CHƯƠNG LVII: TAJI TỰ NHỦ

          Cuộc giao thiệp ngắn ngủi với gia chủ của chúng tôi, đến thời điểm này đã đủ để tôi hình dung khá rõ về cách ông ta, cũng như những thần dân thông minh hơn của ông, nhìn nhận tôi.

          Phong tư phóng khoáng và ung dung của ông đã cho thấy rằng, dù chấp nhận vai trò á thần của tôi, ông không hề vì thế mà kính nể sợ sệt; quả vậy, ông đã đối xử với tôi không chút khách sáo, như thể tôi chỉ là một người phàm không hơn không kém, như nấm mọc sau mưa.

          Cảnh tượng trong đền, tuy vậy, đã giải thích rất nhiều về cách xử sự ấy của ông. Chính ông cũng là một á thần, mấy lời xưng nhận về phẩm giá tương đương của tôi đã chẳng làm cho ông giật mình kinh ngạc, cũng chẳng làm suy suyển lòng tự trọng của ông.

          Còn đối với bất kỳ điều gì xa lạ về phần tôi và sự thiếu hiểu biết về tập quán Mardi của tôi: toàn bộ chuyện này, thay vì gây ra mối nghi ngờ bất lợi, lại củng cố niềm tin về chúng. Trước đây đã có nhiều trường hợp tương tự, nhưng ở một phạm vi lớn hơn. Một nhà hàng hải nổi tiếng có nhắc đến trong chương trước, đã được người Hawaii tôn sùng như một á thần, đã trở lại trái đất sau một chuyến du hành vũ trụ. Và họ đã tôn thờ ông như thế, dẫu ông cứ luôn miệng hỏi họ xem mình là ai dưới ánh mặt trời này mà được thờ phụng như vậy; tổ tiên họ đến hòn đảo này ra sao; và liệu họ có thể tử tế cung cấp cho thuộc hạ của ông một lượng thịt heo dồi dào trong thời gian ông lưu lại hay không.

          Nhưng cũng xin góp một hai lời bàn về các tượng thần trong đền ở đảo Odo.Bên cạnh sự tôn kính dành cho Media với tư cách một vương giả thế tục, nơi đây người ta còn thờ phụng ông như một thực thể linh thiêng. Khi ông vắng mặt về thể xác, tượng của ông sẽ nhận mọi lễ vật dâng tiến. Và khi còn trẻ, được nghe về những truyền thuyết trong pho thần thoại Mardi, Media đã nảy sinh một niềm yêu thích mãnh liệt với Taji phi thường: vị thần mà ông thường tuyên bố là xứng đáng được một hốc tượng trong mỗi đền thờ hiện có. Thành thử ông đã dành một chỗ nơi miếu thờ đặc biệt của chính ông để tôn thờ bức tượng tôi, đặt nó sát bên tạc vật thờ phượng ông.

          Tôi cảm kích lời ca tụng. Nhưng được ở đó thân mật bầu bạn với bức tượng kia, tôi thật lòng lấy làm hổ thẹn lắm. Và tôi có lý do của mình. Và có lý do chính đáng: cái của nợ kia là tượng của một tay làm bánh chuối nay đã được phong thần, mới qua đời không lâu; người mà, khắp Quần Đảo, một nhân vật lừng danh khắp quần đảo vì tài nghệ trong nghề. Khi còn sống dưới trần, hắn từng phục vụ trong gia thất của Media, và vị chủ nhân biết ơn kia sau này đã thấy hợp lẽ khi tưởng thưởng cho hắn danh hiệu tối hậu này - một điều đáng buồn thay lại làm giảm hẳn phẩm giá của việc được phong thần. Ở đây ta cũng không được quên rằng trong vùng này của Mardi, các nghệ nhân ẩm thực được xem là những người đáng được trọng đãi. Bởi lẽ với người dân Odo, chuyện ăn uống được xem như chuyện sống chết. “Cứ việc kéo nữ hoàng khỏi vòng tay ta,” Tyty xưa đã nói khi đánh bại Adomma, “nhưng giữ lại đầu bếp cho ta.”

          Tuy vậy, giữa xứ sở Mardian này tôi cũng không đến nỗi đơn độc trong việc mang hình hài một vị thần. Đa phần các vua ở Quần Đảo, ngoài Media, cũng tuyên bố rằng họ đáng tôn thờ như là các á thần, và điều đó được bảo chứng bởi huyết thống: tia sáng thần linh có thể truyền từ cha sang con. Để minh họa, có thể kể đến việc người dân ở nhiều nơi đã gọi thánh thần tối cao Oro bằng chính những danh xưng họ vốn dùng để ca tụng các bậc quân vương trần thế.

          Phải, có những vị thần ở Mardi còn lớn hơn và cao hơn tôi: ngoài những bậc quân chủ hoàng gia đúng nghĩa, sống trong những lều thánh tròn tròn hay hay bằng đất sét nâu hay hay; và hội hè, và chè chén, và ra oai trong những lều thánh vàng bằng tre trúc. Những á thần ấy có đủ phương tiện để duy trì địa vị siêu phàm của mình. Khi cần, có thể nghiền nát tận gốc rễ lòng ngờ vực của bất kỳ kẻ nào dám không quy thuận. Và bằng sự hiệp nhất không tì vết của giáo hội và nhà nước, chúa và vua, các Cæsar tối cao đã đích thân cai trị linh hồn lẫn thể xác của thần dân họ.

          So với những đấng quyền thế hùng mạnh này, tôi và thần tính của tôi đã co lại chỉ còn không không. Trong các tiền sảnh vùng rừng của họ, các thần hạ đẳng được giữ lại chơi la cà. Xin cho hay rằng, có lúc chúng tôi gặp vài á thần đã mục ruỗng, vỡ nát:  những nhân vật từng một thời lẫy lừng, nay chẳng còn đền thờ nào để chiêu đãi người ái mộ hay tín đồ mộ đạo. Họ lang thang khắp nơi trong cô độc và không bạn không bè. Nhiều khi trong cơn tuyệt vọng vì chẳng có lấy một bữa ăn, họ đâm ra tham ăn tàn bạo, và chỉ mong béo lên nhờ gặm nhấm vẻ huy hoàng gia phả. Nhưng thật đáng thương! Họ chẳng khác nào đám quý tộc xứ Scotland rách rưới ở London thời vua James: đông đảo đến nỗi khiến mọi sự phân biệt đều thành vô nghĩa. Mà không có sổ địa tô để chứng minh sản nghiệp, họ chỉ còn biết than thở trong vô vọng.

          Xét cho cùng, các vị thần sống và thở ở Mardi đông đến mức khiến tôi chẳng còn mấy coi trọng thần tính của mình. Và được thấy một vị gia chủ thuộc hàng bất tử như vậy, và được nghe về vô số những vị khác, hoàn toàn thần thánh về bản chất, ám các khu rừng và suối nước, quan điểm thần học của tôi trở nên rối bời lạ thường; tôi bắt đầu nghĩ về người Do Thái đã bác bỏ sách Talmud, và nguyên tắc thấm nhuần rộng khắp của ông, mà Goethe và những người khác đã tán thành.

Thế là, thay vì tiếp tục kinh ngạc trước sự táo tợn của chính mình khi tìm cách tự nhận là một vị thần - chuyện ban đầu đã gây ấn tượng cho tôi, giờ đây tôi nhận ra rằng tôi có thể làm một vị thần tùy ý, thoải mái mà chẳng cần lo sẽ có ai vì thế mà kính sợ tôi hay ít nhất là vì riêng lý do đó mà nhảy dựng lên như cái đuôi sư tử bị kéo.

          Còn về sự đón tiếp của Media, sự niềm nở ấy không hoàn toàn xuất phát từ việc ông ta tin tôi là thần. Thần tính của ông, ông cũng xem như cùng một trật. Điều khiến ông yêu thích tôi là do một cơn hứng bất chợt, một nét thất thường trong tâm tính khiến ông xem tôi như một trong nhiều kẻ đồng đẳng, chứ không phải một đấng không ai sánh kịp.

          Song điều khiến tôi ngạc nhiên hơn cả sự thờ ơ của vua Media đối với thần tính của tôi, chính là thái độ thản nhiên không chút xúc động trước chuyến hành trình kỳ vĩ của tôi từ mặt trời; sự thờ ơ với chính mặt trời; và với tất cả những điều kỳ diệu hẳn phải gắn liền với cuộc rời bỏ ấy. Không biết có phải ông đã từng ở đấy nên mới hờ hững quá mức đối với một chuyến du hành từ mặt trời hay chăng, điều này gần như đã trở thành một câu hỏi trong trí tôi. Hiển nhiên, ông không cho tôi là một hiện tượng gì ghê gớm, nếu chỉ xem tôi là một du khách.

Sự sửng sốt của tôi lại càng tăng khi nhớ rằng với dân chúng quần đảo này, bản đồ Mardi chính là bản đồ toàn thế giới. Trừ một vài đảo khuất tầm mắt và ở một khoảng cách không xác định, họ chẳng biết gì cụ thể về bất kỳ hòn đảo nào ngoài các hòn đảo của mình.

          Và chẳng bao lâu sau, tôi lại có thêm lý do để ngưng thắc mắc vì sao câu chuyện của tôi lại được họ tin dễ dàng đến vậy. Bởi người Mardian đã quá quen với những điều kỳ lạ còn lớn lao hơn cả chuyện tôi kể; họ thật sự tin vào những phép lạ đủ loại. Chỉ cần một trong số đó thôi cũng đủ khiến những kỳ tích của tôi phải ngượng.

          Vậy thì coi chừng thái độ của mi, Taji ơi, tôi nghĩ bụng, cũng đừng có mà trèo cao quá. Đã hẳn, mi có nhiều người ngang hàng với mình hơn những kẻ thấp kém. Chung quanh mi ai ai cũng vượt trội cả. Giữ mình cho thận trọng và đừng có ra bề kiêu căng, Taji ơi. Mi mà lên mặt thì sẽ chẳng được ai cứu vớt. Tránh mọi bóng gió hợm mình về thế giới bên kia và các vị thần quý tộc mà mi từng cùng giao du. Áo quần của mi chớ có chưng diện lòe loẹt chỉ vì nó mới lạ ở Mardi; cũng đừng có khoe khoang về tốc độ chiếc Dê Biển của mi chỉ vì nó chẳng giống một chiếc xuồng. Chớ khoác lác về dòng dõi mi, Taji ơi; vì chính Media sẽ cùng mi đo phả hệ dài cả sải đường. Chớ có “trưởng giả học làm sang”, Taji ơi.

          Thế là, khi cân nhắc mọi việc cho kỹ lưỡng và bản thân tôi cho nghiêm khắc, tôi đã quyết nghe theo lời khuyên khôn ngoan của Cố Vấn, không nhận càn bất kì điều gì, cũng chẳng ăn bớt những khoản chính đáng mà giao thiệp thoải mái, hòa đồng, thẳng thắn giữa các vị thần, anh hùng, thượng tế, vua chúa và các đức ông, những người đã tạo nên hàng quyền lực thần thiêng của Mardi.