CHƯƠNG XI: JARL MẮC CHỨNG CỨNG KHÍT HÀM
Nếu tôi được hạ thủy con thuyền săn cá voi khỏi tấm ván cong của con tàu trên biển một lần nữa, tôi sẽ liệu chừng cho thật cẩn thận, sẽ kiếm một đồng bạn thật hoạt bát, với một cái đầu huyên náo. Mong hắn đừng bao giờ ngu ngốc quá - cái sự ngu ngốc của hắn, miễn hắn năng nổ vì nó, thì còn du di được.
Đôi lúc, ai mà chẳng thích một gã rồ, một gã đần cứ khúc kha khúc khích bông đùa, có cái miệng cười toe toét chứ? Đấy chẳng phải là sự sắp đặt hợp lý của Đấng Quan Phòng để lấp đầy những trống trải vào những quãng đình đốn xã hội, làm nguôi bớt nỗi buồn chán của tồn tại hay sao? Chưa kể họ còn giúp, đây đó, rất nhiều người giữ được ảo tưởng tốt đẹp về chính mình. Dù đôi khi lời họ nhạt nhẽo như nước lã tráng lưỡi rượu ngà; dù với những tâm hồn thiếu ôn hòa và cáu bẳn, cái “bản mặt” của họ nhìn vào là muốn điên tiết, tiếng nói huyên thuyên họ nghe vào là muốn tự sát, ta cũng đừng khó khăn với họ; hãy để họ sống nhờ vào việc lành mà biết đâu họ sẽ làm.
Ấy vậy mà này Jarl, Jarl ngu, Jarl thương, ông nào thuộc về đám người ấy. Ông mang bộ mặt tuồng như mặt thầy phó tế mắc vạ tuyệt thông. Bất kể sự gì xảy ra mặc lòng, ông vẫn cứ lối cũ xử sự. Lặng lẽ, ông đã suy đi nghĩ lại trên trục sáng suốt của ông, ở bên trong ông, như bàn quay trong cỗ máy cứ xoay vòng luôn mãi, dầu rằng ông có thật đã nhìn vào nó hay chăng. Này, Jarl! chẳng phải ông đang mải lo việc mà lắm kẻ sao lãng - việc của riêng ông ru? chẳng phải ông đang mải nghĩ về nó, mà chẳng có cơ may sẽ cuộn lại những lo toan thất thường của ông, và trải một lá buồm ổn định ru?
Thế mà đôi lúc, những mơ mẩn không ngớt nơi người bạn đơn độc của tôi thật mệt nhọc với tôi biết bao. Tôi ao ước có điều gì đó mang sinh khí, một sự bật ra ngôn từ, tính hoạt bát con người thế này thế kia. Sau khi hoài công cố cạy ra một lời từ Jarl, tôi thử tự làm với chính mình, đùa giỡn với cái thân tôi như với một thứ nhạc cụ, hát hò, ới gọi và làm những cử chỉ trống rỗng, đến khi ông Viking của tôi trừng mắt nhìn thật hắc, và cái thằng tôi tạm ngưng để xét xem liệu mình có bị khùng điên gì chăng.
Nhưng thanh minh cho sự nghiêm trọng của Ông Giời thế nào đây? Đã hẳn, nó chẳng dựa trên trầm mặc triết lý; ông không hề thuộc loại người lý tưởng chủ nghĩa, một kiến trúc sư trên không, một kỹ sư xây dựng những vòm bay. Chẳng thể tưởng tượng rằng các mơ mẩn của ông giống như vua Manfred và cao quý, gợi lại những chiến công không thể tả xiết bằng lời, quá bí ẩn ngay cả khi được biểu lộ nhờ vào những gợi ý xa xôi nhất. Mọi giả thuyết đều vô lý.
Sự trầm ngâm của ông là một câu đố. Tôi lo lắng hỏi thăm ông liệu rằng, có nơi nào trên thế gian này, Savannah, Surat, hay Archangel, ông có một người vợ để nghĩ tới; hoặc là con cái, mà sao cái mặt ông dài thượt thế. Cũng không ở đâu sất. Thành thử, như lời ông thú nhận rằng ông chẳng nghĩ về ai trừ chính mình, và nơi ông cũng chẳng có gì nhiều ngoài lòng trung thực (mà chỉ với lòng trung thực ấy thôi người ta cũng có thể xem như ông đã đầy ắp rồi), tôi còn biết vin vào điều gì ngoài giả thuyết ban đầu: rằng trong lúc nghỉ ngơi, trí tuệ ông bước ra, và để mặc tấm thân ông một mình.