va vào nhau chan chát nhường ấy là thứ mà ai cũng biết là cùng một thứ; dẫu được thể hiện bằng những màu và những chất không giống nhau. Nhưng những thứ không biết nói thì không thể nói dối hoặc nói sai được. Mở các giỏ của ngươi ra, Zuma. Rồi đây, mang chúng lại gần: thế rồi: cái gì đây?”
“Thưa, vật này,” Zuma run rẩy đáp, “là một mẫu vật của dải san hô nổi tiếng ở phía tây đảo Rafona; bệ hạ nhận thấy những màu nhuộm đỏ thẫm của nó.”
Donjalolo nói, “Varnopi, ngươi cũng có một mảnh san hô này?”
“Thần có, thưa bệ hạ,” Varnopi nói; “nó đây.”
Nhận lấy từ tay anh, Donjalolo chằm chằm nhìn vào cái màu trắng, được tẩy sạch của nó; đoạn ném nó ra ngoài lề, “Hỡi thần Oro hùng mạnh! Sự thật ngự trong những suối nước của ngài; nơi ai cũng được tự mình uống lấy. Còn ta, toàn bộ hy vọng hằng được hiểu biết về Mardi đều bay biến cả! Cút đi! Thà chẳng biết gì còn hơn là bị phỉnh gạt. Giải tán!”
Và thế là Donjalolo đứng dậy, đi khỏi.
Tất cả mọi người có mặt khi ấy đều bùng lên một trận la lối om sòm; một số đứng về phía Zuma; số khác về phía Varnopi; mỗi người, thay phiên nhau, đều được cho là người đáng tin cây.
Nhận thấy toàn bộ việc này, Babbalanja, người nãy giờ còn im lặng quan sát, mới dựa vào một trong số các cột cọ dừa, lặng lẽ thông tin cho Media rằng: — “Thưa ngài, tôi từng được nhìn thấy cũng chính cái rạn san hô ấy ở Rafona, nó có nhiều màu sắc khác nhau. Về phần Zuma và Varnopi, cả hai đều sai, và cả hai đều đúng.”