Vấn đề là ở chỗ

QUYỂN 2 - Phần 2 - Chương 1 (1)

‘Đó. Anh nghĩ sao?’ Harris hỏi với niềm tự hào không giấu diếm. Anh đứng ở ngưỡng cửa căn Nissen trong khi Wilson thận trọng di chuyển giữa những món đồ chính phủ cấp như một con chó giữa những gốc rạ.

‘Tốt hơn trong nhà trọ,’ Wilson dè dặt nói, hướng cái miệng chó săn về phía một chiếc ghế bành.

‘Tôi đã nghĩ sẽ làm anh bất ngờ khi anh từ Lagos về.’

Harris đã dùng rèm ngăn căn Nissen thành ba phòng: mỗi người một phòng ngủ và một phòng khách chung. ‘Có một điều làm tôi lo lắng. Tôi không biết liệu có gián hay không.’

‘Dào, chúng ta chỉ chơi trò đó để tống khứ chúng thôi mà.’

‘Tôi biết, nhưng dẫu sao vẫn thật đáng tiếc, phải không?’

‘Hàng xóm của chúng ta có những ai?’

‘Có bà Rolt bị tàu ngầm tấn công, hai người ở Nha Công chính, một người tên Clive ở Nha Canh nông, Boling phụ trách cống rãnh - bọn họ đều có vẻ thân thiện. Tất nhiên cả Scobie nữa, ngay dưới đồi.’

‘Phải.’

Wilson bồn chồn đi lại quanh nhà và dừng trước tấm ảnh Harris đã dựng cạnh một giá mực chính phủ cấp. Ảnh chụp các cậu choai choai xếp ba hàng trên cỏ: hàng đầu ngồi xếp bằng trên mặt đất: hàng hai trên ghế, cổ áo cứng ngắc, cùng một ông già và hai phụ nữ (một mắt lác) ở trung tâm: hàng ba đứng. Wilson nói, ‘Bà mắt lác ấy - tôi thề là đã từng thấy ở đâu rồi.’

‘Cái tên Snakey có gợi cho anh điều gì không?’

‘À, đúng, tất nhiên rồi.’ Anh nhìn kỹ hơn. ‘Vậy ra anh cũng từng ở cái xó đó?’

‘Tôi đã thấy tờ Người Downham trong phòng anh, và tôi cắt cái này ra để làm anh ngạc nhiên. Tôi ở nhà Jagger. Anh thì sao?’

‘Tôi ở nhà Prog,’^{^[1]} Wilson đáp.

‘Ồ,’ Harris có vẻ thất vọng, ‘nhà Prog có mấy người cũng được lắm.’ Anh đặt tấm ảnh nằm bẹp xuống, như thể đã chờ đợi ở nó điều gì mà không được như kỳ vọng. ‘Tôi nghĩ chúng ta có thể tổ chức một bữa tối cựu học sinh Downham.’

‘Để làm gì mới được?’ Wilson hỏi. ‘Chỉ có hai chúng ta thôi mà.’

‘Mỗi người có thể mời một khách.’

‘Tôi chẳng thấy để làm gì.’

Harris cay đắng nói, ‘Chà, anh là một người Downham đích thực, tôi thì không. Tôi chưa bao giờ gia nhập hội cựu học sinh. Anh nhận được tờ tạp chí. Tôi đã nghĩ có lẽ anh yêu quý nơi đó.’

‘Bố tôi đăng ký thành viên trọn đời cho tôi. Ông ấy cứ gửi mấy số báo chết tiệt đó cho tôi đấy,’ Wilson cụt lủn đáp.

‘Nó nằm cạnh giường anh. Tôi tưởng anh đọc.’

‘Chắc tôi có xem qua.’

‘Có một đoạn về tôi trong đó. Họ muốn có địa chỉ của tôi.’

‘À, nhưng anh có biết tại sao không?’ Wilson nói. ‘Họ sẽ gửi thư kêu gọi quyên góp cho bất kỳ cựu học sinh Downham nào họ bới ra được. Panô ở Tòa nhà Sáng lập viên đang cần sửa. Nếu là anh thì tôi sẽ giữ kín địa chỉ.’ Có những người luôn biết chuyện gì đang xảy ra, biết trước thông tin hiệp hai ai sẽ vào thay người, tại sao một học sinh nào đó không quay lại trường sau kỳ nghỉ, buổi họp kín của hội đồng giáo viên trù tính chuyện gì - và Harris thấy Wilson là một người như thế. Vài tuần trước anh còn là ma mới để Harris hào hứng làm quen và chỉ đường đi nước bước. Harris nhớ hôm ấy nếu mình không can thì Wilson hẳn sẽ đóng bộ tới dùng bữa ở nhà một người Syria. Nhưng từ năm đầu đi học, Harris đã bị kết án phải chứng kiến sự vươn mình vùn vụt của các ma mới: kỳ này anh còn là cố vấn tốt bụng của họ - kỳ sau anh đã ra rìa. Anh chẳng bao giờ có thể tiến bộ nhanh như những cậu chàng chân ướt chân ráo tới kia. Anh nhớ kể cả trò săn gián chính anh phát minh ra, các quy tắc của anh ngay tối đầu tiên đã bị thách thức. Anh buồn bã nói, ‘Tôi cho là anh đúng. Có lẽ tôi sẽ không gửi thư đi nữa.’ Anh nhún nhường nói thêm, ‘Tôi đã lấy cái giường bên này, nhưng với tôi bên nào cũng được...’

‘À, vậy ổn rồi,’ Wilson nói.

‘Tôi chỉ thuê một quản gia. Tôi nghĩ chúng ta có thể tiết kiệm chút đỉnh bằng cách dùng chung.’

‘Càng ít thằng nhỏ lởn vởn quanh đây càng tốt,’ Wilson nói.

Đó là đêm đầu tiên của tình đồng chí mới. Họ ngồi đọc sách trên cặp ghế sinh đôi, đều do chính phủ cấp, đằng sau tấm rèm chắn sáng. Trên bàn là một chai whisky cho Wilson và một chai nước lúa mạch pha chanh cho Harris. Một cảm giác bình yên lạ thường dâng lên trong Harris khi mưa rả rích trên mái và Wilson đọc một đoạn Wallace. Thi thoảng, vài tay xỉn từ nhà ăn R.A.F.^{^[2]} la lối và rồ ga vụt qua, nhưng điều này chỉ càng làm tăng cảm giác bình yên bên trong căn nhà. Mắt anh lạc lên tường tìm một con gián, nhưng làm sao có thể đòi mọi thứ được.

‘Anh có tờ Người Downham nào ở đó không, ông bạn? Tôi muốn xem lại. Cuốn sách này chán quá.’

‘Có một tờ mới chưa mở trên bàn trang điểm.’

‘Anh không phiền nếu tôi mở nó ra chứ?’

‘Tôi bận tâm làm quái gì.’

Harris giở ngay đến mục thông báo cho cựu học sinh và đọc thấy họ vẫn đang nhắn tìm H R. Harris (1917-1921). Anh tự hỏi có thể nào Wilson sai chăng: ở đây chẳng có từ nào về panô ở Tòa nhà Sáng lập viên cả. Có lẽ cuối cùng anh vẫn sẽ gửi lá thư đi. Anh hình dung lời hồi âm của Thư ký hội. Harris yêu quý của tôi, thư sẽ bắt đầu như thế, tất cả chúng tôi đều hân hoan khi nhận được thư anh từ một chốn lãng mạn đến vậy. Sao anh không viết một bài dài gửi cho tạp chí? Khi viết thư trả lời anh đây, tôi cũng nghĩ không biết anh có hứng thú gia nhập Hội cựu học sinh Downham không? Tôi để ý là anh chưa bao giờ đăng ký tham gia. Thay mặt cho tất cả cựu học sinh Downham, tôi muốn nói chúng tôi hết sức vui mừng chào đón anh. Anh thử thay bằng ‘hãnh diện được chào đón anh’, nhưng gạt đi. Anh là một người theo chủ nghĩa hiện thực.

Người Downham đã có một kỳ Giáng sinh tương đối thành công. Họ đánh bại Harpenden một bàn, Merchant Taylors hai bàn, và cầm hòa Lancing. Cặp tiền đạo Ducker và Tierney chơi hay, nhưng các cầu thủ biên vẫn chậm trong việc phá bóng. Anh lật trang sau và đọc thấy Opera đoàn vừa biểu diễn thành công vở Patience^{^[3]} trong hội trường Tòa nhà Sáng lập viên. F.J.K., hẳn là giáo viên Anh văn, viết: Lane trong vai Bunthorne đã thể hiện một trình độ nghệ thuật làm kinh ngạc tất cả các đồng môn lớp Năm B. Trước giờ, chúng ta vẫn chưa chịu thừa nhận anh có một bàn tay Trung Cổ, chưa sẵn sàng đồng nhất anh với hoa huệ tây. Nhưng anh đã chứng minh rằng chúng ta đã đánh giá lầm anh. Lane, một phần trình diễn tuyệt vời! Harris lướt qua tường thuật năm trận đấu, một truyện giả tưởng nhan đề ‘Tiếng tích tắc của chiếc đồng hồ’ bắt đầu bằng Ngày xưa, có một bà già bé nhỏ, tài sản yêu quý nhất của bà ta là... Những bức tường Downham - gạch đỏ viền vàng, những hình chạm lá lạ lùng, những tượng gargoyle thời trung Victoria - mọc lên quanh anh: giày nện trên thềm đá; một tiếng chuông báo giờ ăn tối làm anh bừng tỉnh, trở lại cuộc đời khốn khổ của mình. Anh thấy có một lòng trung thành buộc mình với bất hạnh - cảm giác rằng bất hạnh mới là nơi mình thực sự thuộc về. Mắt nhòa lệ, anh nhấp một ngụm nước yến mạch và nghĩ, ‘Mình sẽ vẫn gửi lá thư ấy mặc Wilson nói sao.’ Ai đó bên ngoài kêu lên, ‘Bagster. Mày đâu rồi, Bagster, đồ khốn?’ và ngã xuống một con mương. Harris có cảm giác mình đã trở lại Downham, ngoài việc tất nhiên ở đó người ta sẽ không dùng những từ như thế.

Harris lật một hai trang nữa. Nhan đề một bài thơ làm anh chú ý. Bài thơ tên ‘Bờ Tây’ và được đề tặng ‘L.S.’. Anh không hứng thú lắm với thơ ca, nhưng thấy thú vị khi nhận ra rằng đâu đó trên bờ biển đầy cát và hôi hám này còn tồn tại cựu học sinh Downham thứ ba.

Một Tristram^{^[4]} nữa trên bờ biển xa xôi, anh đọc

Nâng chén độc lên môi,

Một Mark nữa trên bờ biển viền cọ

Nhìn tình yêu lụi tàn.

Harris thấy bài thơ thật mù mờ: mắt anh lướt nhanh qua những khổ giữa để đến những chữ viết tắt tên ở cuối: E.W. Anh suýt hét lên nhưng đã kịp kìm lại. Cần phải thận trọng khi họ ở gần như bây giờ. Nếu cãi nhau thì chẳng có chỗ nào để đi. Ai là L.S. nhỉ, anh tự hỏi, và nghĩ, chắc chắn không thể là ... chỉ riêng ý nghĩ ấy đã làm môi anh mím thành một nụ cười. Anh nói, ‘Tờ tạp chí chẳng có gì. Chúng ta đánh bại Harpenden. Có một bài thơ nhan đề Bờ Tây. Thêm một kẻ khốn khổ nữa ngoài kia, có lẽ.’

‘Ồ.’

‘Thất tình,’ Harris nói. ‘Nhưng tôi không đọc thơ.’

‘Tôi cũng không,’ Wilson nói dối, giấu mặt đằng sau Wallace.

^{^[1]} Prog, tức progtor: giám thị, thành viên hội đồng kỷ luật

^{^[2]} Royal Air Force: Không lực hoàng gia

^{^[3]} Do nhà soạn nhạc người Anh Arthur Sullivan và kịch gia William S. Gilbert đồng sáng tác, công diễn lần đầu tại London năm 1881, trong đó có câu: “Mặc những nhộn nhạo của lũ phàm phu tục tử, anh sẽ xứng danh tông đồ của nghệ thuật nếu thả bước trên đường Piccadilly, bàn tay Trung Cổ cầm một bông nha phiến hay đóa huệ tây. Và tất thảy mọi người sẽ thốt lên […] đây người thuần khiết trong những người thuần khiết.”

^{^[4]} Tristam hay Tristam, trong truyện Tristan và Iseult, là một hiệp sĩ thời Trung Cổ được phái đi cầu hôn công chúa Ailen là Iseult cho chú của mình là vua Mark. Trên đường hộ tống, Tristan và Iseult vô tình uống phải độc dược làm họ yêu nhau.

Tags: Anh Hoa Graham Greene