CHƯƠNG XXXIX: HỌ NHẬP HỘI VỚI NGƯỜI LẠ
Sau khi rời tàu Parki, chúng tôi được hưởng kha khá thời tiết êm ả, những làn gió nhẹ thổi cho có thay đổi gọi là. Lướt êm ả trên mặt biển, nơi mới chỉ trước đó không lâu còn là một tấm bọt trắng xóa, tôi không khỏi tự nhủ mình thật may mắn biết bao khi trận cuồng phong ập đến lúc chúng tôi còn ở trên chiếc brigantine, chứ không phải trên chiếc thuyền Dê Biển. Dẫu chiếc thuyền săn cá voi vốn nổi tiếng là chắc chắn giữa sóng nước, thì trong một cơn bão khốc liệt, tàu thuyền càng lớn thì cảm giác an toàn càng lớn. Do đó, cả ngàn tâm hồn liều lĩnh mới dám ở trên một con tàu trận tuyến để khêu gan những cơn bão khủng khiếp nhất, dù thực ra trên một chiếc tường-gỗ-thành-Troy, họ có khi lại kém an toàn hơn so với những kẻ lênh đênh đối mặt bão tố trên một con tàu buôn dáng lướt.
Nhưng tôi không chỉ tự chúc mừng mình đã thoát nạn, mà còn mừng cho viễn cảnh phía trước. Đối với những cơn bão, hiếm hoi lắm mới xảy ra ở các vùng biển này, một cơn vừa xong thì hầu như là một lời đoan chắc rằng ta sẽ biển yên sóng lặng trong nhiều tuần tới.
Lúc này đây, mặt trời vẫn nối tiếp mặt trời và đất liền chẳng có. Và cuối cùng có vẻ như thể chúng tôi hẳn phải đi quá giới hạn xa nhất về hướng tây của quần đảo mà chúng kiếm tìm: mối nghi ngờ đang rình rập mà tôi canh cánh trong lòng. Song, tôi không thể không ấp ủ niềm tin âm ỉ rằng rồi mọi sự đều sẽ tốt đẹp.
Vào ngày thứ chín, những lo toan của tôi kết thúc. Dưới ánh rạng đông xám, đậu trên đỉnh buồm của chúng tôi là một chú nhàn đang say ngủ. Con quái thú này theo đúng bản chất là loài dã cầm hiếu kỳ, với cái tên mang nghĩa cái sự buồn ngủ của nó. Lông nó màu trắng tuyết, mỏ và chân nó màu đỏ máu, phần sau trông như quần vải lót trẻ con. Cố tình đùa ác để bắt chim, Samoa túm được ba chiếc lông đuôi; con vật hoảng sợ hét lên một tiếng rồi bay mất, để lại mấy cuống lông của nó trong tay chàng.
Đi tiếp, chúng tôi dần dà cũng bắt gặp những chuyến bay thấp lồng lộng của những loài thủy cầm khác, đa phần là những loài ít khi thấy ở đất liền: nhạn biển, cốc biển, hải âu, bồ câu san hô, chim ưng, mòng biển, và những loài tương tự. Chúng bay tối cả trời; cánh của chúng tạo ra tiếng sột soạt trên đầu như mười ngàn chiếc lá đồng loạt lật úp. Những loài nhỏ hơn thì lướt trên mặt biển như sỏi ném thia lia từ bờ. Phía trên chúng là vô vàn những loài chim có sải cánh rộng. Trong khi bay cao hơn cả, vút liệng trong không trung là những chú “Thợ Lặn” táo bạo, hay diều biển, một loài có tầm nhìn với khả năng thật sự phi thường. Nó nhìn thấy bọn cá chuồn nhỏ dưới nước, từ một độ cao không dưới bốn trăm bộ. Xoáy tròn và gào lên khi tấn công, chim diều biển, trước là mỏ, găm xuống, sà vào trong nước, và trong giây lát biết mất hoàn toàn, sau rồi nhô lên, con mồi của nó bị quắp chặt trong móng vuốt. Nhưng khi mang nó lên cao, kẻ cướp táo bạo nhanh chóng bị những loài chim săn mồi khác tấn công, ra sức giành lấy chiến lợi phẩm của nó. Và bạn thấy con cá bị giật khỏi móng rớt trong không trung, tới khi một lần nữa lại bị quắp mất đang khi rơi xuống bởi những kẻ đuổi theo nhanh nhất.
Bỏ lại những cảnh tượng này sau đuôi thuyền, chúng tôi bỗng vớt được một vỏ dừa nhớp, phủ đầy hàu xanh. Và không lâu sau thì lướt qua hai ba cành cây và một thân cọ trơ trọi mà khi đi thuyền đến gần hơn thì có vẻ như chỉ mới bắt đầu chuyến hải trình bất tận của nó. Khi tới ban trưa, màn mù tím đất liền, được nhận ra lờ mờ đang ngự ở chân trời phía tây, gần như bị che khuất. Tuy vậy, đằng sau tấm màn mù ấy, chúng tôi chắc rằng những cành cây đầy hứa hẹn đang vẫy gọi.
Lúc bấy giờ chúng tôi đang khấp khởi lắm. Samoa thi thoảng một mình ngâm nga những bài vè ngoại giáo, còn Jarl thì gấp mười lần miệt mài với sự im lặng của ông hơn bao giờ; nhưng ánh mắt ông tràn đầy hy vọng và từ mũi thuyền mà phóng nhìn xa xăm. Bỗng, đưa tay che nắng, ông chăm chú nhìn trong chốc lát, đoạn bật dậy, thốt ra một tiếng kéo dài: “Có buồm!”
Chỉ chấm nhẹ ở rìa xa nhất trên trời là một đốm nhỏ, đang nhảy múa vào tầm mắt mỗi lần chúng tôi leo lên những đỉnh sóng. Nó trông như một chú chim, bởi khuất nửa tầm mắt của chúng tôi đổ những cơn mưa lông vũ: một cú lao mình của bọn nhàn biển trắng sữa hướng xuống biển.
Bọn chim chóng mất dạng. Nhưng cái đốm ấy thì vẫn còn - rõ là một cánh buồm, nhưng quá nhỏ so với một con tàu. Liệu có phải một thuyền săn cá voi - cái thuyền ở xa phía đuôi, và được che phủ nhờ cái màn mù ấy? Có vẻ như vậy.
Thế nhưng, lặng lẽ, chúng tôi vẫn chờ cho người lạ tiến gần hơn, tin rằng trong một khoảng thời gian người ta sẽ chẳng nhận ra được chúng tôi, vì chúng tôi đang trong khu vực mà các thủy thủ gọi là “phản mặt trời”, hoặc phần đại dương mà các tia mặt trời chóe lên với cường độ khác thường.
Khi cánh buồm ấy tiến gần, chuyện nó không tỏa trắng khiến chúng tôi nghi ngờ liệu nó có thực là một thuyền săn cá voi hay không. Lúc này nó có màu vàng và Samoa giải thích rằng nó ắt phải là buồm của một thuyền hải đảo nào đó. Đúng vậy. Đã hiện ra một xuồng đôi lớn, như những chiếc xuồng mà người Polynesia dùng để di chuyển giữa các hòn đảo xa.
Người Upolu sốt ruột muốn gặp gỡ, cũng là điều mà Jarl không thích. Cân nhắc chốc lát, tôi mới bảo nạp đạn mấy cây súng hỏa mai; rồi căng buồm - gió thuận chiều - chúng tôi tiến về phía chiếc xuồng lúc này đang xuôi hướng vuông góc với đường thuyền trước đó của chúng tôi.
Ở đây ta cần nhắc rằng từ những thứ áo quần sặc sỡ và những món khác đã được thuyền trưởng tàu Parki cung cấp để trao đổi trên tàu, tôi đã vừa sửa sang trang phục của mình thật ấn tượng, làm cho nó thật thoáng, rũ, và mang nét đông phương. Trông tôi như một tù trưởng Emir. Còn ông Viking cũng không hề lơ là noi gương tôi, dù có đôi chút cải biến theo ý riêng của mình. Với mái tóc dài rối và cây lao móc, trông ông như một vị thần biển lên những con tàu, lần đầu tiên được băng qua đường Xích Đạo. Còn về phần chàng Samoa xăm trổ, chàng vẫn diện cả váy lẫn khăn xếp, làm nhớ về một con báo ngăm đen, dù các đốm của chàng chỉ tập trung về một bên. Ngoài trang phục của chúng tôi, để phòng các trường hợp bất ngờ, chúng tôi cũng đã trang bị cho con thuyền rất nhiều vải trúc bâu Nam Kinh và lụa đủ loại.
Nhưng bây giờ được nhìn thật tỏ tường trước mắt là đòn gánh một cặp mũi thuyền kềnh càng, chạm khắc tua tủa và băng xuyên qua làn nước với tốc độ đáng kể; cánh buồm căng rộng đang bọc gió như một cái bao. Có vẻ như trên tàu đầy đàn ông thanh niên và từ những tiếng la chói tai hướng về phía chúng tôi cùng độ chệch đường của chiếc xuồng, rõ ràng là chúng tôi đã gây ra ấn tượng không nhỏ. Họ có vẻ không biết nên đi hướng nào: liệu nên tranh thủ gặp gỡ, hay là tránh đi; liệu nên xem chúng tôi là bạn hay là thù.
Khi chúng tôi tiến gần hơn nữa, nhìn rõ những khuôn mặt của họ, chúng tôi lớn tiếng chào, mời họ cuốn buồm, và cho phép chúng tôi lên xuồng. Nhưng không đáp một lời; nỗi bối rối của họ càng lúc càng tăng thêm. Và khi ấy, chưa đầy chiều dài hai con tàu, họ lướt thẳng qua mũi thuyền của chúng tôi, nhìn chúng tôi chăm chăm với tò mò lẫn sợ hãi.
Thuyền của họ dài độ ba chục bộ, gồm một cặp xuồng song song, rất thuôn, cách nhau khoảng một thước theo chiều dọc, được nối với nhau bằng những thanh gỗ chéo cứng cáp, buộc ngang qua bốn mép mạn. Trên các thanh gỗ này là một bệ hoặc bục được đóng cao, khá khô ráo; và ở đằng đuôi là một mui xuồng hình vòm hoặc lều; đằng sau, là hai mái chèo bản rộng với phần cuối là những đuôi cá mập thô, nhờ đó mà con thuyền lái đi được.
Xà buồm, căng một lá buồm vàng, là một cành cây cong, được đỡ xiên qua nạng cột buồm, trên đó còn bám vỏ cây xanh. Chỗ này chỗ kia là những búi rêu nhỏ. Mũi xuồng hơi khoằm, nhô cao, là nơi dựng cột, trông giống như một bàn thờ thô sơ, và chung quanh nó được treo nhiều loại trái cây, gồm hàng hai chục quả dừa còn nguyên vỏ. Mũi xuồng này đã được rào lại, tạo nên một loại cung thánh bên trong.
Xà buồm đầu tiên, bắt ngang qua các mép mạn, kéo dài độ mười hai bộ ra bên ngoài bục, trên đó là những đoạn cách đều nhau, các dây thừng to được buộc chặt, nối lên đỉnh cột buồm, nhận vai trò làm giàn dây níu. Gió lúc bấy giờ thổi mát rượi và, như thể muốn đẩy mạn trước gió của thuyền hướng xuống nước, năm người đàn ông đứng trên cái xà ngang dài ấy, nắm lấy năm dây níu. Nhưng họ đã thất bại trong việc lấy lực đối trọng cho buồm; và bởi vì chiếc xuồng đôi nghiêng đối nhau, những bức tượng sống ấy được nâng cao trên mặt nước; vẻ ngoài của họ còn được làm cho nổi bật hơn nhờ điệu bộ háo hức, mối nguy hiểm hiển hiện nơi họ đứng, khi tia nước điên cuồng từ mũi tàu văng tung toé khắp người. Bỗng chốc, các Dân Đảo đẩy con thuyền nương theo gió; trong khi, về phần mình, chúng tôi thì dựa vào sức chèo, sợ làm họ phát hoảng trong khi lúc này đang càng lúc càng tiến gần. Nhưng lại gọi họ thêm một lần nữa, chúng tôi bảo rằng chúng tôi là bạn, và có chút quà giao hữu biếu tặng, nếu họ ôn hòa để chúng tôi tiến gần. Hiểu được điều này, một tiếng kêu lớn theo sau, và tôi bảo Jarl cùng Samoa đưa mái chèo, chèo thật nhẹ nhàng về phía những người lạ. Rồi thì, giữa một cơn bão những tiếng la om sòm, vài người trong số họ vội chạy đến mạn xa nhất trên bục, hai tay giơ qua đầu mà đứng, như thể chuẩn bị lặn xuống nước; những người khác thì đe dọa chúng tôi bằng những gậy gộc giáo mác và một người, một người đàn ông lớn tuổi đội một giàn mắt cáo bằng tre trên đầu tạo thành một kiểu giàn che bóng cho đầu, đứng dậy trước lều, giãn dài sau lưng là một dải ná bện rộng.
Trước màn phô trương thù địch này, Samoa thả mái chèo, và mang quà của chàng về phía ông già, người mà, bởi thái độ của lão, coi bộ đe dọa giáng xuống chúng tôi số phận của tên khoác lác khổng lồ thành Gath[35]. Nhưng tôi nhanh chóng hạ miệng súng hỏa mai của chàng, nghiêm cấm bất kỳ dấu hiệu thù địch dù là nhỏ nhoi nhất, tuy vậy ra lệnh cho các đồng bạn tôi vẫn phải luôn đề phòng cảnh giác.
Bấy chờ chúng tôi thôi chèo, và sau vài phút om sòm trên xuồng, họ chạy lại chỗ mái chèo lái và hướng thuyền ra trước gió, nhanh chóng lao khỏi chúng tôi. Gấp rút hết cỡ chúng tôi căng buồm và cùng lúc bắt tay vào chèo, chẳng chốc chúng tôi đã bắt kịp họ, quyết đạt được mối giao thiệp thân mật hơn.