CHƯƠNG XXX: ĐÔI ĐIỀU ĐỂ DIỄN ĐẠT TRỌN VẸN SAMOA

          Ý định ban đầu của tôi là ghé qua quần đảo Kingsmill hoặc những vùng đất lân cận, và việc tình cờ gặp được Samoa lại càng củng cố quyết tâm ấy; và càng liên đới với chàng Belisarius, tôi càng hài lòng với chàng. Tôi không thể không khen ngợi bản thân vì đã được làm bạn với một người anh hùng mà, trong nhiều phương diện, đã chẳng lỡ dịp tỏ ra cực kỳ hữu dụng.

          Cũng như bất kỳ con người xuất chúng nào, ta để Samoa tự nói cho mình là tốt hơn cả; nhưng chúng ta cũng có thể truyền tải đôi điều về con người chàng. Dẫu khá nam tính, vóc người như một khối obelisk, anh man dã khó mà gây được sự cảm tình. Cũng xin đừng phát hoảng khi thấy anh chàng mang con dao của mình bên thùy tai phải, nó đã bị kéo dài đến mức gần chạm vai vì thói quen này. Một kiểu cất dao vô cùng thuận tiện và đỡ thổ phỉ hơn dao găm của dân Vùng Cao được giấu bên dưới xà cạp.

          Chính bà mẹ của Samoa, từ một thời xa xưa hơn nữa, đã đục lỗ xuyên qua người chàng  theo một hướng khác. Phần sụn giữa mũi chàng hơi thõng, nhọn, và Gothic^[29], và được xuyên một lỗ; trông như chú chó Newfoundland ngậm gậy, Samoa diện một món trang trí rẻ tiền: một chiếc đinh bóng loáng.

          Chàng ta cũng khờ khạo không kém trong các khía cạnh khác. Chẳng hạn cách chàng xăm trổ gần như thiếu hoàn chỉnh. Các hình xăm của chàng chỉ choàng một nửa thân, từ đỉnh đầu tới gót chân, còn nửa bên kia thì chẳng vương một vết nhỏ nhoi. Được áp vào nhau như thế, chàng trông như một hợp thể của hai nửa lẻ đôi từ hai thụ tạo riêng biệt; và trí tưởng tượng của bạn sẽ bắt đầu suy đoán xem những nửa còn lại đang lang thang nơi đâu. Một khi chàng thình lình quay lưng về phía bạn, bạn tưởng mình thấy một ai đó khác chứ chẳng phải chàng, người mà bạn từng biết.

          Nhưng có một nét ở Samoa nằm ngoài tầm của những cách tân nghệ thuật: ánh mắt của chàng, thứ ở cả người văn minh lẫn man dã vẫn luôn sáng lên trên khuôn mặt đúng như khi mới chào đời. Quả thực đôi mắt của chúng ta là thứ kỳ diệu. Nhưng than ôi, lắm phen, cơ quan thiêng liêng sáng láng ấy chỉ còn là những thấu kính được cho vào trong hốc, như những mảnh kính trong gọng kính mà thôi.

          Nhưng anh Dân Đảo của tôi sở hữu một đôi mắt thật có hồn; nó nhìn thẳng vào bạn như thể có ai đang ở bên trong. Thật là một đôi mắt đẹp, chắc chắn! Có lúc rực rỡ đổi sắc như ngọc mắt mèo, khi tức giận thì rực lên như thép nung trong lửa trắng.

          Tướng Belisarius, hãy nhớ cho, mới đây vừa mất một cánh tay. Nhưng chắc bạn sẽ nghĩ rằng chàng bẩm sinh đã như thế, giống như Đức Nelson và mang vẻ tráng sĩ mà diện mẩu tay danh dự.

          Nhưng nói về Samoa như vậy thôi; chỉ nốt một điều nữa: cái tên của chàng là do một thuyền trưởng đặt cho; được gợi ý nhờ tên gọi bản địa của quần đảo mà chàng thuộc về; quần đảo Saviian hoặc Samoa, tên khác là Quần Đảo Navigation. Đảo Upolua, một hòn đảo thuộc cụm, được vinh dự làm nơi chôn rau cắt rốn của chàng, như hòn đảo Corsica đối với Napoleon, về sau thi thoảng ta sẽ nói về Samoa dưới cái tên Upolua, danh xưng mà anh chàng thích được gọi.

          Và sẽ thật thiếu ga-lăng nếu bỏ lơ một phụ nữ. Nhưng ta nói được gì về Annatoo đây? Thật tình mà nói, tôi không thể nào vẽ ra một bức chân dung dễ mến về quý phu nhân được, bởi vì ở những đối tượng xấu xí nhất, sự nịnh nọt chỉ khiến sự việc càng thêm tồi tệ. Hơn nữa, sự xấu xí thuần túy, không có gì bù đắp, thì tốt nhất nên để yên, chẳng cần sao chép lại làm gì. Tuy nhiên, xấu xí duy nhất chính là sự xấu xí trong tâm hồn, thứ hiện rõ trên gương mặt. Còn sắc đẹp, tuy dễ nhận ra, nhưng vẻ đáng yêu đích thực thì lại vô hình.