Phần thứ nhất
1.
Như thể có một tấm màn đã buông xuống, che khuất mọi điều tôi từng biết. Gần như được sinh ra lần nữa. Những màu khác, những mùi khác, cái cảm giác mọi thứ gợi lên tận sâu trong mình cũng khác. Không chỉ là sự khác giữa nóng, lạnh; sáng, tối; tím, xám. Mà cả cách tôi sợ lẫn cách tôi hạnh phúc cũng khác. Ban đầu tôi không thích nước Anh. Tôi không sao quen cái lạnh. Đôi khi tôi nhắm mắt và tưởng như hơi ấm của lửa, hay của chăn quấn quanh người, là hơi ấm mặt trời; hoặc tôi tưởng tượng mình đang đứng ngoài ngôi nhà ở quê, nhìn xuôi phố Market ra vịnh. Khi có gió, mặt biển là hàng triệu hạt kim sa; còn những ngày lặng gió, biển tím như sắc tím Tyre và Sidon. Phố Market có mùi của gió, nhưng con phố hẹp có mùi bọn mọi, mùi khói củi và mùi bánh cá muối chiên trong mỡ lợn. (Khi những người phụ nữ da đen bán bánh cá trên bãi cỏ rộng, họ đội những khay bánh trên đầu. Họ rao: “Bánh cá muối đây, ngon lành mê ly, ngon lành mê ly.”) Lạ thật, nhưng đấy lại là điều tôi nghĩ đến nhiều hơn bất cứ điều gì khác - mùi của những con phố và những mùi hoa sứ, nước chanh, quế và đinh hương, và những thứ kẹo làm bằng gừng với xi-rô, và hương trầm sau những đám tang hay những cuộc rước lễ Mình Thánh Chúa, và những người bệnh đứng ngoài phòng khám ngay bên cạnh, và mùi gió biển cùng thứ mùi khác của gió từ đất liền.
Đôi khi cứ như tôi đang trở lại nơi ấy còn nước Anh là một giấc mơ. Những lúc khác nước Anh mới là thực còn nơi ấy là giấc mơ, nhưng tôi chẳng bao giờ ghép được hai nơi lại với nhau.
Sau một thời gian tôi quen với nước Anh và cũng thấy thích; tôi quen với mọi thứ ngoại trừ cái lạnh và chuyện những thị trấn chúng tôi đến lúc nào trông cũng giống hệt nhau. Người ta cứ dời sang một nơi khác, một nơi mãi vẫn y như thế. Bao giờ cũng có một con phố nhỏ màu xám dẫn đến cửa hậu sân khấu của nhà hát và một con phố nhỏ màu xám khác nơi người ta trọ, và những dãy nhà nhỏ có ống khói như ống khói của những chiếc tàu hơi nước giả và khói cùng màu với trời; và một lối dạo lát đá xám chạy cứng đờ, trần trụi và thẳng tắp bên mặt biển xám nâu hoặc xám xanh; hoặc một phố Corporation hay High Street hay Duke Street hay Lord Street nơi người ta đi loanh quanh ngắm các cửa hiệu.
Southsea, chỗ này là thế.
Chúng tôi thuê được những phòng tốt. Bà chủ trọ đã nói: “Không, tôi không cho dân diễn thuê.” Nhưng bà không đóng sầm cửa trước mặt chúng tôi, và sau khi Maudie nói một hồi, cố làm cho giọng mình nghe ra dáng quý cô hết mức có thể, bà đã nói: “Thôi được, lần này tôi có thể phá lệ.” Rồi đến ngày thứ hai chúng tôi ở đó, bà làm ầm lên vì cả hai đều dậy muộn và Maudie xuống nhà trong chiếc áo ngủ cùng một chiếc kimono rách.
“Ăn mặc nửa trần nửa truồng như thế mà chường ra cửa sổ phòng khách nhà tôi,” bà chủ trọ nói. “Lại còn vào lúc ba giờ chiều nữa chứ. Làm mang tiếng cả nhà tôi.”
“Không sao đâu mà, má,” Maudie nói. “Lát nữa tôi lên thay đồ ngay. Sáng nay tôi đau đầu kinh khủng.”
“Hừ, tôi không chấp nhận đâu,” bà chủ trọ nói. “Xuống nhà ăn thì phải ăn mặc cho đứng đắn. Không được mặc đồ ngủ.”
Bà đóng sầm cửa.
“Cô xem,” Maudie nói, “cô xem. Con dê già ấy bắt đầu làm tôi cáu rồi đấy. Bà ta mà nói với tôi thêm một lời nữa thì tôi sẽ mắng cho một trận.”
“Đừng để ý bà ta,” tôi nói.
Tôi đang nằm trên ghế sofa, đọc Nana. Đó là một cuốn sách bìa giấy có hình màu một người đàn bà đẫy đà, sẫm màu da đang vung một ly rượu vang. Bà ta ngồi trên đầu gối một người đàn ông hói đầu mặc lễ phục buổi tối. Chữ in rất nhỏ, và đoàn chữ nối nhau bất tận khiến tôi có một cảm giác lạ - buồn, háo hức và sợ hãi. Không phải những gì tôi đang đọc, mà chính hình dạng những con chữ sẫm màu, nhòe mờ cứ nối tiếp mãi đã khiến tôi có cảm giác ấy.
Có một cánh cửa kính phía sau ghế sofa. Ta có thể nhìn vào một căn phòng nhỏ, không có đồ đạc, rồi một cánh cửa kính khác dẫn ra khu vườn có tường bao quanh. Cái cây sát bức tường phía sau bị chặt cụt đến nỗi trông như một người đàn ông có những mỏm cụt thay cho tay chân. Quần áo giặt xong treo rũ, không lay động, trong ánh sáng xám vàng.
“Tôi sẽ thay đồ,” Maudie nói, “rồi chúng ta nên ra ngoài hít thở một chút. Chúng ta sẽ đến nhà hát xem có thư từ gì không. Đấy là một cuốn sách bẩn thỉu, nhỉ?”
“Có vài đoạn cũng được,” tôi nói.
Maudie nói, “Tôi biết; nó viết về một con đĩ. Tôi thấy thật tởm. Tôi cá với cô một người đàn ông viết sách về một con đĩ thì thế nào cũng nói dối đủ điều. Mà sách nào chẳng thế – chỉ là có kẻ bịa chuyện lừa cô thôi.”
Maudie cao và gầy, và sống mũi cô tạo thành một đường thẳng với trán. Cô có mái tóc vàng nhạt và làn da rất trắng, mịn màng. Khi cô cười một bên miệng lộ ra chỗ khuyết một chiếc răng. Cô hai mươi tám tuổi và đủ thứ chuyện đã xảy đến với cô. Cô thường kể tôi nghe những chuyện ấy khi chúng tôi từ nhà hát trở về vào ban đêm. “Cô chỉ cần học cách ra vẻ một chút, rồi cô sẽ ổn thôi,” cô vẫn nói. Nằm trên giường cùng cô, tóc cô tết thành hai bím dài màu vàng hai bên khuôn mặt dài trắng trẻo.
“Cốt là biết ra vẻ,” cô thường nói.
Không có thư gửi cho chúng tôi ở nhà hát.
Maudie nói cô biết một cửa hàng nơi tôi có thể mua đôi tất tôi muốn. “Con phố ngay trước khi ra đến đường ven biển ấy,” cô nói.
Có người đang chơi piano trong một ngôi nhà chúng tôi đi ngang qua - tiếng đàn réo rắt như tiếng nước chảy. Tôi bắt đầu đi thật chậm vì muốn nghe. Nhưng tiếng đàn cứ xa dần xa dần rồi tôi không còn nghe thấy nữa. “Thế là mất hẳn rồi,” tôi nghĩ. Cổ họng tôi nghẹn lại như thể tôi muốn khóc.
“Cô được cái,” Maudie nói. “Lúc nào trông cũng ra dáng tiểu thư.”
“Ôi trời,” tôi nói, “ai thèm ra dáng tiểu thư chứ?”
Chúng tôi đi tiếp.
“Đừng quay lại,” Maudie nói. “Có hai người đàn ông đang đi theo chúng ta. Chắc họ định tán tỉnh chúng ta đấy.”
Hai người đàn ông đi vượt qua rồi bước chậm rì phía trước. Một người đút hai tay trong túi; tôi thích dáng đi của anh ta. Chính người kia, người cao hơn, ngoảnh lại mỉm cười.
Maudie cười khúc khích.
“Chào hai cô,” anh ta nói. “Hai cô đi dạo à? Đẹp trời nhỉ? Tháng Mười mà ấm thật.”
“Vâng, chúng tôi đang ra ngoài hít thở chút không khí,” Maudie nói. “Tất nhiên là không hít hết đâu.”
Tất cả đều cười. Chúng tôi chia thành từng đôi. Maudie đi lên trước với người đàn ông cao. Người kia liếc ngang nhìn tôi một hai lần - rất nhanh từ trên xuống dưới, theo cái cách họ vẫn nhìn - rồi hỏi chúng tôi đang đi đâu.
“Tôi đang định đến cửa hàng này mua một đôi tất,” tôi nói.
Tất cả cùng vào cửa hàng với tôi. Tôi nói mình muốn hai đôi - tất sợi bông xe mịn có hoa văn chạy dọc hai bên - và mất rất lâu để chọn. Người đàn ông đi cùng tôi đề nghị trả tiền và tôi để anh ta trả.
Khi chúng tôi ra ngoài Maudie nói, “Trời trở lạnh hẳn rồi đấy nhỉ? Sao hai anh không về phòng chúng tôi uống chút trà? Chúng tôi ở ngay gần đây.”
Người đàn ông cao có vẻ khá nóng lòng muốn bỏ đi, nhưng người kia nói cả hai rất muốn về phòng chúng tôi uống trà; và họ mua hai chai rượu port cùng ít bánh trên đường về.
Chúng tôi không có chìa khóa cửa ngoài. Tôi nghĩ thế nào bà chủ trọ cũng sẽ nói năng khó nghe khi mở cửa cho chúng tôi vào. Nhưng khi mở cửa bà chỉ trừng mắt, không nói gì.
Lò sưởi trong phòng khách đã được xếp sẵn củi than. Maudie châm diêm đốt lò và thắp đèn gas. Trên bệ lò sưởi hai con ngựa bằng đồng chồm hai chân trước vào không trung ở hai bên một chiếc đồng hồ to, sẫm màu. Những chiếc đĩa xanh treo cách đều quanh tường.
“Cứ tự nhiên nhé, các anh,” Maudie nói. “Và cho phép tôi giới thiệu Miss Anna Morgan và Miss Maudie Beardon, hiện đang biểu diễn trong The Blue Waltz. Mở rượu nhé? Tôi sẽ lấy đồ mở nút chai cho anh, anh Gì-ấy-nhỉ. Mà anh tên gì thế?”
Người đàn ông cao không trả lời. Anh ta nhìn qua vai cô, đôi mắt tròn và đục. Người kia ho một tiếng.
Maudie nói bằng giọng Cockney[1], “Tôi đang nói với anh đấy, anh Horace[2] kia. Anh nghe thấy rồi đấy[3]. Tai anh có phải tai vải đâu. Tôi hỏi anh tên gì.”
“Jones,” người đàn ông cao nói. “Tôi tên Jones.”
“Thôi đi,” Maudie nói.
Anh ta có vẻ bực.
“Kể cũng buồn cười,” người kia nói, bắt đầu cười.
“Sao lại buồn cười?” tôi nói.
“Thì anh ấy tên Jones thật mà.”
“Ồ, thế à?” tôi nói.
Anh ta ngừng cười. “Còn tôi tên Jeffries.”
“Thật ư?” tôi nói. “Jeffries à?”
“Jones và Jeffries,” Maudie nói. “Không khó nhớ.”
Tôi ghét cả hai người họ. Mình làm quen với người ta rồi bị người ta đối xử thô lỗ. Cái chuyện làm quen rồi người ta cứ tưởng được quyền thô lỗ với mình.
Nhưng khi đã uống một ly port tôi cũng bắt đầu cười và sau đó tôi không sao ngừng. Tôi nhìn mình cười trong tấm gương phía trên lò sưởi.
“Cô bao nhiêu tuổi?” Mr Jeffries nói.
“Tôi mười tám. Anh tưởng tôi già hơn à?”
“Không,” anh ta nói. “Ngược lại là đằng khác.”
Mr Jones nói, “Anh ấy biết thừa cô sẽ nói mười tám, không thì hai mươi hai. Con gái các cô chỉ có hai cái tuổi ấy thôi. Cô mười tám thì tất nhiên bạn cô hai mươi hai. Tất nhiên rồi.”
“Anh cũng thuộc hạng tinh ranh đấy nhỉ?” Maudie nói, hất cằm. Cô luôn luôn làm thế khi bực. “Cái gì cũng biết.”
“Nhưng tôi mười tám thật mà,” tôi nói. “Anh muốn thì tôi cho xem giấy khai sinh.”
“Không, cô bé thân mến, không. Đến mức ấy thì hơi quá,” Mr Jones nói.
Anh ta mang chai port lại và rót đầy ly tôi lần nữa. Khi chạm vào tay tôi anh ta giả vờ rùng mình. Anh ta nói, “Ôi trời, lạnh như đá. Lạnh mà còn hơi nhớp.”
“Cô ấy lúc nào cũng lạnh,” Maudie nói. “Biết làm sao được. Cô ấy sinh ra ở xứ nóng. Cô ấy sinh ra ở Tây Ấn hay đâu đấy, phải không, nhóc? Mấy cô trong đoàn gọi cô ấy là con Hottentot[4]. Tệ thật nhỉ?”
“Sao lại gọi là con Hottentot?” Mr Jeffries nói. “Mong là cô cũng gọi lại họ bằng cái tên tệ hơn.”
Anh ta nói rất nhanh, nhưng từng từ tách bạch. Anh ta không nhìn ngực hay chân tôi, như họ vẫn thường làm. Ít nhất là tôi không thấy. Anh ta nhìn thẳng vào tôi và nghe hết những gì tôi nói với vẻ lịch sự và chăm chú, rồi nhìn đi chỗ khác và mỉm cười như thể đã đánh giá xong tôi.
Anh ta hỏi tôi sang Anh được bao lâu rồi, và tôi bảo anh ta, “Hai năm,” rồi chúng tôi nói chuyện về chuyến lưu diễn. Đoàn sẽ diễn tiếp ở Brighton, rồi Eastbourne, rồi chúng tôi kết thúc ở London.
“London?” Mr Jones nói, nhướng mày.
“Ừ, Holloway. Holloway cũng là London, phải không?”
“Tất nhiên rồi,” Mr Jeffries nói.
“Nói chuyện biểu diễn thế đủ rồi,” Maudie nói. Trông cô vẫn bực. “Giờ đến lượt các anh kể về mình đi. Các anh bao nhiêu tuổi, làm nghề gì? Phải có qua có lại chứ.”
Mr Jeffries nói. “Tôi làm ở City[5]. Công việc vất vả lắm.”
“Ý anh là người khác làm quần quật cho anh chứ gì,” Maudie nói. “Thế còn Daniel-trong-hang-sư-tử[6] làm nghề gì? Mà hỏi cũng bằng thừa. Anh ta chẳng chịu nói đâu. Vui lên nào, Daniel, anh nghe chuyện người dụ rắn bao giờ chưa?”
“Chưa, tôi nghĩ là chưa,” Mr Jones đáp, giọng cứng nhắc.
Maudie kể chuyện người dụ rắn. Họ chẳng cười mấy, rồi Mr Jones ho và nói họ phải đi.
“Tiếc quá tối nay chúng tôi không xem các cô diễn được,” Mr Jeffries nói, “e là không thu xếp được rồi. Khi nào các cô lên London chúng ta phải gặp nhau; phải, nhất định phải gặp lại.”
“Hôm nào cô dùng bữa tối với tôi nhé, Miss Morgan,” anh nói. “Cô cho tôi địa chỉ để gửi thư được không, để hẹn nhau?”
Tôi nói, “Hai tuần nữa chúng tôi sẽ đến Holloway, nhưng đây là địa chỉ cố định của tôi.” Tôi viết:
Miss Anna Morgan
c/o Mrs Hester Morgan,
118, Fellside Road,
Ilkley,
Yorks.
“Đó là mẹ cô à?”
“Không, Hester là mẹ kế tôi.”
“Chúng ta nhất định phải gặp nhé,” anh ta nói. “Tôi sẽ mong đến hôm ấy.”
Chúng tôi ra phố chào tạm biệt họ. Tôi thấy lạ vì mình vẫn có thể cười khúc khích như thế trong khi lòng tôi lúc nào cũng buồn, đau như khi cái lạnh cứa vào ngực.
Chúng tôi trở vào phòng khách. Chúng tôi nghe tiếng bà chủ trọ đi dọc hành lang bên ngoài.
“Bà ta lại sắp làm ầm lên đấy,” Maudie nói.
Chúng tôi lắng nghe. Nhưng bà ta đi qua cửa mà không vào.
Maudie nói, “Tôi chỉ muốn biết một điều này: sao họ nghĩ họ có quyền xúc phạm người khác chẳng vì lí do gì cả? Đấy là điều tôi muốn biết.”
Tôi ngồi sát vào lò sưởi. Tôi nghĩ, “Tháng Mười rồi. Mùa đông sắp đến.”
“Cô với anh chàng của cô bén nhau rồi đấy,” Maudie nói. “Còn anh chàng của tôi chẳng ra gì. Cô có nghe thấy anh ta nói tôi hai mươi hai tuổi và cái giọng khinh khỉnh ấy không?”
“Tôi chẳng ưa ai trong hai người ấy,” tôi nói.
“Thế mà cô cho địa chỉ nhanh lắm,” Maudie nói. “Mà thế là phải. Anh ta mời thì cứ đi chơi với anh ta. Mấy người ấy có tiền; nhìn là biết, phải không? Ai chẳng thấy. Đàn ông có tiền với đàn ông không tiền khác hẳn nhau.”
“Tôi chưa thấy ai run như cô,” cô nói. “Khiếp thật. Cô cố tình đấy hay sao? Lên ghế sofa nằm đi rồi cần thì tôi lấy áo khoác to của tôi đắp cho.”
Cái áo khoác có mùi thú vật ấm áp và mùi nước hoa rẻ tiền.
“Viv cho tôi cái áo ấy,” Maudie nói. “Anh ấy thế đấy. Chẳng mấy khi cho gì nhưng đã cho thì toàn đồ tốt, chứ không phải đồ vớ vẩn.”
“Giống người Do Thái ấy nhỉ,” tôi nói. “Anh ấy là người Do Thái à?”
“Tất nhiên là không. Tôi bảo cô rồi mà.”
Cô tiếp tục kể về người đàn ông đã cho cô cái áo khoác. Anh ta tên là Vivian Roberts và cô đã yêu anh từ lâu. Cô vẫn gặp anh khi lên London giữa những đợt lưu diễn, nhưng rất hiếm khi. Cô nói cô chắc anh đang cắt đứt với cô, nhưng làm từ từ vì bản tính anh thận trọng và chuyện gì cũng làm từ từ.
Cô vẫn thao thao nói về anh. Tôi không nghe.
Nghĩ đến ngoài phố trời sẽ lạnh thế nào, phòng thay đồ cũng lạnh, mà chỗ tôi lại ngay cạnh cửa, đúng chỗ gió lùa. Lúc nào cũng thế. Khốn thật. Rồi đến Laurie Gaynor, người thay đồ cạnh tôi tuần ấy. Trinh nữ, cô ấy gọi tôi thế, hoặc đôi khi là con ngốc. (“Không đóng cái cửa lại được à, Trinh nữ, cái con ngốc này?”) Nhưng tôi thích cô hơn tất cả những người khác. Cô tốt lắm. Cô là người duy nhất tôi thực sự thích. Và những đêm lạnh; và hai xương quai xanh nhô hẳn ra trong chiếc váy diễn màn đầu. Có một thứ mua về dùng cho cổ đầy đặn lên. Venus Carnis. “Không có đường cong thì chẳng có sức quyến rũ. Các quý cô, hãy biết phát huy vẻ quyến rũ của mình.” Nhưng thứ ấy giá ba guinea[7] mà tôi đào đâu ra ba guinea? Và những đêm lạnh, những đêm lạnh khốn kiếp.
Nằm giữa 15° 10′ và 15° 40′ vĩ Bắc và 61° 14′ và 61° 30′ kinh Tây. “Một hòn đảo đẹp đẽ và khá cao, nhưng rừng cây phủ khắp nơi,” cuốn sách ấy nói. Và khắp nơi nhăn nhúm thành đồi núi như một tờ giấy bị vò trong tay - những ngọn đồi xanh tròn trịa và những ngọn núi đường nét sắc gọn.
Một tấm màn buông xuống và rồi tôi ở đây.
… Đây là nước Anh Hester nói và qua cửa sổ tàu tôi thấy cảnh vật chia thành từng ô vuông như những chiếc khăn tay; đâu đâu cũng nhỏ bé, ngăn nắp, chỗ nào cũng có hàng rào ngăn với chỗ khác - những thứ kia là gì - đấy là những đụn cỏ khô - ồ đấy là những đụn cỏ khô sao - tôi đã đọc về nước Anh từ lúc mới biết đọc - mọi thứ đều nhỏ hơn tầm thường hơn mà thôi kệ đi - đây là London - hàng trăm hàng nghìn người da trắng người da trắng hối hả đi và những ngôi nhà tối sẫm giống hệt nhau cau có nhìn xuống hết ngôi này đến ngôi khác giống hệt nhau tất cả dính liền nhau - những con phố như những khe núi nhẵn nhụi khép kín và những ngôi nhà tối sẫm cau có nhìn xuống - ôi mình sẽ không thích nơi này mình sẽ không thích nơi này mình sẽ không thích nơi này - rồi con sẽ quen thôi Hester cứ nói chắc con đang thấy như cá mắc cạn nhưng chẳng mấy chốc sẽ quen thôi - nào đừng làm cái mặt như Dick Hấp Hối với Davy Ủ Dột như ông bố tội nghiệp của con vẫn hay nói con rồi sẽ quen…
Maudie nói, “Uống nốt chỗ port đi.” Cô rót hai ly và chúng tôi chậm rãi uống. Cô soi mình trong gương.
“Tôi bắt đầu có nếp nhăn dưới mắt rồi, phải không?”
Tôi nói, “Tôi có một đứa em họ ở nhà, còn bé lắm. Nó chưa bao giờ thấy tuyết nên tò mò khủng khiếp. Nó cứ viết thư hỏi tôi tuyết trông như thế nào. Trước đây tôi cũng mong được thấy tuyết. Đấy là một trong những thứ tôi mong được tận mắt thấy nhất.”
“Thì,” Maudie nói, “giờ cô thấy rồi còn gì? Cô nghĩ tuần này chúng ta phải trả bao nhiêu?”
“Chắc khoảng mười lăm shilling.”
Chúng tôi tính toán.
Tôi đã dành dụm được sáu bảng và Hester hứa gửi cho tôi năm bảng vào Giáng sinh, hoặc sớm hơn nếu tôi muốn. Thế nên tôi đã quyết định tìm một căn phòng rẻ tiền ở đâu đó thay vì ở nhà trọ dành cho các cô trong dàn ca múa trên phố Maple. Kinh khủng lắm, cái chỗ ấy.
“Ba tuần nữa là hết cái chuyến lưu diễn khốn kiếp này, ơn Trời,” Maudie nói. “Sống thế này có ra sống đâu, nhất là vào mùa đông.”
Tối ấy khi chúng tôi trở về từ nhà hát thì trời bắt đầu mưa và ở Brighton trời mưa suốt. Chúng tôi đến Holloway thì mùa đông đã tới và những con phố tối tăm quanh nhà hát khiến tôi nghĩ đến những vụ giết người.
Tôi đưa thư cho Maudie đọc và cô nói, “Tôi bảo rồi mà. Tôi đã bảo anh ta có tiền mà. Câu lạc bộ ấy sang lắm đấy. Bốn câu lạc bộ sang nhất London là…”
Các cô bắt đầu tranh cãi xem câu lạc bộ nào sang nhất London.
Tôi viết thư nói thứ Hai tôi không thể ăn tối với anh vì đã có hẹn từ trước. (“Bao giờ cũng phải nói là đã có hẹn trước.”) Nhưng tôi nói thứ Tư, ngày 17 tháng Mười Một thì được, và cho anh địa chỉ căn phòng tôi đã thuê ở phố Judd.
Laurie Gaynor nói, “Bảo anh ta mượn cái khui hộp của câu lạc bộ nhé. Viết là ‘Tái bút. Đừng quên cái khui hộp’.”
“Thôi, để cô ấy yên,” Maudie nói.
“Có sao đâu,” Laurie nói. “Tôi có làm gì cô ấy đâu. Tôi đang dạy cô ấy phép lịch sự mà.”
“Cô ấy biết tôi là một con quỷ cái tốt bụng mà,” Laurie nói. “Tốt hơn khối con quỷ cái khác. Phải không, cô tên gì ấy nhỉ - Anna?”
2.
Tôi nhìn xuống hai bàn tay và những móng tay sáng bóng như đồng thau. Mà thật ra chỉ bên tay trái thôi, tay phải không được bằng.
“Cô lúc nào cũng mặc đồ đen à?” anh hỏi. “Tôi nhớ lần trước gặp cô, cô cũng mặc váy đen.”
“Khoan đã,” anh nói. “Đừng uống cái đó.”
Người phục vụ gõ cửa một tràng dài kiểu cách rồi bước vào dọn bát xúp.
“Rượu này ám mùi nút bần rồi,” Mr Jeffries nói.
“Ám mùi nút bần, thưa ngài?” người phục vụ nói bằng giọng nhỏ nhẹ, đầy vẻ kinh hoàng và không thể tin nổi. Anh ta có cái mũi khoằm, khuôn mặt bẹt và nhợt nhạt.
“Ừ, ám mùi nút bần. Ngửi thử đi.”
Người phục vụ đưa lên mũi ngửi. Rồi Mr Jeffries cũng ngửi. Hai người có cái mũi giống hệt nhau, mặt mày đều nghiêm trang. Cặp anh em Láu và Lờ, cặp anh em Hẩy-tôi-khỏi-trái-đất. Tôi nghĩ, “Nào, không được cười. Anh ta sẽ biết mình đang cười anh ta. Không được cười.”
Trên bàn có một ngọn đèn chụp đỏ, những tấm rèm lụa hồng dày nặng che kín cửa sổ. Có một cái sofa cứng, lưng thẳng, và hai cái ghế chân cong kê sát tường - tất cả đều bọc vải đỏ. Khách sạn và Nhà hàng Hoffner, chỗ ấy tên là thế. Khách sạn và Nhà hàng Hoffner, Quảng trường Hanover.
Người phục vụ xin lỗi rồi đi ra. Sau đó anh ta trở vào với món cá và một chai rượu khác, rót đầy ly cho chúng tôi. Tôi uống cạn ly rất nhanh vì suốt ngày hôm ấy tôi cứ thấy như mình sắp bị cảm. Cổ họng tôi đau.
“Bạn cô dạo này thế nào - Maisie ấy?”
“Maudie.”
“Ừ, Maudie. Maudie dạo này thế nào?”
“Ồ, cô ấy vẫn ổn,” tôi nói. “Cô ấy khỏe lắm.”
“Giờ cô ấy ở đâu rồi? Vẫn ở cùng cô à?”
“Không,” tôi nói. “Giữa các đợt lưu diễn thì cô ấy ở với mẹ ở Kilburn.”
Anh nói, “Cô ấy ở với mẹ ở Kilburn hả?” và nhìn tôi như thể đang cố dò xét tôi. “Thường thì giữa các đợt lưu diễn cô làm gì? Cô có ở với người phụ nữ mà cô đã cho tôi địa chỉ không?”
“Mẹ kế tôi ấy à?” tôi nói. “Hester? Không, tôi ít gặp bà ấy lắm. Bà ấy không mấy khi ở London.”
“Cô vẫn ở mấy căn phòng ấy trên phố Judd à?”
“Một phòng,” tôi nói, “một phòng thôi. Có một phòng thôi. Không, trước đây tôi chưa từng ở đấy và tôi cũng chẳng thích mấy. Nhưng dù sao vẫn hơn cái Nhà Mèo. Hè vừa rồi tôi ở đấy - nhà trọ cho các cô trong dàn ca múa ở phố Maple. Tôi phát bực với cái chỗ ấy vì sáng nào họ cũng bắt chúng tôi xuống đọc kinh trước bữa sáng.”
Tôi uống thêm chút rượu và nhìn đăm đăm xuống khăn trải bàn và thấy bà quản lý nhà trọ đang cầu nguyện, mặt ngước lên và mắt nhắm nghiền. Và cái mũi nhỏ, ngắn của bà cùng đôi môi dài mấp máy. Bà nhìn giống hệt một con thỏ, một con thỏ mù. Cái lối cầu nguyện ấy có gì thật rợn. Tôi nghĩ, “Cầu nguyện lúc nào cũng có vẻ gì đó rờn rợn.”
Tôi thấy bà và tôi thấy bóng những bông cẩm chướng trên bàn và chúng tôi nói chuyện lưu diễn và anh hỏi tôi được trả bao nhiêu. Tôi bảo anh, “Ba mươi lăm shilling một tuần, và tất nhiên nếu có thêm suất diễn chiều thì được trả thêm.”
“Chúa ơi,” anh nói. “Bằng ấy thì làm sao cô sống nổi?”
“Thế mà vẫn sống được đấy thôi,” tôi nghĩ. Nhưng người phục vụ cứ ra ra vào vào, mang đồ ăn cho chúng tôi, làm tôi khó ở.
Chúng tôi uống thêm một chai rượu và tôi thấy hơi rượu ấm áp và khoan khoái trong bụng. Tôi nghe giọng mình cứ nói mãi, trả lời những câu anh hỏi, và suốt lúc tôi nói anh cứ nhìn tôi bằng ánh mắt là lạ, như thể không tin những gì tôi nói.
“Vậy là cô ít gặp mẹ kế? Bà ấy không thích cô đi lưu diễn hết nơi này đến nơi khác à? Bà ấy nghĩ cô làm mất mặt gia đình hay sao?”
Tôi nhìn anh, và anh đang mỉm cười như thể chế giễu tôi. Tôi ngừng nói. Tôi nghĩ, “Chúa ơi, anh ta thuộc cái loại hay giễu cợt. Biết thế thà mình chẳng đến.”
Nhưng khi người phục vụ mang cà phê và rượu mùi vào rồi đóng cửa lại như thể sẽ không quay lại nữa và chúng tôi chuyển sang ngồi bên lò sưởi, tôi lại thấy dễ chịu. Tôi thích căn phòng và những bông cẩm chướng đỏ trên bàn và cách anh nói chuyện cùng quần áo anh mặc - nhất là quần áo anh mặc. Tiếc là quần áo tôi chẳng ra sao, nhưng dù gì cũng là đồ đen. “Nàng mặc đồ đen. Đàn ông mê cái màu đen ấy, hay đúng hơn, cái sắc không màu ấy.” Một người tên là “Coronet” viết thế, hay tên “A Peer” nhỉ?[8]
Anh nói, “Răng em đẹp quá. Em dễ thương lắm. Lúc em loay hoay chọn mấy đôi tất xấu xí ấy, trông em thật tội nghiệp.” Và rồi anh bắt đầu hôn tôi và suốt lúc anh hôn tôi tôi cứ nghĩ đến người đàn ông trong bữa ăn khuya ở Greyhound, Croydon, khi anh ta bảo tôi, “Cô chẳng biết hôn gì cả. Để tôi dạy cô. Phải như thế này.”
Tôi thấy choáng. Tôi ngoảnh phắt đầu đi và đứng dậy.
Có một cánh cửa sau ghế sofa, nhưng trước đó tôi không để ý vì có tấm rèm che bên ngoài. Tôi xoay tay nắm. “Ô,” tôi nói, “phòng ngủ.” Giọng tôi vút lên.
“Đúng thế thật,” anh nói. Anh cười. Tôi cũng cười, vì tôi thấy mình phải làm thế. Giờ thì mình có thể thử và xem nó thế nào, mà sao lại không?
Hai tay tôi buông thẳng đơ hai bên người, lóng ngóng. Anh lại hôn tôi, và miệng anh cứng nhắc, và tôi nhớ lúc anh ngửi ly rượu và tôi chẳng nghĩ được gì ngoài chuyện ấy, và tôi ghét anh.
“Này, buông tôi ra,” tôi nói. Anh nói gì đó nhưng tôi không nghe thấy. “Anh tưởng tôi mới đẻ hôm qua hay sao?” tôi nói, rất to. Tôi lấy hết sức đẩy anh ra. Tôi thấy những đầu nhọn ở cổ áo anh cấn vào tay. Tôi cứ nói mãi, “Đồ khốn, buông tôi ra, đồ khốn. Không thì tôi làm ầm lên đấy.” Nhưng ngay khi anh buông tôi ra tôi không còn ghét anh nữa.
“Tôi rất xin lỗi,” anh nói. “Tôi thật ngu xuẩn.” Nhìn tôi bằng đôi mắt hẹp nằm sát nhau, như thể anh ghét tôi, như thể tôi chẳng hề có mặt ở đó; rồi anh quay đi nhìn mình trong gương.
Những bông cẩm chướng đỏ vẫn ở trên bàn và lửa vẫn cháy cao. Tôi nghĩ, “Giá mà mọi thứ trở lại như trước khi chuyện ấy xảy ra rồi chuyện ấy xảy ra theo một cách khác.”
Tôi cầm áo khoác và mũ lên rồi đi vào phòng ngủ. Tôi khép cửa lại sau lưng.
Lửa vẫn cháy nhưng trong phòng lạnh. Tôi đến trước gương và bật ngọn đèn phía trên rồi nhìn mình chằm chằm. Cứ như tôi đang nhìn một người khác. Tôi nhìn mình rất lâu, lắng nghe xem cửa có mở không. Nhưng tôi không nghe thấy tiếng động nào từ phòng bên. Không có tiếng động nào từ bất cứ đâu. Tôi lắng nghe mà chỉ nghe thấy tiếng như khi áp vỏ ốc vào tai, như có gì đang ào qua mình.
Trong phòng này chụp đèn cũng màu đỏ; căn phòng có vẻ gì bí mật - im ắng, như một chỗ co mình nấp khi chơi trốn tìm.
Tôi ngồi xuống giường và lắng nghe, rồi tôi nằm xuống. Giường mềm; gối lạnh như đá. Tôi thấy như mình đã ra khỏi chính mình, như đang ở trong một giấc mơ.
Lát nữa anh sẽ lại vào và hôn mình nhưng lần này sẽ khác. Anh sẽ khác và mình cũng sẽ khác. Mọi chuyện sẽ khác. Tôi nghĩ: “Sẽ khác, khác. Phải khác.”
Tôi nằm đó rất lâu, lắng nghe. Ngọn lửa trông như vẽ; chẳng tỏa chút hơi ấm nào. Khi tôi áp tay lên mặt bàn tay lạnh ngắt còn mặt tôi nóng. Tôi bắt đầu run. Tôi đứng dậy và trở sang phòng bên.
“Ồ,” anh nói, “tôi tưởng cô ngủ rồi.”
Anh mỉm cười với tôi, tỉnh bơ. “Tươi tỉnh lên,” anh nói. “Đừng buồn thế. Có chuyện gì vậy? Uống thêm một ly kimmel[9] đi.”
“Không, cám ơn anh,” tôi nói. “Tôi không muốn gì cả.” Ngực tôi đau.
Chúng tôi đứng nhìn nhau. Anh nói, “Thôi nào, đi thôi, vì Chúa,” rồi giơ áo khoác lên cho tôi mặc, tôi xỏ tay vào áo và đội mũ.
Chúng tôi đi xuống cầu thang.
Tôi nghĩ, “Mình mà kể chuyện này thì mấy cô kia sẽ cười ré lên mất. Cười ré lên cho mà xem.”
Chúng tôi ra phố rồi đi đến góc đường và anh vẫy một chiếc taxi. “Để xem nào - phố Judd, phải không?”
Tôi lên xe. Anh đưa người lái xe ít tiền.
“Thôi, chúc cô ngủ ngon.”
“Chúc anh ngủ ngon,” tôi nói.
Tôi về đến nơi vẫn còn sớm, chưa đến mười hai giờ. Tôi ở một căn phòng nhỏ trên tầng hai. Mỗi tuần tôi trả mười shilling sáu xu tiền phòng.
Tôi cởi quần áo rồi lên giường, nhưng nằm mãi vẫn không thấy ấm. Căn phòng có một thứ mùi lạnh ngắt, bí bách. Cứ như đang ở trong một cái hộp nhỏ, tối om.
Có người đi ngang ngoài phố, hát. Gào lên:
“Bánh mì, bánh mì, bánh mì,
Bánh mì Standard,
Một mẩu bánh mì Standard,
Pòm, pòm,”[10]
cứ hát đi hát lại như thế.
Tôi nghĩ, “Bài hát gì vậy! Dở hơi hết chỗ nói. Cái điệu của nó thật kinh khủng; cứ như những cú đấm ấy.” Nhưng lời hát cứ lặp đi lặp lại trong đầu tôi, và tôi bắt đầu thở theo nhịp ấy.
Khi nghĩ đến quần áo của mình tôi buồn đến chẳng khóc nổi.
Chuyện quần áo, khổ thật. Cái gì cũng khiến ta thèm có quần áo đẹp đến phát điên. Người ta cười nhạo những cô gái ăn mặc xấu. Lải nhải, lải nhải, lải nhải. … “Người đàn bà ăn mặc thật đẹp. …” Cứ như ta muốn đẹp, muốn có quần áo đẹp, muốn đến phát điên lên vẫn chưa đủ. Cứ như thế vẫn chưa đủ. Nhưng không, lúc nào cũng lải nhải, lải nhải và cười nhạo, cười nhạo. Và những ô cửa kính bày hàng cũng nhạo báng và cười vào mặt ta. Rồi ta nhìn xuống chân váy của bộ đồ đang mặc, phía sau nhàu nhĩ hết cả. Và những món đồ lót xấu ghê người. Ta nhìn những món đồ lót xấu ghê người của mình và nghĩ, “Được thôi, tôi sẽ làm bất cứ điều gì để có quần áo đẹp. Bất cứ điều gì - bất cứ điều gì để có quần áo.”
“Nhưng đâu phải lúc nào cũng thế này, phải không?” tôi nghĩ. “Nếu lúc nào cũng thế này thì kinh khủng quá. Không thể thế được. Phải có chuyện gì xảy ra để mọi thứ khác đi.” Rồi tôi nghĩ, “Ừ, thế cũng được. Mình nghèo và quần áo mình rẻ tiền và có lẽ sẽ mãi thế này. Thế cũng được.” Đó là lần đầu tiên trong đời tôi nghĩ thế.
Những người không có tiền, những người sống những cuộc đời khốn khổ. Có lẽ tôi rồi cũng sẽ thành một trong những người ấy. Họ nhung nhúc như lũ mọt ẩm khi mình lấy que chọc vào ổ mọt hồi ở nhà. Và mặt họ cũng có màu như lũ mọt ấy.
Tỉnh dậy tôi thấy trong người khó ở. Khắp người tôi đau nhức. Tôi nằm đó và một lúc sau nghe tiếng bà chủ nhà lên cầu thang. Bà gầy và trẻ hơn phần lớn những bà chủ nhà trọ khác. Bà có mái tóc đen và đôi mắt nhỏ đỏ hoe. Tôi quay mặt đi để khỏi phải nhìn bà.
“Quá mười giờ rồi,” bà nói. “Sáng nay tôi mang bữa sáng lên hơi muộn, đồng hồ của tôi không chạy. Có cái này gửi cho cô; một cậu bé đưa tin mang đến.”
Trên khay đồ ăn sáng có một lá thư và một bó hoa violet lớn. Tôi cầm bó hoa lên; hoa có mùi như mưa. Bà chủ nhà đang nhìn tôi bằng đôi mắt nhỏ đỏ hoe.
Tôi nói, “Cho tôi xin chút nước nóng được không?” và bà đi ra.
Tôi mở thư và bên trong có năm tờ bạc năm bảng.
“Anna thân mến, ước gì anh nói được với em rằng em dễ thương biết bao. Anh lo cho em. Em dùng tiền này mua ít tất nhé? Và lúc mua, em đừng mang vẻ lo lắng nữa nhé. Luôn là của em, Walter Jeffries.”
Khi nghe tiếng bà chủ nhà quay lại tôi giấu tiền dưới gối. Những tờ bạc sột soạt. Bà đặt bình nước nóng ngoài cửa rồi đi.
Bó hoa violet quá to, không cắm vừa cái cốc đánh răng. Tôi cắm hoa vào bình đựng nước.
Tôi lấy tiền dưới gối ra bỏ vào túi xách. Tôi đã quan với nó. Cứ như xưa nay tôi vẫn có tiền. Tiền đáng lẽ phải là của tất cả mọi người. Phải như nước ấy. Cứ xem người ta quen với tiền nhanh thế nào thì biết.
Suốt lúc mặc đồ tôi cứ nghĩ mình sẽ mua loại quần áo gì. Tôi chẳng nghĩ đến chuyện gì khác và, quên cả việc mình đang khó ở.
Ngoài trời có mùi tuyết tan.
Bà chủ nhà đang cọ rửa các bậc thềm. Bà nhúng hai tay vào một xô nước bẩn, vắt giẻ rồi lại cọ tiếp. Bà quỳ ở đó.
“Bà nhóm lò sưởi trong phòng tôi giúp tôi nhé?” tôi nói. Giọng tôi nghe tròn và đầy chứ không nhỏ và mỏng. “Tại có tiền đấy,” tôi nghĩ.
“Cô phải đợi thôi,” bà nói. “Tôi còn việc khác chứ có phải chỉ chạy lên chạy xuống cầu thang chuẩn bị lò sưởi đâu.”
“Chiều tôi mới về,” tôi nói.
Tôi ngoái lại và thấy bà vẫn quỳ, người thẳng, nhìn tôi chằm chằm. Tôi nghĩ, “Được thôi cứ nhìn đi.”
Một chiếc váy và một chiếc mũ và giày và đồ lót.
Tôi gọi taxi và bảo tài xế chở đến tiệm Cohen ở đại lộ Shaftesbury.
Có hai Miss Cohen và họ đúng là chị em vì mũi họ giống nhau và mắt cũng giống nhau - đục và sáng - và cả vẻ xấc xược vốn chỉ là một lớp mặt nạ. Tôi biết tiệm này; tôi đã đến đây cùng Laurie trong thời gian tập diễn.
Trong tiệm ấm và có mùi lông thú. Có hai tấm gương dài và một cái tủ cửa lùa mở sẵn để nhìn vào thấy từng hàng váy treo trên móc. Những chiếc váy, đủ màu, treo đó, chờ đợi. Mũ, trừ một hai chiếc bày trên giá, đều để trong một căn phòng nhỏ hơn ở phía sau.
Hai Miss Cohen nhìn chằm chằm - một cô thấp bé, tròn ủng, cô kia gầy với khuôn mặt vàng vọt.
Tôi nói, “Tôi thử chiếc váy và áo khoác màu xanh sẫm trong tủ kính kia được không?” Và cô gầy mỉm cười bước tới. Đôi môi đỏ của cô mỉm cười và đôi mí nặng trĩu rủ xuống trên đôi mắt nhỏ, sáng bóng.
Đây là một khởi đầu. Từ căn phòng ấm áp có mùi lông thú này tôi sẽ đi đến tất cả những nơi đẹp đẽ tôi từng mơ tới. Đây là khởi đầu.
Miss Cohen béo đi vào phòng phía sau. Tôi giơ hai tay lên và cô gầy mặc váy cho tôi cứ như tôi là một con búp bê. Phần chân váy dài và bó sát nên khi cử động tôi thấy rõ đường nét hai đùi mình.
“Vừa đẹp,” cô nói. “Cô mặc luôn thế này cũng được.”
Tôi nói, “Vâng, tôi thích bộ này. Tôi mặc luôn.” Nhưng khuôn mặt tôi trong gương trông nhỏ bé và sợ hãi.
Váy và áo khoác giá tám guinea.
Rồi người chị em kia bước vào cùng một chiếc mũ nhung xanh sẫm và trắng. Chiếc mũ giá hai guinea.
Khi tôi lấy tiền ra trả cô gầy nói, “Tôi có một chiếc váy dạ hội nhỏ xinh hợp với cô lắm.” “Hôm nay thế này đã,” tôi nói. “Nếu cô thích chiếc váy,” cô nói, “cô không cần trả tiền ngay đâu.” Tôi lắc đầu.
Cô béo cười và nói, “Giờ tôi nhớ ra cô rồi. Tôi cứ thấy cô quen quen. Có phải lần trước cô đến cùng Miss Gaynor lúc cô ấy thử đồ không? Miss Laurie Gaynor ấy?” “Đúng rồi,” cô gầy nói, “tôi nhớ ra rồi. Hai cô cùng một đoàn. Miss Gaynor dạo này thế nào?” Miss Cohen béo nói, “Tuần sau tiệm có váy mới về. Hàng mẫu Paris đấy. Cô cứ ghé qua xem, nếu chưa trả tiền ngay được thì chúng ta cũng thu xếp được thôi.”
Hôm ấy phố xá trông khác hẳn, cũng như hình trong gương khác với vật ngoài đời.
Tôi băng qua đường sang tiệm Jacobus mua giày. Rồi tôi mua đồ lót và tất lụa. Sau đó tôi còn bảy bảng.
Tôi lại bắt đầu thấy khó ở. Khi thở tôi thấy đau bên sườn. Tôi gọi taxi về phố Judd.
Lò sưởi vẫn chưa được xếp củi. Tôi trải đồ lót vừa mua lên giường và đang ngắm nghía thì bà chủ nhà bước vào với một thùng than cùng củi mồi và giấy.
Tôi nói, “Có lửa sưởi thì tốt quá. Tôi thấy trong người không được khỏe. Bà pha giúp tôi ít trà được không?”
“Cô tưởng tôi ở đây chỉ để hầu hạ mỗi cô à,” bà nói.
Khi bà đi rồi tôi lấy lá thư trong túi ra và đọc thật kỹ từ đầu đến cuối, từng câu một, xem mỗi câu có nghĩa gì. “Anh ấy chẳng nói gì đến chuyện gặp lại mình,” tôi nghĩ.
“Trà của cô đây, Miss Morgan,” bà chủ nhà nói. “Và tôi phải yêu cầu cô chuyển đi trước thứ Bảy. Sau thứ Bảy đã có người thuê phòng này rồi.”
“Sao lúc cho tôi thuê bà không nói?” tôi hỏi.
Bà bắt đầu gào lên. “Nếu cô muốn biết thì tôi không ưa cái kiểu ăn ở của cô, chồng tôi cũng thế. Ba giờ sáng mới mò lên cầu thang. Rồi hôm nay lại ăn diện rõ là sang. Tôi có mắt chứ.”
“Làm gì có chuyện ba giờ,” tôi nói. “Nói dối!”
“Tôi không cho phép cô bảo tôi nói dối,” bà nói. “Lại còn cái giọng ê a ấy nữa. Cô mà còn hỗn thì tôi gọi chồng tôi lên đấy.”
Ra đến cửa bà quay lại nói, “Tôi không chứa đĩ trong nhà, giờ thì cô biết rồi đấy.”
Tôi không đáp. Tim tôi đập điên cuồng. Tôi nằm xuống và bắt đầu nghĩ đến lần tôi bị ốm ở Newcastle, đến căn phòng tôi ở hồi ấy, và câu chuyện về những bức tường của một căn phòng cứ thu hẹp mãi cho đến khi ép chết người ta. Tấm vải liệm bằng sắt[11], tên truyện là thế. Không phải truyện của Poe; truyện này còn đáng sợ hơn. “Mình có cảm giác cái phòng chết tiệt này cứ nhỏ dần nhỏ dần,” tôi nghĩ. Và nghĩ đến những dãy nhà bên ngoài, nhìn hào nhoáng mà ọp ẹp, mục nát, và tất cả đều giống hệt nhau.
Một lúc sau tôi lấy một tờ giấy và viết, “Cám ơn anh đã viết thư. Em lại bị cảm nặng rồi. Anh đến thăm em được không? Anh đến ngay khi nhận được thư này nhé? Ý em là nếu anh muốn. Bà chủ nhà sẽ không muốn cho anh lên, nhưng nếu anh bảo anh là người nhà thì bà ấy sẽ phải cho lên và xin anh hãy đến.”
Tôi ra ngoài gửi thư và mua ít thuốc ký ninh pha amoniac[12]. Đã gần ba giờ. Nhưng khi uống thuốc rồi nằm xuống lại tôi thấy mệt đến nỗi chẳng còn thiết anh có đến hay không.
Đây là nước Anh, và tôi đang ở trong một căn phòng Anh sạch sẽ, tươm tất với tất cả bụi bẩn được quét xuống gầm giường.
Trời tối dần, nhưng tôi không dậy nổi để thắp đèn khí. Tôi thấy như có vật nặng đè lên chân khiến tôi không cử động được. Như lần ở quê nhà tôi bị sốt và trời đang chiều và mành chớp đã hạ xuống và ánh sáng vàng lọt qua những khe nan nằm thành từng vệt trên sàn. Căn phòng chưa sơn. Trên gỗ có những mắt gỗ và trên một mắt gỗ là một con gián, chậm rãi ve vẩy râu qua lại. Tôi không cử động được. Tôi nằm nhìn nó. Tôi nghĩ, “Nếu nó bay lên giường hay bay lên mặt mình thì mình sẽ phát rồ mất.” Tôi nhìn nó và nghĩ, “Nó có định bay không?” và miếng băng trên đầu tôi nóng ran. Rồi Francine bước vào và thấy nó và lấy một chiếc giày đập chết nó. Chị thay băng quấn quanh đầu tôi và miếng băng lạnh như đá và chị bắt đầu quạt cho tôi bằng một chiếc quạt lá cọ. Và rồi đêm bên ngoài và tiếng người đi qua trên phố - những tiếng nói cô quạnh, mỏng và buồn. Và hơi nóng đè xuống ta như thể nó là một vật sống. Tôi muốn được là người da đen. Tôi lúc nào cũng muốn được là người da đen. Tôi vui vì có Francine ở đó, và tôi nhìn bàn tay chị đưa quạt qua lại và những giọt mồ hôi lăn xuống từ dưới chiếc khăn chị đội đầu. Là người da đen thì ấm áp và vui tươi, là người da trắng thì lạnh lẽo và buồn bã. Chị thường hát:
Vĩnh biệt, người yêu, vĩnh biệt,
Cả thịt bò muối và cá mòi,
Và bao ngày vui em để lại,
Vĩnh biệt, người yêu, vĩnh biệt.
Đó là bài hát tiếng Anh duy nhất chị biết.
- Chính lúc từ trên tàu tôi ngoái lại và thấy ánh đèn thị trấn nhấp nhô tôi mới thực sự biết mình đang ra đi. Chú Bob bảo thế là cháu đi rồi đấy và tôi quay mặt đi để không ai thấy tôi khóc - nước mắt chảy xuống mặt tôi rồi rơi xuống biển như mưa đang rơi - Vĩnh biệt người yêu vĩnh biệt - Và tôi nhìn ánh đèn chao lên chao xuống -
Anh đứng ở cửa. Tôi thấy bóng anh trên nền sáng ngoài hành lang.
“Mấy giờ rồi anh?” tôi nói.
Anh nói, “Năm rưỡi. Nhận được thư em là anh đến ngay.”
Anh tiến lại giường và đặt tay lên tay tôi. Anh nói, “Nhưng người em nóng hầm hập. Em ốm thật.”
“Chứ xòn gì nữa,” tôi líu lưỡi.
Anh lấy một hộp diêm trong túi ra và thắp đèn khí. “Chúa ơi, chỗ này ảm đạm quá.”
“Chỗ nào cũng thế cả,” tôi nói.
Đồ lót tôi mua chất thành một đống trên ghế.
“Em mua nhiều quần áo lắm,” tôi nói.
“Tốt.”
“Và em phải dọn khỏi đây.”
“Thế thì cũng tốt đấy chứ,” anh nói. “Chỗ này thật kinh khủng.”
“Lạnh quá,” tôi nói. “Chẳng gì khổ bằng cái lạnh. Nhưng anh đi đâu đấy?” Mà cũng chẳng quan trọng. Tôi mệt đến mức chẳng còn thiết điều gì.
“Mười phút nữa anh quay lại,” anh nói.
Anh trở vào mang theo lỉnh kỉnh những gói đồ - một tấm chăn lông vũ và một chai vang Bourgogne và ít nho và nước cốt thịt bò hiệu Brand’s và một con gà đã nấu chín để nguội.
Anh hôn tôi và tôi thấy mặt anh mát và nhẵn khi áp vào mặt mình. Nhưng từng luồng nóng lạnh của cơn sốt cứ chạy lên chạy xuống dọc sống lưng tôi. Khi lên cơn sốt ta vừa nặng trịch vừa nhẹ bẫng, ta vừa nhỏ bé vừa căng phồng, ta leo mãi một cái thang quay như bánh xe.
Tôi nói, “Cẩn thận. Anh sẽ lây cúm của em đấy.”
“Chắc thế,” anh nói. “Biết làm sao được.”
Anh ngồi xuống hút một điếu thuốc, nhưng tôi không hút nổi. Dù vậy tôi thích ngắm anh. Cứ như tôi đã quen anh từ lâu.
Anh nói, “Nghe này. Mai anh phải đi xa, nhưng tuần sau anh sẽ về. Anh sẽ cho bác sĩ của anh đến khám cho em tối nay hoặc sáng mai. Ông ấy tên Ames. Ông ấy dễ chịu lắm, em sẽ thích. Em cứ lo cho khỏe lại, đừng nghĩ ngợi gì cả, rồi viết thư cho anh biết em thế nào.”
“Mai em phải ra ngoài tìm phòng khác,” tôi nói.
“Ồ không,” anh nói. “Anh sẽ nói chuyện với bà chủ nhà và anh cũng sẽ bảo Ames nói với bà ấy. Rồi em sẽ thấy mọi chuyện ổn thôi. Đừng lo chuyện bà ấy.”
“Thôi để anh mang đồ ăn xuống dưới,” anh nói.
Anh đi ra. Căn phòng trông khác hẳn, như thể đã rộng ra.
Một lúc sau bà chủ nhà vào và đặt chai rượu đã mở cùng món súp lên bàn, không nói gì.
Tôi ăn súp, và rồi tôi uống hai ly rượu, và rồi tôi ngủ.
3.
Trong sảnh ngôi nhà có một cái bàn đen chân uốn cong, và trên bàn là một cái đồng hồ mặt vuông, kim đã dừng ở mười hai giờ năm phút, và một cái cây làm bằng cao su có những chiếc lá đỏ tươi bóng loáng, mỗi lá năm cánh nhọn. Tôi không sao rời mắt khỏi nó. Trông nó có vẻ tự đắc, như thể nó biết mình sẽ tồn tại mãi mãi, như thể nó biết mình hợp với ngôi nhà và con phố và hàng rào sắt đầu nhọn bên ngoài.
Bà chủ nhà từ dưới bếp đi lên.
“Mai cô đủ khỏe để dọn đi rồi chứ, Miss Morgan?”
“Vâng,” tôi nói.
“Tôi chỉ muốn biết thế thôi,” bà nói. Nhưng bà vẫn đứng đấy nhìn tôi chằm chằm, nên tôi đi ra ngoài và đứng trên bậc cửa đeo nốt găng tay. (Một quý cô bao giờ cũng đeo găng tay trước khi ra phố.)
Một người đàn ông và một cô gái đang tựa vào hàng rào ở quảng trường Brunswick, hôn nhau. Họ đứng bất động trong bóng tối, miệng dính chặt vào nhau. Trông họ như những con bọ cánh cứng bám vào hàng rào.
Tôi lấy gương trong túi xách ra và soi mỗi lần taxi đi qua một ngọn đèn đường. Cứ mang cái mặt ủ rũ mãi thì ủy mị quá. Chuyện cười - nhớ ra vài chuyện đi chứ, lạy Chúa.
Nhưng chuyện duy nhất tôi nhớ được là chuyện về ông cha phó. Anh cười rồi nói, “Cái kẹp tóc bên này của em chìa ra kia, không thì trông em hoàn hảo rồi.”
Khi anh đẩy cái kẹp tóc vào lại, tay anh chạm vào mặt tôi và tôi cố tự chủ và nhớ rằng lần đầu gặp anh tôi đã không thích anh. Nhưng lần ấy dường như đã xa lắm rồi, nên tôi thôi không cố nữa.
“Bác sĩ Ames dễ mến lắm,” tôi nói. “Ông ấy làm bà chủ nhà em im thin thít.”
Tôi vẫn còn cảm thấy trên mặt chỗ tay anh vừa chạm vào.
“Mùa đông em có hay ốm thế này không?” anh hỏi. “Mùa đông năm ngoái thì có,” tôi nói. “Mùa đông đầu tiên em ở đây thì không. Hồi ấy em khỏe lắm, cũng chẳng thấy lạnh mấy. Người ta bảo bao giờ cũng thế - phải một năm cái lạnh mới thật sự ngấm vào người. Mùa đông năm ngoái em bị viêm màng phổi và đoàn phải để em ở lại Newcastle.” “Một mình em à?” anh nói. “Khổ thân em!” “Vâng,” tôi nói, “khổ thật. Em ở đấy ba tuần. Dài đằng đẵng.”
Tôi ăn gì cũng chẳng thấy vị. Dàn nhạc chơi nhạc Puccini[13] và thứ nhạc mà người ta luôn đoán được trước đoạn tiếp theo, cứ như đã nghe thấy cả đoạn ấy trước khi nó được chơi; và trên mặt tôi vẫn còn cảm giác ở chỗ tay anh vừa chạm vào. Tôi cứ cố hình dung cuộc sống của anh.
Khi chúng tôi ra ngoài, những chiếc taxi và ánh đèn và những người đi qua trông đều phình ra, như thể tôi say. Chúng tôi đến nhà anh ở phố Green và ngôi nhà im lìm và nhìn tôi và chẳng có vẻ chào đón.
“Anh cứ đợi thư của em cả tuần trước,” anh nói, “mà em chẳng viết gì cả. Sao em không viết?”
“Em muốn xem anh có viết không,” tôi nói.
Cái ghế sofa mềm và căng phồng, bọc vải hoa bóng in những bông hoa nhỏ màu xanh. Anh đặt tay lên đầu gối tôi và tôi nghĩ, “Đúng rồi… đúng rồi… đúng rồi…” Đôi khi là thế - mọi thứ biến mất, chỉ còn lại mỗi khoảnh khắc ấy.
“Lúc gửi tiền cho em anh không có ý - anh không nghĩ sẽ còn gặp lại em,” anh nói.
“Em biết, nhưng em muốn gặp lại anh,” tôi nói.
Rồi anh bắt đầu nói đến chuyện tôi còn trinh và tất cả tan biến - cái cảm giác như đang bốc cháy - và tôi lạnh.
“Sao anh lại nhắc chuyện đó?” tôi nói. “Có quan trọng gì? Với lại, em còn trinh đâu mà anh phải lo.”
“Em không nên nói dối chuyện đó.”
“Em không nói dối, mà đâu có quan trọng,” tôi nói. “Toàn chuyện người ta vẽ ra.”
“Có chứ, quan trọng chứ. Chuyện quan trọng nhất.”
“Đâu phải chỉ có chuyện đó mới quan trọng,” tôi nói. “Toàn bày vẽ ra thôi.”
Anh nhìn tôi chằm chằm rồi cười. “Em nói đúng lắm,” anh nói.
Nhưng tôi thấy lạnh, giống như có ai vừa dội nước lạnh lên người tôi. Khi anh hôn tôi, tôi bắt đầu khóc.
“Mình phải đi,” tôi nghĩ. “Cửa đâu? Mình không thấy cửa. Chuyện gì thế này?” Cứ như tôi bị mù.
Anh lấy khăn tay lau nước mắt cho tôi rất nhẹ nhàng, nhưng tôi cứ nói, “Em phải đi, em phải đi.” Rồi chúng tôi đang lên thêm một lượt cầu thang nữa và tôi bước thật khẽ. “Ba giờ sáng mới mò lên cầu thang,” bà ta nói. Ừ thì tôi đang mò lên cầu thang đây.
Tôi dừng lại. Tôi muốn nói, “Không, em đổi ý rồi.” Nhưng anh cười và siết tay tôi và nói, “Sao thế? Nào, can đảm lên,” và tôi không nói gì, nhưng tôi thấy lạnh và như đang mơ.
Khi tôi lên giường, hơi ấm từ người anh tỏa ra và tôi nằm sát vào anh. Dĩ nhiên mình vẫn luôn biết, vẫn luôn nhớ, rồi mình quên sạch, chỉ có điều mình vẫn luôn biết. Luôn luôn - luôn luôn là bao lâu?
Những thứ bày trên bàn trang điểm lóa trong ánh lửa, và tôi nghĩ, “Suốt đời mình chỉ cần nhắm mắt là sẽ thấy căn phòng này.”
Tôi nói, “Giờ em phải đi. Mấy giờ rồi anh?”
“Ba rưỡi,” anh nói.
“Em phải đi,” tôi lại nói, thì thầm.
Anh nói, “Em đừng buồn, đừng lo nghĩ gì cả. Em yêu của anh đừng buồn.”
Tôi nằm im, nghĩ, “Nói lại đi. Gọi mình là ‘em yêu’ như thế nữa đi. Nói nữa đi.”
Nhưng anh không nói gì và tôi nói, “Em có buồn đâu. Sao anh cứ nghĩ vớ vẩn rằng lúc nào em cũng buồn thế?”
Tôi ngồi dậy và bắt đầu mặc quần áo. Những dải ruy băng trên áo lót của tôi trông thật ngớ ngẩn.
“Em không thích cái gương của anh,” tôi nói.
“Thế à?” anh nói.
“Anh có để ý có những cái gương soi vào thấy mình khác hẳn không?” tôi nói.
Tôi tiếp tục mặc quần áo, không nhìn mình trong gương nữa. Tôi nghĩ mọi chuyện đúng như các cô ấy kể, chỉ có điều tôi không ngờ lại đau như thế.
“Cho em uống chút gì được không?” tôi nói. “Em khát quá.”
Anh nói, “Ừ, uống thêm rượu vang nhé. Hay em muốn uống gì khác?”
“Em muốn uống whisky pha soda,” tôi nói.
Trên bàn có một khay đồ uống. Anh rót cho tôi một ly.
Anh nói, “Đợi, đợi một chút. Anh ra bắt taxi cùng em.”
Có một cái điện thoại ở đằng kia cạnh giường. Tôi nghĩ, “Sao anh không gọi xe taxi nhỉ?” nhưng tôi không nói gì.
Anh vào phòng tắm. Tôi vẫn còn rất khát. Tôi rót thêm nước soda cho đầy ly rồi uống từng ngụm nhỏ, không nghĩ gì. Cứ như mọi thứ trong đầu tôi đã ngừng lại.
Anh trở vào phòng và tôi nhìn anh trong gương. Túi xách của tôi đặt trên bàn. Anh cầm lên và bỏ vào ít tiền. Trước khi làm thế anh nhìn về phía tôi nhưng tưởng tôi không thấy. Tôi đứng dậy. Tôi định nói, “Anh làm gì thế?” Nhưng khi đứng bên cạnh anh, thay vì nói, “Đừng làm thế,” tôi lại nói, “Được thôi, nếu anh muốn - anh muốn gì cũng được, thế nào cũng được.” Và tôi hôn tay anh.
“Đừng,” anh nói. “Anh mới phải hôn tay em chứ, đâu phải em hôn tay anh.”
Bỗng tôi thấy khổ sở và hoàn toàn mất phương hướng. “Sao mình lại làm thế?” tôi nghĩ.
Nhưng vừa ra ngoài phố tôi lại thấy vui, bình tĩnh và yên lòng. Chúng tôi đi trong sương mù và anh nắm tay tôi.
Tôi cảm thấy mạch đập cổ tay anh.
Chúng tôi bắt được taxi ở Park Lane.
“Thôi, em đi đây,” tôi nói.
Anh nói, “Mai anh sẽ viết thư cho em.”
“Anh nhớ gửi sớm cho em nhé?” tôi nói.
“Ừ, anh sẽ cho người mang đến. Em ngủ dậy là có thư.”
“Anh có địa chỉ mới của em rồi chứ? Đừng làm mất đấy nhé.”
“Có, có, anh có rồi,” anh nói. “Anh không làm mất đâu.”
“Em buồn ngủ quá,” tôi nói. “Chắc em ngủ luôn trên taxi mất.”
Khi tôi trả tiền người lái xe nháy mắt với tôi. Tôi nhìn qua đầu ông ta và làm như không thấy.
4.
Chỗ ở mới của tôi nằm trên đường Adelaide, không xa ga tàu điện ngầm Chalk Farm. Cả ngày chẳng có mấy việc để làm. Tôi thường dậy muộn rồi ra ngoài đi dạo rồi về nhà ăn chút gì và nhìn ra cửa sổ ngóng cậu bé đưa điện tín hoặc người được sai mang thư đến. Hễ người phát thư gõ cửa là tôi lại nghĩ, “Có thư cho mình không nhỉ?”
Lúc nào cũng có một ông già nào đó lê bước qua, hát thánh ca - “Lạy Chúa, gần Ngài hơn” hoặc “Xin ở lại cùng con” - và có người mới cách họ mười thước đã định bụng sẽ làm như không thấy, có người thì chẳng thấy họ thật. Những người vô hình, đấy là họ. Nhưng ông già nhất trong số ấy lại thổi bài “Cô gái tôi để lại phía sau”[14] bằng một cây sáo thiếc.
Quanh tường phòng khách có một đường gờ đắp nổi - những chùm nho, quả dứa và lá ô rô, tất cả đều rất bẩn. Ngọn đèn ở giữa phòng cũng treo dưới một cụm lá ô rô nữa. Đó là một căn phòng rộng, vuông, trần cao, có bốn cái ghế kê sát tường, một cây đàn piano, một cái ghế sofa, một cái ghế bành và một cái bàn ở giữa. Nó làm tôi nghĩ đến một nhà hàng, vì thế mà tôi thích.
Tôi thường nghĩ đến những lúc anh ân ái với tôi và đi đi lại lại nghĩ mãi về chuyện ấy; và nghĩ rằng tôi ghét cái gương trong phòng anh - soi vào trông tôi gầy và xanh xao quá. Và nghĩ đến việc dậy và nói, “Giờ em phải đi,” và mặc quần áo, và khẽ đi xuống cầu thang, và cánh cửa ra vào khép lại đánh tách thật khẽ, lần nào cũng đánh tách như thể đó là lần cuối, và thế là tôi đã ở ngoài phố tối.
Dĩ nhiên, ta rồi cũng quen, chuyện gì cũng quen được. Cứ như tôi vẫn luôn luôn sống như thế. Chỉ đôi khi, lúc đã về nhà và đang cởi quần áo để đi ngủ, tôi lại nghĩ, “Chúa ơi, sống thế này lạ thật. Chúa ơi, sao mọi chuyện lại thành ra thế này?”
Chủ nhật là ngày tệ nhất, vì anh chẳng bao giờ ở London và chẳng có hy vọng nào anh sẽ cho người đến gọi tôi. Năm ấy sinh nhật tôi lại đúng vào Chủ nhật. Ngày mồng bảy tháng Giêng. Tôi tròn mười chín tuổi. Tối hôm trước anh gửi hoa hồng cho tôi và viết trong thư: “Mười chín là tuổi đẹp lắm. Em nghĩ anh bao nhiêu tuổi? Thôi, kệ đi. Già khú đế rồi, nếu em biết chắc em sẽ bảo thế.” Và anh nói anh muốn tôi gặp người anh em họ Vincent của anh vào bữa tối thứ Hai, và anh đã nghĩ ra một món quà mà tôi sẽ thích. “Chắc anh sẽ kể em nghe về món quà ấy.”
Maudie đã gửi một tấm thiếp: “Chiều Chủ nhật tôi đến chơi. Chào nhé. Maudie.”
Tôi nằm trên giường đến khá muộn vì chẳng có gì khác để làm. Dậy rồi tôi ra ngoài đi dạo. Lạ thật, có những khu ở London vắng tanh chết chóc. Không có nắng, nhưng mọi thứ đều chói lóa như một dàn kèn đồng đang chơi.
Buổi chiều trời bắt đầu mưa. Tôi nằm xuống ghế sofa và cố ngủ nhưng, không ngủ được vì chuông nhà thờ bắt đầu ngân lên, tiếng rè rè, cằn nhằn dai dẳng như mọi khi. Cảm giác của ngày Chủ nhật ở đâu cũng thế, nặng nề, u buồn, bất động. Như khi người ta đọc, “Như đã có từ ban đầu, bây giờ và mãi mãi về sau, đời đời vô tận.”[15]
Tôi nghĩ đến quê nhà và những sáng Chủ nhật đứng bên cửa sổ, mặc quần áo đi nhà thờ, và mặc một cái áo lót len đã co lại sau khi giặt và chật ních, vì mặc len sát da thì tốt cho sức khỏe. Và quần lót trắng bó chặt ở đầu gối và một cái váy lót trắng và một cái váy trắng thêu hoa - thứ nào cũng hồ cứng và châm chích vào da. Và đôi tất len đen dệt gân đi với giày đen. (Joseph, người coi ngựa, đánh giày bằng xi đen và nước bọt. Nhổ - trộn - chà; nhổ - trộn - chà. Joseph có cả khối nước bọt và mỗi lần phun một tia vào hộp xi anh chẳng bao giờ trượt.) Và đôi găng tay bằng da dê non màu nâu gửi thẳng từ Anh, chật một cỡ. “Ôi, con bé hư, con định làm rách đôi găng đấy à; con cố tình làm rách đôi găng đấy.”
(Trong lúc cẩn thận đeo găng tay, ta bắt đầu toát mồ hôi và cảm thấy mồ hôi rịn từng giọt dưới nách. Nghĩ đến việc có một vệt ướt dưới nách - một chuyện ghê tởm và đáng hổ thẹn đối với một quý cô - ta thấy khổ sở vô cùng.)
Và bầu trời sát mặt đất. Đặc, xanh và sát mặt đất. Cây xoài lớn đến nỗi cả khu vườn nằm trong bóng nó và mặt đất bên dưới lúc nào cũng có vẻ tối tăm và ẩm ướt. Sân chuồng ngựa nằm bên cạnh khu vườn, nền lát trắng và bức, sực mùi ngựa và phân. Và rồi bên cạnh chuồng ngựa là một phòng tắm. Và phòng tắm cũng luôn luôn tối và ẩm. Không có cửa sổ, nhưng cửa ra vào thường được móc lại để hé. Ánh sáng lúc nào cũng lờ mờ, xanh xanh. Trên mái có mạng nhện.
Bể tắm bằng đá to bằng nửa căn phòng khá rộng. Ta bước lên hai bậc đá để vào bể, chân mát rượi và dễ chịu. Rồi ngồi trên thành bể, thả hai chân xuống làn nước xanh thẫm.
“… Và toàn thể Hoà-ang gia-a.”
“Chúng con cầu xin Chúa nhậm lời, lạy Chúa nhân lành.”[16]
Trong lúc đọc kinh cầu, tôi thường cắn vào lưng cái ghế dài bằng gỗ thông trước mặt, và thở dài, và đọc vài đoạn trong nghi thức hôn phối, và lấy một cái quạt khung dây thép cũ ra quạt, trên quạt vẽ hình một người đàn bà Trung Hoa béo phì ngã ngửa, nét vẽ xanh đỏ đã phai. Đôi bàn chân béo múp nhỏ xíu của bà, xỏ trong đôi hài mũi cong vểnh, trông như đang quẫy trên không; đôi bàn tay béo múp nhỏ xíu chụp vào khoảng không.
“Tưởng nhớ Bác sĩ Charles Le Mesurier, Người nghèo trên Đảo biết ơn lòng Nhân từ của ông, Người giàu đền đáp sự Cần mẫn và Tài năng của ông.” Đọc những dòng ấy người ta thấy yên lòng và buồn. Người nghèo làm thế này và người giàu làm thế kia, đời là thế và chẳng gì thay đổi được. Cứ quay vòng mãi mãi và chẳng gì, chẳng gì thay đổi được.
Đỏ, xanh lam, xanh lá, tím trên những ô cửa kính màu. Và các vị thánh có đôi chân trần màu sáp với những ngón chân dài, mềm dẻo.
“Chúng con cầu xin Chúa nhậm lời, lạy Chúa nhân lành.”
Lần nào cũng thế, vừa lúc tôi bắt đầu lịm đi thì kinh cầu kết thúc.
Đi qua những cây cọ đứng im trong sân nhà thờ. Ánh sáng vàng óng và khi nhắm mắt lại ta thấy màu lửa.
“Cô làm gì mà trông khác thế?” Maudie nói. “Trông cô khác hẳn. Không phải đi vắng thì tôi đã đến thăm cô sớm hơn rồi. Cô làm gì với tóc rồi phải không? Màu nhạt hơn.” Tôi nói, “Ừ, tôi có gội henna. Cô thấy đẹp không?” “Trông cũng hay đấy,” Maudie nói. “Không tệ.”
Cô ngồi xuống và bắt đầu nói một thôi một hồi. Thỉnh thoảng cô lại cười khúc khích, một tiếng cười bồn chồn và vô nghĩa. Khi nhớ lại hồi sống cùng cô, tôi thấy như đang nhìn một tấm ảnh cũ của mình và nghĩ, “Cái đó thì liên quan quái gì đến mình?”
Tôi có ít rượu vermouth. Tôi mang ra và mỗi người uống một ly.
“Hôm nay sinh nhật tôi. Chúc tôi sinh nhật vui vẻ đi.”
“Chúc chứ, còn phải nói,” Maudie nói. “Nào, uống mừng chúng ta. Ai được như chúng ta? Hiếm bỏ xừ. Đời với chả kiếp!”
“Dù sao thì chỗ ở của cô cũng sang đấy,” cô nói. “Có cả đàn piano, đủ thứ.” “Ừ, cũng được,” tôi nói. “Uống thêm ly nữa nhé.” “Cám ơn,” Maudie nói.
Uống hết ly vermouth thứ hai, tôi thấy muốn kể cho cô nghe chuyện ấy.
“Gì, cái người cô cặp ở Southsea ấy à?” Maudie nói. “Anh ta nhiều tiền lắm phải không? Cô biết không, tôi vẫn biết thế nào cô cũng cặp với một người có tiền. Mới hôm nọ tôi còn nói thế. Tôi bảo, ‘Cứ nói gì thì nói, nhưng tôi cá là nó sẽ cặp với một người có tiền.’”
“Mình kể chuyện ấy ra làm gì?” tôi nghĩ.
“Tôi cũng chẳng biết tôi cười cái gì nữa,” Maudie nói. “Thật ra có gì đáng cười đâu. Tôi thích rượu này. Cho tôi thêm chút nữa nhé?”
“Có điều, đừng có lụy anh ta,” cô nói. “Thế là chết đấy. Với đàn ông moi được gì thì cứ moi, đừng bận lòng làm đếch gì. Cô cứ hỏi bất kỳ cô gái nào ở London - mà bất kỳ cô nào trên đời cũng thế thôi - miễn là người từng trải, ai cũng sẽ bảo cô y như vậy thôi.” “Tôi nghe những chuyện ấy cả triệu lần rồi,” tôi nói. “Nghe phát ngán rồi.” “Ôi, tôi thì nói được ai,” Maudie nói, “hồi mê Viv tôi cũng từng làm bao nhiêu trò ngu! Nhưng chuyện tôi thì hơi khác, cô hiểu chứ. Chúng tôi đã định cưới nhau.”
“Đời với chả kiếp!” cô nói.
Chúng tôi vào phòng ngủ. Bức Cherry Ripe[17] phía trên giá chậu rửa mặt và đối diện là một bức tranh khác vẽ cô bé mặc váy trắng thắt dải lưng xanh đang vuốt ve một con chó lông xù.
Maudie nhìn chằm chằm vào cái giường nhỏ và hẹp.
“Anh ấy không bao giờ đến đây,” tôi nói. “Chúng tôi đến nhà anh ấy hoặc những chỗ khác. Anh ấy chưa đến đây lần nào cả.” “À, hóa ra anh ta thuộc loại ấy,” Maudie nói, “loại thận trọng, phải không? Viv cũng thận trọng ghê lắm. Đàn ông mà như thế thì chẳng phải dấu hiệu hay ho gì đâu.”
Rồi cô bắt đầu bảo tôi phải ra vẻ sang trọng hết mức có thể.
“Tôi không muốn xen vào đâu, nhóc, nhưng thật tình cô nên thế. Càng ra vẻ sang trọng càng tốt. Không ra vẻ một tí thì chẳng ăn thua đâu. Nếu anh ta giàu và đang bao cô thì cô phải bảo anh ta kiếm cho cô một căn hộ đẹp đâu đó ở West End rồi sắm đồ đạc cho cô. Thế thì cô mới có được chút gì. Tôi nhớ rồi - anh ta bảo làm ở City. Anh ta thuộc đám làm ở Sở Giao dịch Chứng khoán ấy à?” “Ừ,” tôi nói, “nhưng anh ấy còn làm gì đó ở một công ty bảo hiểm nữa. Tôi không biết; anh ấy chẳng mấy khi kể chuyện của mình.” “Đấy, thấy chưa - cái loại thận trọng,” Maudie nói.
Cô xem những cái váy của tôi và cứ nói, “Rất ra dáng quý cô. Cái này thì phải nói là ra dáng quý cô thật. Mà cô còn có cả áo khoác lông nữa. Thì đấy, một cô gái có nhiều quần áo đẹp và một cái áo khoác lông thì cũng hưởng được chút gì rồi, chuyện ấy chẳng ai chối được.”
“Chúa ơi, tôi không nhịn được cười,” cô nói. “Cô biết hôm nọ có một gã nói gì với tôi không? Buồn cười, hắn bảo, cô có bao giờ nghĩ quần áo mặc trên người một cô gái còn đắt hơn cả cô gái ấy không?”
“Đúng là đồ lợn!” tôi nói.
“Ừ, tôi cũng bảo hắn thế,” Maudie nói. “‘Ai lại nói thế bao giờ,’ tôi bảo. Rồi hắn nói, ‘Thì đúng thế còn gì? Năm bảng là có được một cô rất xinh rồi, rất xinh hẳn hoi; mà nếu biết cách thì chẳng tốn đồng nào cũng có được một cô rất xinh. Nhưng năm bảng thì không mua nổi cho cô ta một bộ đồ thật đẹp. Chưa kể đồ lót, giày dép, vân vân và vân vân.’ Rồi tôi không nhịn được cười, vì xét cho cùng thì đúng thế còn gì? Người rẻ hơn đồ vật nhiều. Mà này! Có những con chó còn đắt hơn người, đúng không? Còn có những con ngựa thì…”
“Ôi, thôi đi,” tôi nói. “Cô làm tôi phát bực rồi đấy. Ra phòng khách đi; trong này lạnh quá.”
“Thế còn mẹ kế cô?” Maudie nói. “Bà ấy sẽ nghĩ sao nếu cô bỏ chuyến lưu diễn? Cô định bỏ à?” “Tôi không biết bà ấy sẽ nghĩ sao,” tôi nói. “Chắc bà ấy cũng chẳng nghĩ gì đâu.” “Thế thì tôi thấy lạ thật đấy,” Maudie nói. “Riêng điểm ấy thì tôi phải khen mẹ kế cô. Bà ấy có vẻ chẳng tò mò gì cả, nhỉ?” “Tôi sẽ bảo bà ấy là tôi đang tìm việc ở London. Có gì mà bà ấy phải thấy lạ?” tôi nói.
Nhìn ra phố cứ như nhìn vào vũng nước tù đọng. Tháng Hai Hester sẽ lên London. Tôi bắt đầu tự hỏi sẽ nói gì với bà, và tôi bắt đầu thấy chán nản. Tôi nói, “Tôi không thích London. Chỗ này kinh khủng; đôi khi trông ghê lắm. Ước gì tôi chưa từng sang đây.”
“Cô hâm rồi,” Maudie nói. “Ai đời lại có người không thích London?” Mắt cô có vẻ khinh khỉnh.
“Thì đâu phải ai cũng thích,” tôi nói. “Cô nghe cái này nhé.” Tôi lấy nó trong ngăn kéo ra và đọc:
“Những mặt ngựa, những khuôn mặt như ngựa,
Và những phố xám, nơi các ông già chẳng ai đoái hoài cứ than van
Những lời cầu nguyện dâng lên một vị Chúa đê hèn.
Ở đó hàng thịt bốc mùi lên tận bầu trời xám chì;
Ở đó hàng cá bốc mùi khác, nhưng còn thối hơn.
Vân vân, và vân vân.”
Rồi có rất nhiều dấu chấm. Và rồi lại tiếp:
“Nhưng chúng đâu rồi -
Những cánh tay mát, trắng như thạch cao?”
“Thế,” Maudie nói, “rốt cuộc là nói cái gì?”
“Cô nghe bài này nữa đã,” tôi nói:
“London ghê tởm, cái xó hèn hạ thối tha…”
“Này,” Maudie nói, “thôi, đủ rồi đấy.”
Tôi bắt đầu cười. Tôi nói, “Người thuê mấy căn phòng này trước tôi viết đấy. Bà chủ nhà kể cho tôi nghe về ông ta. Bà ấy phải đuổi ông ta đi vì ông ta không trả nổi tiền phòng. Tôi tìm thấy mấy thứ này trong một ngăn kéo.”
“Chắc ông ta hâm rồi,” Maudie nói. “Cô biết không, tôi đã thấy chỗ này có cái gì làm tôi khó ở; tôi nhạy cảm với những chuyện như thế lắm. Có ai khác thường quanh đây - là tôi cảm thấy ngay. Với lại, tôi ghét trần cao. Cả mấy quả dứa chết tiệt chạy quanh tường nữa. Chẳng ấm cúng gì cả.”
“Cô phải bảo anh ta lo cho cô một căn hộ,” cô nói. “Park Mansions, ở đấy mới được. Tôi cá là anh ta thích cô và sẽ lo cho cô thôi. Nhưng đừng đợi lâu quá mới hỏi anh ta, vì thế cũng chết đấy.”
“Thôi, nếu định ra ngoài,” tôi nói, “thì đi đi thôi. Chẳng mấy chốc trời sẽ tối đen như mực đấy.”
Chúng tôi đi tàu điện ngầm đến Marble Arch, và đi bộ qua công viên. Cách đám đông vây quanh những người diễn thuyết một quãng, có một người đàn ông đứng trên một cái thùng, gào lên điều gì đó về Chúa. Chẳng ai nghe ông ta. Chỉ nghe thấy “Chúa… Chúa… Cơn thịnh nộ của Chúa… Oa, oa, oa, oa…”
Chúng tôi đến sát ông ta. Tôi thấy cục yết hầu cứ nhảy lên nhảy xuống trong cổ ông ta. Maudie bắt đầu cười, và ông ta nổi điên, ré lên sau lưng chúng tôi, “Cứ cười đi! Tội lỗi của các người rồi sẽ tìm đến các người[18]. Nỗi sợ cái chết và hỏa ngục đã ở trong lòng các người, nỗi sợ Chúa đã như lửa trong lòng các người.”
“Đúng là đồ chó rách!” Maudie nói. “Dám lăng nhục chúng ta chỉ vì chúng ta không có đàn ông đi cùng. Tôi biết cái bọn này, chúng chọn người mà giở giọng thô lỗ đấy. Chúng chọn kỹ bỏ mẹ xem nên lôi kéo ai theo đạo. Cô có để ý không? Có đàn ông đi cùng thì hắn đã chẳng dám hé răng.”
Chúng tôi vẫn nghe tiếng ông ta gào theo, “Chúa, oa, oa, oa… Chúa, oa, oa, oa…”
Ông ta gầy và trông có vẻ lạnh. Ông ta có đôi mắt nhỏ và buồn. Nhưng Maudie rất bực. Cô đi nhanh hơn mọi khi, vung hai tay và nói, “Đồ chó rách, đồ chó rách… Chúng chọn kỹ bỏ mẹ xem nên lôi kéo ai theo đạo.”
Nhưng tôi muốn quay lại nói chuyện với ông ta và tìm hiểu xem thật ra ông ta đang nghĩ gì, vì mắt ông ta trông như không nhìn thấy gì, giống mắt một con chó khi nó đánh hơi.
Chúng tôi bắt xe buýt ở Hyde Park Corner và đến một quán Maudie biết gần ga Victoria. Chúng tôi ăn hàu và uống bia đen.
Maudie bắt xe buýt về nhà.
“Thôi,” cô nói, “này, nhớ viết thư cho tôi nhé, nhóc. Cho tôi biết mọi chuyện ra sao. Nhớ tự lo cho mình đấy, mà không ngoan được thì phải cẩn thận. Vân vân và vân vân.”
Tôi nói, “Đừng ngạc nhiên nếu thấy tôi đến tập diễn.”
“Ồ không, tôi chẳng ngạc nhiên đâu,” cô nói. “Giờ chẳng có gì làm tôi ngạc nhiên.”
5.
Tối hôm sau, chúng tôi trở về Green Street vào khoảng mười một giờ. Đèn phía trên ghế sofa bật sáng và khay đồ uống vẫn ở đó, phần còn lại của ngôi nhà tối và im ắng và chẳng có vẻ thân thiện với tôi. Giễu cợt khe khẽ, giễu cợt kín đáo, như một người hầu. Con này là đứa nào? Ông ấy vớ nó ở đâu ra thế?
“Thế,” anh nói, “em thấy Vincent thế nào? Cậu ấy đẹp trai đấy chứ?”
“Vâng,” tôi nói, “đẹp lắm.”
“Cậu ấy thích em. Cậu ấy bảo em dễ thương lắm.”
“Thế à anh? Chẳng hiểu sao em lại tưởng cậu ấy không thích em.”
“Chúa ơi, sao lại nghĩ thế?”
“Em không biết,” tôi nói. “Em cứ nghĩ thế thôi.”
“Tất nhiên là cậu ấy thích em. Cậu ấy bảo hôm nào muốn nghe em hát.”
“Để làm gì?” tôi nói.
Trời mưa to. Tôi lắng tai nghe và chỉ nghe thấy tiếng mưa.
“Vì biết đâu cậu ấy có thể giúp em kiếm việc. Cậu ấy quen thân với mấy người trong nghề và có thể giúp em nhiều lắm. Thật ra, chính cậu ấy đề nghị sẽ giúp em hết sức có thể; anh không nhờ.”
“Thì nếu cần em vẫn có thể đi lưu diễn lại mà,” tôi nói.
Tôi đang nghĩ bao giờ anh sẽ bắt đầu hôn tôi và bao giờ chúng tôi sẽ lên gác.
“Bọn anh sẽ kiếm cho em một việc khá hơn thế nhiều. Vincent bảo chẳng có lý gì em lại không khá lên được, và anh cũng thấy thế. Anh nghĩ em nên đi học hát. Anh muốn giúp em; anh muốn em khá lên. Em cũng muốn khá lên chứ?”
“Em không biết,” tôi nói.
“Nhưng em yêu, không biết là thế nào? Chúa ơi, em phải biết chứ. Rốt cuộc em muốn làm gì?”
Tôi nói, “Em muốn ở bên anh. Em chỉ muốn thế thôi.”
“Ôi, rồi em sẽ chán anh ngay thôi.” Anh mỉm cười, hơi có vẻ như đang giễu tôi.
Tôi không đáp.
“Đừng như thế,” anh nói. “Đừng như một hòn đá anh cố lăn lên dốc mà cứ lăn xuống mãi.”
“Như một hòn đá,” anh nói. Lạ thật khi một người nghĩ, “Chỉ cần cử động là sẽ đau.” Thế là ta ngồi im phăng phắc. Đến cả mặt cũng cứng lại.
Anh đang nói, “Em dễ thương lắm, nhưng em vẫn chỉ là một đứa trẻ. Sau này em sẽ ổn thôi. Mà cũng chẳng phải chuyện tuổi tác. Có người sinh ra đã sành đời; có người thì chẳng bao giờ học được. Người trước em…”
“Người trước em?” tôi nói. “Ồ! Người trước em.”
“Cô ấy thì đúng là sinh ra đã sành đời. Nhưng cũng chẳng sao. Đừng lo. Tin anh đi, em chẳng có gì phải lo cả.”
“Vâng, tất nhiên rồi,” tôi nói.
“Thế thì vui lên nào. Vui lên. Anh muốn em vui.”
“Được thôi, cho em một ly whisky,” tôi nói. “Không, không phải vang - whisky.”
“Em đã biết thích whisky rồi đấy à?” anh nói.
“Có sẵn trong máu em rồi,” tôi nói. “Cả nhà em ai cũng uống quá nhiều. Anh phải gặp cậu Ramsay của em mới biết - cậu Bo ấy. Cậu ấy mới đúng là biết uống.”
“Ừ, hay lắm,” Walter nói, “nhưng đừng tập uống sớm quá.”
… Punch đây rồi cậu Bo nói chào Hebe[19] - con bé này pha punch khéo thật bố nói uống vào ấm cả lòng - những tấm mành ngoài hiên đập phần phật - muốn nhấp một ngụm không bố nói khoan nào bố nói thế đủ rồi bố không muốn con tập uống sớm quá…
“Ừ, cậu Bo mà uống thì phải biết,” tôi nói, “mà nhìn cậu thì chẳng ai ngờ đâu; uống vào cứ như không chả khác tí nào. Cậu dễ mến lắm. Trong hai người em thích cậu hơn nhiều.”
“Em đúng là con quỷ nhỏ kỳ cục, nhỉ?” Walter nói.
“Ồ, em thì lúc nào chả kỳ cục[20],” tôi nói. “Hồi bé em cứ muốn được làm người da đen, thế là người ta hay bảo: ‘Tội nghiệp ông con, ông mà nghe con nói như thế thì ông đội mồ sống dậy mất.’”
Tôi uống cạn chỗ whisky. Cái cảm giác tê liệt tan đi và tôi lại ổn. “Ờ, thôi,” tôi nghĩ, “mình mặc kệ. Thì có sao đâu?”
“Em là đời thứ năm sinh ra ở bên ấy, tính về đằng ngoại.”
“Thật thế à?” anh nói, vẫn có chút gì như đang cười tôi.
“Em ước anh được thấy đồn điền Constance,” tôi nói. “Đấy là đồn điền cũ, đất của nhà ngoại em. Đẹp lắm. Ước gì anh được thấy nó.”
“Anh cũng ước thế,” anh ta nói. “Anh tin là nó đẹp.”
“Ừ,” tôi nói. “Nhưng nói đi cũng phải nói lại, nước Anh mà đẹp thì bên ấy chẳng đẹp. Bên ấy là cả một thế giới khác. Còn tùy, anh nhỉ?”
Nghĩ về những bức tường của ngôi nhà Đồn Điền Cũ, vẫn còn đứng đó, rêu bám đầy. Đấy là khu vườn. Một gian đổ nát trồng hồng, một gian trồng lan, một gian trồng dương xỉ thân gỗ. Còn kim ngân thì dọc suốt dãy bậc thang dốc dẫn xuống gian phòng nơi người cai để sổ sách.
“Có lần em thấy một bản danh sách nô lệ cũ ở Constance,” tôi nói. “Viết tay trên cái loại giấy cuộn lại được ấy. Giấy da, gọi thế phải không anh? Kẻ thành từng cột: tên, rồi tuổi, rồi làm việc gì, xong đến mục Nhận Xét Chung.”
… Maillotte Boyd, 18 tuổi, lai đen trắng, hầu việc trong nhà. Tội lỗi của cha ông Hester nói sẽ giáng xuống con cháu đến đời thứ ba thứ tư[21] - đừng nói với con bé những chuyện nhảm nhí ấy bố nói - toàn chuyện hoang đường đừng để những chuyện hoang đường ấy làm con rối trí bố nói với tôi…
“Tất cả những cái tên ấy được ghi lại,” tôi nói. “Lạ thật, em chưa bao giờ quên.”
Chắc là tại whisky, nhưng tôi muốn nói về những chuyện ấy. Tôi muốn anh hình dung được mọi thứ ở đó. Và tất tật sượt qua đầu tôi, nhanh quá. Vả lại, có những chuyện người ta chẳng bao giờ kể cho hết được.
“Hồi đi học em có quen một cô bé,” tôi nói, “ở trường dòng em học ấy. Cô ấy tên là Beatrice Agostini. Cô ấy từ Venezuela đến, học nội trú ở đấy. Em quý cô ấy lắm. Còn em thì tất nhiên không ở nội trú, trừ một lần bố em sang Anh sáu tháng. Khi trở về, bố đã lấy vợ khác; bố đưa Hester về cùng.”
“Mẹ kế đối xử tốt với em chứ?”
“Vâng, bà ấy đối xử tốt với em. Bà ấy tốt lắm – theo cách của bà ấy.”
“Chúng em thường đi thuyền vào những đêm trăng,” tôi nói. “Người chèo thuyền cho chúng em tên là Black Pappy. Ở quê em những đêm trăng đẹp lắm. Anh phải tận mắt thấy cơ. Bóng đổ dưới trăng cũng sẫm như bóng dưới nắng.”
Black Pappy thường mặc một bộ đồ vải lanh xanh, quần vá phía sau bằng vải bao tải. Ông có đôi tai rất dài và đeo một chiếc khuyên vàng tròn một bên tai. Ông thường quát bảo không được thả tay xuống nước mà kéo lê theo thuyền, vì có cá nhồng. Rồi ta lại tưởng tượng ra cá nhồng - hàng trăm con - bơi dọc mạn thuyền, chực đớp. Đầu bẹt, răng nhọn, bơi dọc những con đường trắng lạnh ánh trăng vạch trên mặt nước.
“Anh cũng tin là đẹp,” Walter nói, “nhưng anh không thích những xứ nóng lắm. Anh thích những xứ lạnh hơn. Anh nghĩ miền nhiệt đới hơi quá tươi tốt với anh.”
“Nhưng đâu có tươi tốt,” tôi nói. “Anh nhầm rồi. Nơi ấy hoang sơ, thỉnh thoảng hơi buồn. Nói như anh thì mặt trời cũng tươi tốt.”
Đôi khi mặt đất rung lên; đôi khi ta cảm thấy nó đang thở. Màu ở đó là đỏ, tím, xanh lam, vàng óng, đủ mọi sắc xanh lá. Còn màu ở đây là đen, nâu, xám, xanh lá xỉn, xanh lam nhợt nhạt, màu trắng trên những khuôn mặt - như lũ mọt ẩm.
“Vả lại, ở đấy cũng chẳng nóng đến mức ấy,” tôi nói. “Người ta cứ nói quá lên về cái nóng. Trong thị trấn đôi lúc cũng hơi nóng, nhưng bố em có một đồn điền nhỏ tên là Morgan’s Rest, và chúng em hay ở đấy. Chủ đồn điền, bố em ấy. Hồi mới sang đấy bố có một đồn điền lớn; rồi bố bán đi khi lấy Hester và chúng em sống trong thị trấn gần bốn năm rồi bố mua Morgan’s Rest - một chỗ nhỏ hơn nhiều. Bố đặt tên như thế, Morgan’s Rest.”
“Bố em là người tốt,” tôi nói, thấy mình khá say. “Bố có bộ ria đỏ và nóng tính ghê lắm. Nhưng chưa bằng Mr Crowe. Mr Crowe đã sống ở đấy bốn mươi năm và tính ông ấy nóng đến nỗi một hôm ông ấy cắn gãy đôi cả cái tẩu - hay đấy là đám người hầu kể thế. Và mỗi lần ông ấy ở nhà em cứ nhìn và mong ông ấy lại làm vậy, thế mà chẳng bao giờ ông ấy làm nữa.”
“Anh không thích bố anh,” Walter nói. “Anh cứ tưởng phần lớn mọi người đều thế.”
“À, em thì không,” tôi nói. “Dù sao không phải lúc nào em cũng ghét bố.”
“Em là người Tây Ấn chính gốc,” tôi cứ nhắc đi nhắc lại. “Tính bên mẹ thì em là đời thứ năm rồi.”
“Anh biết, em yêu,” Walter nói. “Em kể với anh rồi.”
“Em không quan tâm,” tôi nói. “Đấy là một nơi đẹp lắm.”
“Ai cũng nghĩ nơi mình sinh ra đẹp cả,” Walter nói.
“Nhưng đâu phải nơi nào cũng đẹp,” tôi nói. “Còn lâu. Thật ra có những nơi mới đặt chân đến đã thấy xấu phát hoảng. Chỉ có điều rồi người ta cũng quen; một thời gian sau thì chẳng còn để ý nữa.”
Anh đứng dậy và kéo tôi đứng lên và bắt đầu hôn tôi.
“Nghe giọng em hơi say rồi,” anh nói. “Thôi, lên gác nào, cô bé kỳ cục này, con quỷ nhỏ kỳ cục này.”
“Sâm banh với whisky, pha vào nhau thì tuyệt,” anh nói.
Chúng tôi lên gác.
“Các con, mỗi ngày nên dành mười lăm phút để suy ngẫm về Bốn Điều Sau Rốt. Mỗi tối trước khi ngủ - đấy là lúc tốt nhất - các con nên nhắm mắt và cố nghĩ về một trong Bốn Sự Sau.” (Hỏi: Bốn Điều Sau Rốt là gì? Đáp: Bốn Điều Sau Rốt là Sự Chết, Sự Phán Xét, Hỏa Ngục và Thiên Đàng.) Đấy là Mẹ St Anthony - bà già ấy cũng buồn cười lắm. Mẹ thường nói, “Các con, mỗi tối trước khi ngủ các con nên nằm thẳng, hai tay duỗi xuôi hai bên và nhắm mắt lại rồi nói: ‘Một ngày kia con sẽ chết. Một ngày kia con sẽ nằm thế này mắt nhắm lại và con đã chết.’” “Cậu có sợ chết không?” Beatrice thường hỏi. “Không, tớ nghĩ là không. Còn cậu?” “Có, tớ sợ, nhưng tớ chẳng bao giờ nghĩ đến.”
Nằm thẳng, hai tay duỗi xuôi hai bên và nhắm mắt lại.
“Walter, anh tắt đèn được không? Em không thích ánh đèn chiếu vào mắt.”
Maillotte Boyd, 18 tuổi. Maillotte Boyd, 18 tuổi… Nhưng mình thích thế này. Mình chỉ muốn thế này thôi, không muốn khác.
“Em ngủ à?”
“Không, em không ngủ.”
“Anh thấy em nằm im quá,” anh nói.
Rồi sau đó cứ nằm im như thế. Người ta gọi đó là Cái Chết Nhỏ[22].
“Giờ em phải đi,” tôi nói. “Muộn rồi.”
Tôi dậy và mặc quần áo.
“Anh sẽ thu xếp chuyện Vincent,” anh nói. “Một buổi chiều nào đấy tuần sau.”
“Vâng,” tôi nói.
Suốt đường về trên taxi tôi vẫn nghĩ đến quê nhà và khi lên giường tôi nằm thao thức, nghĩ đến quê nhà. Nghĩ đến cái buồn của nắng, nhất là vào buổi chiều, nhưng khác với nỗi buồn ở những xứ lạnh, khác hẳn. Và cách những con dơi bay ra lúc mặt trời lặn, từng đôi một, rất uy nghi. Và mùi cửa hàng dưới Vịnh. (“Cho tôi bốn thước vải hồng nhé, Miss Jessie.”) Và mùi của Francine - vừa hăng vừa ngọt. Và bông dâm bụt lần ấy - nó đỏ rực, kiêu hãnh, và cái lưỡi dài vàng óng thè ra. Nó đỏ đến nỗi cả bầu trời cũng chỉ làm nền cho nó. Và tôi không thể tin là nó đã chết… Và tiếng mưa trên mái tôn. Mưa cứ rơi mãi rơi mãi, rầm rầm trên mái…
Đó là những lúc ta thấy buồn, khi nằm thao thức ban đêm và nhớ lại mọi chuyện. Đó là những lúc ta thấy buồn, khi đứng bên giường cởi quần áo, nghĩ, “Khi anh hôn mình, những cơn rùng mình chạy dọc sống lưng. Mình chẳng còn hy vọng gì, cam chịu, hạnh phúc vô cùng. Đấy là mình sao? Mình hư, chẳng còn ngoan nữa, hư. Chẳng có nghĩa gì, tuyệt nhiên chẳng có. Chỉ là những từ thôi. Nhưng có điều gì đó trong bóng tối những con phố mang một ý nghĩa.”
6.
Hester thường lên London vào dịp bán hạ giá tháng Giêng, nhưng mãi đến giữa tháng Ba bà mới viết thư cho tôi từ một nhà trọ ở Bayswater.
“Vâng, Mrs Morgan đang đợi cô,” cô hầu nói. “Bà ấy đang ăn trưa.”
“Con xin lỗi vì đến muộn,” tôi nói, và Hester nói, “Thấy con khỏe khoắn thế này mẹ mừng.”
Bà có đôi mắt nâu trong, nhìn nghiêng thì thấy lồi hẳn ra, và giọng của một quý bà Anh, sắc lẻm, cứa vào tai. Tôi vừa cất tiếng là anh nghe ra tôi là người sang rồi đấy. Tôi đã nói rồi và chắc giờ anh cũng nhận ra tôi là một phụ nữ Anh gia giáo. Còn anh thì tôi vẫn ngờ lắm. Cứ lên tiếng đi, tôi sẽ biết ngay anh thuộc hạng nào. Lên tiếng đi, vì tôi chỉ e điều tệ nhất. Cái giọng ấy.
Ngồi cùng bàn với chúng tôi có hai người đàn bà trung niên và một thanh niên cầm tờ báo, cứ ngừng ăn là anh ta lại đọc. Món hầm nhạt thếch. Ai cũng ăn một miếng rồi rắc lấy rắc để muối và dốc nước xốt từ chai lên. Ai cũng làm thế một cách máy móc, nét mặt không đổi, nhìn là biết họ đã biết trước món ấy chẳng có vị gì. Nếu có vị gì thì họ đã nghi rồi.
Mặt sau tờ báo có một quảng cáo: “Tinh khiết là gì? Suốt Ba Mươi Lăm Năm Qua, Câu Trả Lời Vẫn Là Ca Cao Bourne.”
“Mẹ có một lá thư ở đây muốn đọc cho con nghe,” Hester nói. “Thư đến ngay trước khi mẹ rời Ilkley. Chuyện này làm mẹ khá phiền lòng.”
“Nhưng không phải ở đây,” bà nói. “Lát nữa, lên gác.” Rồi bà kể con gái ông mục sư quản xứ sắp lấy chồng và bà định tặng cô một chiếc trâm cài áo làm bằng hai hạt jumbie nạm vàng.
“Bọn mọi bảo hạt jumbie đem lại may mắn, phải không?”
“Vâng, họ bảo thế,” tôi nói. “Họ vẫn bảo thế.”
Chúng tôi ăn lê đóng hộp rồi bà nói, “Thôi, mẹ nghĩ giờ mình lên phòng mẹ được rồi.”
“Chiếc trâm đây,” bà nói, khi chúng tôi lên gác. “Con không thấy nó đẹp à?”
“Xinh lắm,” tôi nói.
Bà cất nó lại vào hộp rồi bắt đầu vuốt môi trên, như thể có một bộ ria vô hình. Bà có thói quen ấy. Hai bàn tay bà to, lòng bàn tay rộng, nhưng các ngón tay lại dài và thon và bà rất tự hào về chúng.
“Trông con khỏe lạ thường đấy,” bà nói. “Thế còn đợt diễn mới của con? Đã bắt đầu tập chưa?”
“Dạ, vẫn chưa,” tôi nói.
Bà chớp mắt và tiếp tục vuốt môi trên.
“Có lẽ tháng Chín này con sẽ tham gia một chương trình diễn ở London,” tôi nói. “Giờ con đang học hát. Con bắt đầu học cách đây ba tuần. Với một người tên là Price. Ông ấy giỏi lắm.”
“Thật à?” bà nói, nhướng mày.
Tôi cứ ngồi đấy. Tôi không biết nói gì. Chẳng có gì để nói. Tôi cứ tự hỏi liệu bà có hỏi tôi lấy tiền đâu mà sống không. “Tinh khiết là gì? Suốt Ba Mươi Lăm Năm Qua, Câu Trả Lời Vẫn Là Ca Cao Bourne.” Ba mươi lăm năm… Thử tưởng tượng mình ba mươi lăm tuổi. Tinh khiết là gì? Suốt Ba Mươi Lăm Nghìn Năm Qua, Câu Trả Lời Vẫn Là…
Bà hắng giọng. Bà nói, “Thư này của cậu Ramsay con. Ông ta trả lời thư mẹ viết về con hai tháng trước.”
“Về con ạ?” tôi nói.
Bà nói, không nhìn tôi, “Mẹ viết đề nghị con về nhà. Mẹ bảo ông ta rằng mọi chuyện có vẻ không được như mẹ mong đợi khi đưa con sang đây, và mẹ lo cho con, và mẹ nghĩ có lẽ để con về là tốt nhất.”
“Ồ, con hiểu rồi,” tôi nói.
“Thì mẹ lo cho con thật mà,” bà nói. “Mẹ đã phát hoảng khi gặp con sau trận ốm ở Newcastle mùa đông năm ngoái. Với lại… mẹ thấy trách nhiệm này thật quá sức mẹ.”
“Và đấy là thư cậu Bo trả lời, phải không mẹ?” tôi nói.
“Cậu Bo!” bà nói. “Cậu Bo! Phải gọi là cậu Bợm Rượu mới đúng. Phải, đây là thư cậu Bo trả lời.”
Bà đeo kính vào.
Bà nói, “Nghe đây: ‘Thật ra tôi đã muốn viết cho chị về Anna từ ít lâu trước, khi con bé bắt đầu lang thang hết nơi này đến nơi khác, làm ra vẻ mình là gái hát múa hay chị muốn gọi là gì thì gọi. Rồi tôi nghĩ chị ở ngay đấy thì có lẽ chị biết rõ hơn ai hết con bé làm gì mới là thích hợp. Thế nên tôi không can thiệp. Giờ chị lại viết lá thư lạ đời này, nói rằng chị thấy cuộc sống ở Anh có vẻ không hợp với con bé lắm và chị sẵn lòng trả một nửa tiền tàu cho nó về đây. Một nửa tiền tàu. Nhưng nửa còn lại thì lấy ở đâu? Đấy là điều tôi muốn biết. Đến giờ mới nói thẳng những chuyện này thì cũng hơi muộn, nhưng muộn còn hơn không. Chị cũng biết rõ như tôi rằng trách nhiệm chu cấp cho Anna là của chị và tôi nhất quyết không chấp nhận việc chị tìm cách đẩy trách nhiệm ấy lên đầu tôi. Gerald tội nghiệp đã dốc hết số vốn còn lại vào Morgan’s Rest (tôi phải nói là tôi đã hết sức can ngăn) và anh ấy định sau này để đồn điền lại cho con gái. Nhưng ngay khi anh ấy mất, chị đã quyết định bán đồn điền và rời đảo. Chị hoàn toàn có quyền bán; anh ấy để lại cho chị mà. Anh ấy hết lòng tin chị, nếu không thì có lẽ di chúc đã khác. Anh ấy thật tội nghiệp. Cho nên khi chị viết thư đề nghị trả “một nửa tiền tàu” rồi gửi con bé về đây không một xu dính túi, tôi chỉ có thể trả lời rằng hẳn phải có sự hiểu lầm nào đó, rằng chị viết thế chắc không phải thật lòng. Nếu chị thấy không muốn con bé sống cùng mình ở Anh thì tất nhiên thím nó và tôi sẽ đón nó về ở cùng chúng tôi. Nhưng nếu thế, tôi nhất quyết đòi - cả hai chúng tôi đều nhất quyết đòi - con bé phải được hưởng phần xứng đáng trong số tiền chị thu được khi bán đồn điền của bố nó. Làm khác đi thì thật bất công - chỉ có thể gọi là bất công. Chị cũng biết rõ như tôi rằng ở đây con bé chẳng có chút hy vọng nào tự kiếm ra tiền. Phải viết lá thư này thật chẳng dễ chịu gì và tôi chỉ có thể kết thúc bằng cách nói rằng tôi rất tiếc đã phải viết. Mong chị và cháu đều khỏe. Chúng tôi hầu như chẳng bao giờ nhận được tin Anna. Con bé lạ thật. Nó gửi cho chúng tôi một tấm bưu thiếp từ Blackpool hay một thị trấn nào đấy, chỉ viết vỏn vẹn “Ở đây nhiều gió lắm”, chẳng cho chúng tôi biết được mấy về cuộc sống của nó. Nhắn với nó hộ tôi rằng nó phải biết nghĩ và cố mà ổn định cuộc sống. Dù tôi phải nói rằng làm cho một đứa con gái nghĩ chị đang tìm cách tống khứ nó đi thì khó mà khiến nó ổn định được. Thím Sase gửi lời thương cháu.’”
“Lá thư thật quá quắt,” Hester nói.
Bà bắt đầu gõ tay lên bàn.
“Lá thư ấy,” bà nói, “viết ra chỉ để làm mẹ đau lòng khổ sở chứ chẳng nhằm gì khác. Dám bảo mẹ lừa lấy phần tiền bố con để lại cho con thì thật quá quắt. Mẹ bán Morgan’s Rest được năm trăm bảng, chỉ có ngần ấy. Năm trăm. Còn bố con thì bị lừa mua với giá tám trăm năm mươi. Nhưng chuyện ấy chẳng liên quan gì đến mẹ mà nếu ngăn được thì mẹ đã ngăn rồi và ông cậu Bo quý hóa của con cũng nhúng tay vào chuyện ấy dù bây giờ ông ta có nói gì đi nữa. Người Anh cứ bị lừa mua những đồn điền chẳng đáng nửa xu, thật chẳng ra làm sao. Đồn điền! Chỗ như thế mà cũng gọi là đồn điền. Có điều mẹ phải nói rằng bố con ở đấy ba mươi năm rồi thì phải biết chứ mà cũng chẳng còn liên lạc với ai bên Anh nữa. Có lần ông ấy bảo mẹ, ‘Không, anh không bao giờ muốn về nữa. Lần trước tốn bao nhiêu tiền mà cũng chẳng vui vẻ gì. Ở đấy chẳng ai thèm đếm xỉa đến anh. Cái xứ ấy sặc mùi đạo đức giả, có mũi là ngửi thấy,’ ông ấy nói. ‘Kể cả chẳng bao giờ về đấy nữa thì anh cũng chẳng cần.’ Nghe ông ấy nói thế mẹ biết bố con đã bắt đầu yếu rồi. Mà một người tài giỏi như thế tội nghiệp cứ như bị chôn sống ấy đúng là một bi kịch một bi kịch. Nhưng dù sao bố con cũng phải biết chứ ai lại để người ta lừa hết lần này đến lần khác như thế. Morgan’s Rest! Gọi là Morgan’s Folly[23] đi mẹ bảo bố con thế cũng chẳng sai đâu. Bán nó đi à! Chứ còn gì nữa mẹ phải bán chứ cái chỗ chỉ tổ mất tiền trước nay vẫn thế sau này cũng thế ai dại mà đổ tiền vào đấy thì mất sạch từng xu mà lại chẳng có gì ngoài đá với sỏi với cái nóng và lũ chim cu gớm ghiếc cứ gáy suốt ngày. Và hết tuần này sang tuần khác chẳng thấy lấy một khuôn mặt da trắng nào còn con thì càng ngày càng giống một đứa mọi. Thế thì ai mà không phát rồ. Mẹ phải bán chứ. Lại còn cái gã trông coi đồn điền ấy cứ giả vờ không biết tiếng Anh và chực moi tiền của mẹ đủ đường…”
Tôi đã chờ đợi một chuyện khác hẳn nên những gì bà đang nói nghe chẳng có nghĩa gì. Tôi nhìn ra ngoài cửa sổ. Cây trong quảng trường đang ra lá, và có một con bồ câu đi nghênh ngang dưới phố, cổ nó xanh biếc và vàng óng.
“Rồi mẹ còn phải trả nợ cho bố con nữa,” bà nói. “Lúc rời đảo trong túi mẹ còn chưa đến ba trăm bảng và mẹ lấy tiền ấy trả tiền tàu cho con sang Anh sắm quần áo cho con đi học con chẳng có lấy một thứ gì mặc được vào mùa đông nên phải mua lại hết - mọi thứ - rồi mẹ nuôi con ăn học một học kỳ. Và khi mẹ viết thư nhờ cậu con giúp lo tiền để con học cho đủ một năm vì muốn kiếm sống thì cũng phải được học hành cho ra hồn chứ học có một học kỳ thì đã thấm vào đâu đã ích gì ông ta bảo không lo nổi vì còn ba đứa con phải nuôi. Ông ta gửi năm bảng để mua cho con một cái váy ấm vì nếu ông ta còn nhớ đúng thời tiết nước Anh thì chắc con đang run cầm cập. Và mẹ nghĩ ba đứa con thế còn những đứa khác thì sao hả lão già ghê tởm kia những đứa khác đủ mọi màu da ấy thì sao. Mà mỗi năm mẹ kiếm được chưa đến ba trăm bảng mẹ chỉ có ngần ấy thôi và năm ngoái mẹ đã lấy trong số ấy gửi cho con lần này một ít lần kia một ít cộng lại ba mươi bảng rồi trả tiền ăn ở và tiền bác sĩ cho con hồi con ốm ở Newcastle rồi lần con đi hàn răng mẹ cũng trả nốt. Mẹ lấy đâu ra tiền mà cho con gần năm mươi bảng mỗi năm. Thế mà mẹ chỉ được cám ơn bằng cái lời buộc tội quá quắt ấy rằng mẹ lừa con rồi con sống thế nào cũng đổ hết trách nhiệm lên đầu mẹ. Vì con đừng tưởng mẹ không đoán ra con đang sống thế nào. - Có điều có những chuyện phải làm ngơ có những chuyện mẹ nhất quyết không dính vào nghĩ đến cũng không muốn nghĩ. Còn bên ngoại con thì cứ khoanh tay đứng nhìn chẳng làm gì cả. Mẹ sẽ viết cho cậu con một lần nữa rồi sau đấy mẹ sẽ không liên lạc gì với bên ngoại con nữa. Họ lúc nào cũng ghét mẹ,” bà nói, “mà cũng chẳng buồn giấu nhưng lá thư này thì mẹ hết chịu nổi rồi.”
Lúc đầu bà nói chậm, nhưng bây giờ cứ như bà không dừng lại được. Mặt bà đỏ bừng. “Bà ấy à, như dòng sông chảy xiết,” như cậu Bo vẫn thường nói.
“Ôi, chắc cậu cũng chẳng có ý gì đâu,” tôi nói. “Cậu là người nghĩ một nói mười chứ không phải nghĩ mười nói một.”
Bà nói, “Còn mẹ thì nghĩ gì viết thế, từng lời. Cậu con chẳng phải một gentleman và mẹ sẽ nói thẳng cho ông ta biết.”
“Ôi, cậu chẳng để bụng chuyện ấy đâu,” tôi nói. Tôi không nhịn được cười. Nghĩ đến cậu Bo nhận được một lá thư mở đầu bằng “Ramsay thân mến, Anh chẳng phải một gentleman…”
“Mẹ mừng là con cũng thấy buồn cười,” bà nói. “Gentleman cơ đấy! Con hoang thì lang thang khắp nơi mà đứa nào đứa nấy mang họ ông ta - mang họ ông ta hẳn hoi. Sholto Costerus, Mildred Costerus, Dagmar. Nhà Costerus chắc đẻ ra nửa hòn đảo rồi thật nực cười. Rồi người ta bảo con đấy là anh chị em họ của con rồi Giáng sinh nào cũng tặng quà cho chúng nó mà bố con thì dễ dãi chẳng thấy chuyện ấy có vấn đề. Đời bố con đúng là một bi kịch phải một bi kịch mà một người tài giỏi như thế thật tội nghiệp. Nhưng có hôm mẹ đã nói cho Ramsay một trận mẹ nói thẳng mẹ bảo, ‘Tôi nghĩ một gentleman một gentleman Anh thì không có con hoang mà nếu có thì cũng không đem chúng ra khoe đâu nhỉ.’ ‘Phải rồi tôi cá là chẳng khoe đâu,’ ông ta nói, cười cái kiểu nhờn nhợt ấy - ông ta cười y hệt một người da đen - ‘Lũ nhóc tội nghiệp ấy thì làm gì có chuyện được đem ra khoe. Bên Anh có mấy ai khoe những chuyện ấy đâu.’ Lão ghê tởm! Mẹ lúc nào cũng ghét lão!…”
“Những thói chẳng hay ho gì,” bà nói. “Những thói chẳng hay ho mà ngay từ đầu mẹ đã thấy rõ. Nhưng suy cho cùng con cũng chẳng làm khác được. Mẹ vẫn luôn luôn thương xót con. Mẹ vẫn nghĩ suy cho cùng con đáng thương lắm.”
Tôi nói, “Mẹ cứ nói ‘suy cho cùng’ là ý gì?”
“Con thừa biết mẹ muốn nói gì, đừng giả vờ nữa.”
“Mẹ đang muốn nói mẹ con là người lai[24],” tôi nói. “Mẹ lúc nào cũng ám chỉ thế. Nhưng mẹ con không phải.”
“Mẹ không hề có ý ấy. Có những lúc con nói những lời không thể tha thứ được - những lời độc địa và không thể tha thứ được.”
Tôi nói, “Thế thì mẹ muốn nói gì?”
“Mẹ không đôi co với con,” bà nói. “Mẹ chẳng có gì phải áy náy cả. Mẹ lúc nào cũng hết lòng vì con mà có bao giờ được lấy một lời cám ơn đâu. Mẹ đã cố dạy con nói năng như một quý cô cư xử như một quý cô chứ không phải như một đứa mọi mà rồi mẹ có làm được đâu. Không tài nào kéo con ra khỏi đám người hầu. Cái giọng cứ như hát của con nghe mà phát khiếp! Con nói y hệt một đứa mọi - mà bây giờ vẫn thế. Y hệt con Francine đáng ghét ấy. Hễ hai đứa liến thoắng với nhau trong phòng chứa thức ăn là mẹ chẳng tài nào biết đứa nào đang nói. Nhưng khi đưa con sang Anh mẹ thật sự nghĩ mình đang cho con một cơ hội lớn. Thế mà giờ con bắt đầu hư thì mẹ lại phải chịu trách nhiệm rồi lại phải tiếp tục nuôi con. Còn bên ngoại con thì cứ việc đứng ngoài chẳng làm gì cả. Nhưng lúc nào cũng cái chuyện ấy. Mình càng làm nhiều thì càng ít được cám ơn mà người ta lại càng đòi mình làm thêm. Cậu con lúc nào cũng làm ra vẻ thương con. Nhưng cứ đến lúc phải móc tiền túi thì ông ta keo kiệt đến mức thà bịa ra cả đống lời dối trá quá quắt ấy còn hơn bỏ tiền.”
“Thế thì mẹ khỏi phải lo nữa,” tôi nói. “Mẹ không phải cho con thêm tiền đâu. Cậu Bo hay bất kỳ ai khác cũng thế. Con muốn bao nhiêu tiền cũng có nên chẳng có gì phải lo cả. Giờ mọi người đều vui rồi chứ? Phải, mọi người đều vui rồi.”
Bà nhìn tôi đăm đăm. Mắt bà thoáng vẻ dò hỏi rồi trở nên lạnh lẽo, ghê tởm.
Tôi nói, “Nếu mẹ muốn biết thì con…”
“Mẹ không muốn biết,” bà nói. “Con bảo con hy vọng kiếm được việc diễn ở London. Mẹ chỉ muốn biết đến thế thôi. Mẹ sẽ viết cho cậu con bảo rằng mẹ nhất quyết không chịu trách nhiệm về con nữa. Nếu ông ta thấy con sống không đứng đắn thì ông ta tự tìm cách mà ngăn; mẹ không quản được. Mẹ lúc nào cũng làm tròn bổn phận, còn làm hơn cả bổn phận nữa, nhưng cũng phải đến lúc…”
“Chiếc trâm rơi rồi,” tôi nói. Tôi nhặt và đặt lên bàn.
“Ồ, cám ơn con,” bà nói.
Và tôi thấy bà dịu lại. Tôi biết bà đang tự nhủ, “Mình sẽ không bao giờ nghĩ đến chuyện này nữa.”
“Hôm nay mẹ không nói thêm về chuyện này được nữa,” bà nói. “Lá thư ấy làm mẹ phiền lòng quá. Nhưng mẹ nghĩ những gì cần nói cũng đã nói hết rồi. Mai mẹ về Yorkshire, nhưng mẹ mong con sẽ viết thư kể mẹ nghe con sống ra sao. Mẹ khuyên con nên cho cậu biết là mẹ đã cho con xem thư ông ấy. Mong là con sẽ kiếm được việc diễn con đang xin.”
“Con cũng mong thế,” tôi nói.
“Mẹ lúc nào cũng sẵn lòng giúp con trong khả năng của mẹ. Nhưng nếu nói đến chuyện tiền bạc thì con nên nhớ mẹ đã lo chi cho con nhiều quá khả năng của mẹ rồi.”
“Mẹ không phải lo chuyện ấy,” tôi nói. “Con sẽ không xin tiền mẹ đâu.”
Bà im lặng một lúc rồi nói, “Uống chút trà rồi hẵng đi.”
“Thôi, con cám ơn,” tôi nói.
Bà không hôn tôi khi tôi nói, “Chào mẹ.”
Bà lúc nào cũng ghét Francine.
“Hai đứa nói chuyện gì thế?” bà thường hỏi.
“Có chuyện gì đâu,” tôi thường đáp. “Chúng con chỉ nói chuyện thôi.”
Nhưng bà không tin tôi.
“Phải đuổi con bé ấy đi,” bà nói với bố.
“Đuổi Francine đi,” bố nói. “Sao, đuổi một con bé nấu ăn giỏi như nó ấy à. Hester thân yêu!”
Điều đặc biệt nơi Francine là cứ ở cạnh chị tôi lại thấy vui. Chị nhỏ người và đầy đặn và đen hơn phần lớn những người ở đó, và chị có khuôn mặt xinh xắn. Tôi thích nhìn chị ăn xoài. Răng chị cắn vào quả xoài và môi chị ngậm chặt hai bên, và mỗi lần chị mút trông chị sung sướng vô cùng. Ăn xong bao giờ chị cũng chép môi hai cái, rất to - to đến mức khó tin. Đó là một nghi thức.
Chị không bao giờ đi giày và gan bàn chân chị cứng như da thuộc. Chị có thể đội bất cứ thứ gì trên đầu - một chai nước đầy, hay một thứ gì nặng kinh khủng. Hester thường nói, “Đầu những người này làm bằng gì không biết? Một người đàn ông da trắng cũng chẳng đội nổi cái thứ nặng như thế. Đầu họ chắc phải cứng ngang khúc gỗ hay cái gì đấy.”
Chị lúc nào cũng cười, nhưng tiếng hát của chị nghe buồn. Ngay cả những điệu rất vui, rất nhanh nghe cũng buồn. Chị thường ngồi hát một mình rất lâu, và “gõ tambou lé-lé” - nện một tiếng bằng gót bàn tay rồi gõ năm tiếng ngắn bằng các ngón tay.
Tôi không biết chị bao nhiêu tuổi và chị cũng không biết. Đôi khi họ thật sự không biết. Nhưng dù sao chị cũng lớn hơn tôi một chút và lần đầu tôi hành kinh chính chị là người giải thích cho tôi, khiến tôi thấy chẳng có gì đáng ngại và nghĩ đấy cũng là chuyện thường ngày như ăn uống. Nhưng rồi chị đi kể với Hester, và Hester đến nói với tôi một thôi một hồi, mắt cứ nhìn hết chỗ này sang chỗ khác. Tôi cứ nói, “Không, nhất định không… Vâng, con hiểu… À vâng, tất nhiên rồi…” Nhưng tôi bắt đầu thấy khổ sở kinh khủng, như thể mọi thứ đang khép lại quanh tôi và tôi không thở nổi. Tôi muốn chết.
Sau khi bà nói xong tôi ra hiên nằm võng và đu đưa. Chúng tôi đang ở trên Morgan’s Rest. Chỉ có Hester và tôi ở đó, vì bố đi vắng một tuần. Tôi vẫn nhớ từng phút của ngày hôm ấy.
Dây võng kẽo kẹt và gió thổi và những cánh cửa chớp bên ngoài cứ đập rầm rầm, như tiếng súng. Chỗ ấy bị hai ngọn đồi vây kín, như ở tận cùng thế giới. Đã lâu không có mưa và cỏ trên sống đồi cháy nâu dưới nắng.
Đu đưa được một lúc tôi thấy buồn nôn kinh khủng. Thế là tôi ghìm võng lại và nằm đó, nhìn ra biển. Trên mặt biển có những vệt trắng, như thể vừa có tàu đi qua.
Mười hai giờ rưỡi chúng tôi ăn bữa sáng[25] và Hester bắt đầu nói về Cambridge. Bà lúc nào cũng nói về Cambridge.
Bà nói bà chắc chắn tôi sẽ thích nước Anh lắm và sang Anh sẽ rất tốt cho tôi. Và rồi bà kể về một ông chú của bà, người từng đỗ thứ năm kỳ thi toán ở Cambridge[26] và mọi người thường gọi ông là “Watts Ở Bẩn”.
“Ông ấy cũng khá bẩn,” bà nói, “nhưng chỉ vì đãng trí thôi. Còn vợ ông ấy, thím Fanny, là một người đẹp - đẹp tuyệt trần. Có lần, một tối ở nhà hát, thím vừa bước vào lô ghế là mọi người đều đứng dậy. Chẳng ai bảo ai.”
“Thật thế ư!” tôi nói. “Trời đất ơi!”
“Đừng có nói trời đất ơi,” Hester nói. “Ma quỷ ơi[27], phải nói thế mới đúng.”
“Ừ, Người đẹp và Quái vật, người ta gọi hai người như thế,” bà nói. “Người đẹp và Quái vật. Ôi, bao nhiêu là chuyện về thím ấy. Có một anh thanh niên, khi thím bực mình vì anh ta cứ nhìn thím chằm chằm, đã đáp:
‘Mèo còn được ngắm vua mà[28],
Người xinh hơn thế, sao lại cấm ta?’
Thím ấy rất thích câu đó và thường hay đem kể lại, và anh thanh niên kia được thím quý lắm - quý vô cùng. Để xem nào - anh ta tên gì nhỉ? Mà anh ta học ở King’s. King’s hay Trinity[29] nhỉ? Mẹ không nhớ nữa. Nhưng anh ta cũng có cái hóm riêng và thím thích người hóm hỉnh; họ làm gì thím cũng tha thứ. Hồi ấy người ta chịu khó nghĩ cách nói cho hóm hỉnh. Cứ chê thời ấy đi, nhưng người ta hóm hỉnh hơn bây giờ nhiều.”
“Vâng,” tôi nói. “Như ông thẩm phán Bryant ở buổi khiêu vũ tối hôm nọ khi một gã ngốc dang tay chắn ngang cửa phòng ăn và nói, ‘Ai không gieo vần thì không được qua, ai không gieo vần thì không được qua’ ấy. Và ông thẩm phán Bryant đáp nhanh như chớp:
‘Cho chúng tôi đi qua,
Đồ lừa già chết cha.’
Thế cũng nhanh trí đấy chứ, mẹ nhỉ?”
Hester nói, “Hai chuyện khác nhau đấy, nhưng tất nhiên cũng chẳng mong con hiểu được.” Bằng cái giọng như thể bà đang nói một mình.
Chúng tôi ăn chả cá và khoai lang rồi ăn ổi hầm; và quả sa kê thay bánh mì vì bà thích có cảm giác đang ăn quả sa kê.
Ngồi ăn ở đó có thể nhìn thấy đường cong của một ngọn đồi như đường cong của một bờ vai xanh. Và trên bàn có những bông hồng màu hồng cắm trong một chiếc bình xanh lam uốn lượn, có những vòng vàng kim. Trong góc có một cái rương cất rượu và một cái tủ bày những hàng ly cốc. Và giá sách với những cuốn sách của Walter Scott và rất nhiều số Longmans’ Magazine cũ, cũ đến nỗi giấy đã ngả vàng.
Ăn sáng xong tôi trở ra hiên và bà cũng ra đó và ngồi xuống một chiếc ghế dài bằng vải bạt. Bà bắt đầu vuốt ve Scamp và chớp chớp mắt, như những lúc bà đố mẹo. (Ai bị Hall Caine? Dorothea Baird.)[30] Con Scamp xun xoe quanh bà.
“Con ghét chó,” tôi nói.
“Ơ hay!” bà nói.
“Thì con ghét thật mà,” tôi nói.
“Cứ thế này thì mẹ chẳng biết sau này con sẽ thế nào,” Hester nói. “Mẹ dạy cho mà biết, cứ thế này thì đời con sẽ khổ lắm. Người ta sẽ chẳng thích con đâu. Sang Anh mà nói những câu như thế thì người ta sẽ ghét con lắm.”
“Con mặc kệ,” tôi nói. Nhưng tôi bắt đầu nhẩm bảng cửu chương vì sợ mình sắp khóc.
Rồi tôi đứng dậy và bảo bà tôi xuống bếp nói chuyện với Francine.
Nhà bếp cách đó chừng hai mươi thước - một căn nhà hai gian lợp ván gỗ. Một gian là phòng ngủ của Francine. Trong đó có một cái giường, và một bình nước bằng sành và một cái chậu và một cái ghế, và phía trên giường treo rất nhiều tranh Chúa Jesus với Thánh Tâm cháy rực lửa yêu thương, Đức Mẹ Mary mặc áo xanh dang hai tay, vân vân. “St Joseph, priez pour nous.[31]” “Jesus, Mary, Joseph, xin ban cho con ơn chết lành.”
Những lúc rảnh việc Francine thường ngồi trên bậc cửa và tôi thích ngồi đó với chị. Đôi khi chị kể chuyện cho tôi nghe, và khi bắt đầu câu chuyện chị phải nói “Timm, timm,” và tôi phải đáp “Bois séche.[32]”
Nhìn qua một lối đi, khi thì lầy lội sau mưa, khi thì khô nẻ với những vết nứt há hốc như thể đất đang khát, có thể thấy một bụi tre đung đưa trong nắng hay trong mưa. Nhưng nhà bếp thì kinh khủng. Không có ống khói và lúc nào cũng đầy khói than.
Francine đang ở đó, rửa bát. Mắt chị đỏ hoe vì khói và giàn giụa nước mắt. Mặt chị ướt đẫm. Chị lấy mu bàn tay quệt mắt và liếc sang tôi. Rồi chị nói gì đó bằng tiếng patois[33] và lại rửa bát tiếp. Nhưng tôi biết tất nhiên chị cũng không thích tôi vì tôi là người da trắng; và tôi sẽ chẳng bao giờ giải thích được cho chị rằng tôi ghét làm người da trắng. Làm người da trắng rồi trở nên giống Hester, rồi đủ thứ nữa - già nua và buồn bã và mọi thứ. Tôi cứ nghĩ, “Không… Không… Không…” Và hôm ấy tôi biết mình đã bắt đầu già đi và chẳng gì ngăn được nữa.
Tôi đi tiếp mà không nhìn chị lần nữa, qua những luống hồng và cây xoài lớn rồi lên đồi. Chim cu cứ kêu mãi. Lúc ấy khoảng hai giờ, đúng lúc nắng gắt nhất.
Chỗ ấy trông cằn cỗi, một vẻ nóng bức, u ám, cằn cỗi vì những tảng đá xám lớn nằm ngổn ngang - người ta bảo là do một lần núi lửa phun từ lâu lắm rồi. Nhưng tôi không có ý nói chỗ ấy không đẹp. Đất ở đó tốt - hay ít ra bố tôi lúc nào cũng bảo thế. Bố trồng ca cao và nhục đậu khấu. Và cà phê trên những sườn đồi.
Khi những cây nhục đậu khấu non ra hoa lần đầu bố thường dẫn tôi đi cùng để xem cây nào đực cây nào cái, vì những nụ hoa nhỏ đến nỗi phải tinh mắt mới phân biệt được. “Con còn nhỏ, mắt còn tinh,” bố thường nói. “Đi nào.”
“Bố già rồi,” bố thường nói. “Mắt không tinh như trước nữa.” Mỗi lần bố nói thế tôi lại thấy khổ sở vô cùng.
Tôi đi ra xa hẳn ngôi nhà. Tôi ngồi tựa vào một tảng đá trong bóng râm. Trời xanh rợn và sát mặt đất.
Tôi thấy mình cô độc hơn bất cứ ai từng sống trên đời và tôi cứ nghĩ, “Không… Không… Không…” cứ như thế. Rồi một đám mây hiện ra trước mắt tôi và dường che khuất một nửa những gì lẽ ra tôi có thể nhìn thấy. Lần nào sắp lên cơn đau đầu tôi cũng bị như thế.
Tôi nghĩ, “Ừ, được thôi. Lần này mình sẽ chết.” Thế là tôi bỏ mũ rồi đi ra đứng giữa nắng.
Mặt trời ở quê nhà có lúc nghiệt ngã, như Chúa. Còn cái thứ ở đây - tôi không thể tin đó cũng là mặt trời ấy, tôi không tài nào tin được.
Tôi đứng đấy cho đến khi thấy đầu bắt đầu đau, rồi bầu trời sà xuống sát người tôi. Nó kêu chan chát, nó cứng quá. Cơn đau như dao cắt. Và rồi tôi thấy lạnh, và sau khi nôn rất nhiều, tôi về nhà.
Tôi lên cơn sốt và ốm rất lâu. Tôi cứ vừa đỡ thì lại ốm. Cứ thế suốt mấy tháng. Tôi gầy rộc và xấu xí và vàng như một đồng guinea, bố tôi bảo thế.
Tôi hỏi Hester lúc ốm nặng tôi có nói nhiều không và bà nói, “Có, con nói về mèo và nói rất nhiều về Francine.” Chính sau lần ấy mà bà bắt đầu ghét Francine nhiều như vậy và nói phải đuổi chị đi. Tôi không nhịn được cười khi nghĩ đã bao nhiêu lâu rồi mà bà vẫn cứ phải lôi Francine vào.
Tôi có viết cho Hester một lần nhưng bà chỉ gửi lại một tấm bưu thiếp, và sau đó tôi không viết nữa. Và bà cũng không.
7.
Buồn là những lúc ta tỉnh giấc giữa đêm và nghĩ đến chuyện chỉ có một mình và chuyện ai cũng bảo đàn ông rồi sẽ chán thôi. (Ta nghĩ về những lá thư chẳng bao giờ được gửi hay thậm chí được viết ra. “Walter yêu dấu của em…”)
Ai cũng bảo, “Phải khá lên chứ.” Tất nhiên, có những người khá lên thật. Ừ, nhưng được mấy người? Thế còn cái cô gì ấy thì sao? Cô ấy chẳng khá lên đấy thôi? “Nữ diễn viên đồng ca lấy con trai một nhà quý tộc.” Ừ, thế thì sao? Không khá lên được thì biến, người ta bảo thế. Không khá lên được thì biến.
Tôi cần, Mr Price, một bài hát thật ấn tượng để đi thử giọng. Tim em khẽ tỉnh như loài hoa hé nở[34] - bài ấy ấn tượng lắm.
Ai cũng bảo đàn ông rồi sẽ chán thôi và sách nào cũng viết thế. Nhưng giờ tôi không đọc sách nữa, nên ít ra người ta cũng không thể làm tôi khổ bằng cách ấy. (“Walter yêu dấu của em…”)
Buồn là những lúc ta nằm thao thức, rồi trời bắt đầu sáng và lũ sẻ bắt đầu - những lúc ấy mới thật buồn, mới thấy cô độc, thấy tuyệt vọng. Khi lũ sẻ bắt đầu ríu rít.
Nhưng ban ngày thì không sao. Và khi đã uống vào chút rượu ta biết đấy là cách sống tuyệt nhất trên đời, vì chuyện gì cũng có thể xảy ra. Tôi không hiểu sao người ta sống nổi khi ngày nào cũng biết trước mọi chuyện. Tôi thấy thà chết còn hơn sống như thế. Mặc quần áo đi gặp anh và ra khỏi nhà hàng và ánh đèn trên phố và lên taxi và lúc anh hôn mình trong taxi trên đường đến đó.
Một tháng tưởng như một tuần và tôi nghĩ, “Đã là tháng Sáu rồi.”
Mùa hè năm ấy cũng có những ngày nóng. Hôm chúng tôi đi Savernake, trời nóng thật. Trước đó tôi ngồi ngoài trời trên đồi Primrose. Trẻ con ở đó đông nhung nhúc. Ngay sau ghế tôi, một thằng bé lớn và một thằng bé nhỏ đang chơi với một sợi dây thừng. Thằng nhỏ đang bị trói chằng chịt, đến nỗi không nhúc nhích nổi tay chân. Thằng lớn đẩy một cái là nó ngã sóng soài. Nó nằm dưới đất, vẫn còn cười được một lúc. Rồi mặt nó biến sắc và nó bắt đầu khóc. Thằng lớn đá nó một cái - không mạnh lắm. Nó gào to hơn. “Thôi đi,” thằng lớn nói. Nó lại định đá tiếp. Nhưng rồi nó thấy tôi đang nhìn. Nó nhe răng cười và cởi dây. Thằng nhỏ nín khóc và đứng dậy. Cả hai đứa lè lưỡi trêu tôi rồi chạy đi. Chân thằng nhỏ ngắn và có những hõm nhỏ trên da. Lúc chạy nó gần như không theo kịp. Thế mà nó vẫn không quên ngoái lại và lè lưỡi dài hết cỡ để trêu tôi.
Trời không nắng, nhưng không khí tù đọng và không còn chút sinh khí, âm ấm bẩn thỉu, như thể hàng nghìn người khác đã hít thở nó trước ta. Một người đàn bà đi qua, ném bóng cho một con chó tên Caesar. Giọng bà ta giống giọng Hester:
“Xi-za, Xi-za…”[35]
Một lát sau tôi về nhà và tắm nước lạnh.
Khi Mrs Dawes mang thư Walter vào tôi đang nằm tập thở. Price lúc nào cũng bảo lúc nằm là lúc nên tập nhất.
“Sáu giờ anh sẽ đến đón em bằng ô tô. Mình sẽ về vùng quê. Em mang đồ dùng cho hai ngày và những thứ khác em cần nữa nhé - em biết rồi đấy?”
Lúc tôi ra khỏi nhà Mrs Dawes từ tầng hầm đi lên.
“Chào bà,” tôi nói. “Thứ Hai hoặc thứ Ba tôi sẽ về.”
Bà nói, “Chào Miss Morgan.” Bà có mái tóc bạc, khuôn mặt dài, điềm tĩnh và giọng nói nhẹ - không phải giọng Cockney. Mỗi lần nói chuyện với tôi bà đều giữ cho nét mặt không biểu lộ gì.
“Cô đi chơi vui nhé,” bà nói, rồi đứng ở cửa nhìn tôi lên xe.
Tôi tự hỏi trông mình có ổn không, vì tôi chưa kịp hong tóc cho khô hẳn. Tôi lo về vẻ ngoài của mình đến nỗi ba phần tư con người tôi bị giam trong một nhà tù, cứ đi vòng quanh mãi. Chỉ cần anh bảo trông tôi ổn hoặc tôi xinh là tôi đã được thả ra. Nhưng anh chỉ nhìn tôi từ đầu đến chân rồi mỉm cười.
“Mai Vincent sẽ đi tàu xuống đây và dẫn theo một cô gái. Anh nghĩ thế cũng vui.”
“Ồ, thế à?” tôi nói. “Hay quá. Có phải cái cô em đã gặp không - Eileen ấy?”
“Không, không phải Eileen. Một cô khác.”
Tôi phấn chấn hơn khi trời tối dần. Một con bướm đêm bay vào mặt tôi và tôi đập nó chết.
Những cái đầu hươu đực treo khắp phòng ăn của khách sạn. Cái đầu phía trên bàn chúng tôi to bằng đầu bò. Đôi mắt thủy tinh khổng lồ của nó nhìn trừng trừng về phía sau lưng chúng tôi. Trong phòng ngủ có những bức tranh in - “Người thủy thủ từ biệt”, “Người thủy thủ trở về”, “Đọc di chúc” và “Tình vợ chồng”. Trông chúng yên bình, ngái ngủ, như thể người trong tranh đều là những hình nhân nhồi bông - đàn bà thì rất cao lớn và đẫy đà và mỉm cười và ăn mặc tươm tất còn đàn ông chân dài và để râu quai nón rậm rạp; nhưng hình dáng thanh bình của cây khiến ta thấy hẳn đó là một thời tốt đẹp.
Tôi tỉnh giấc rất sớm và một lúc không nhớ ra mình đang ở đâu. Một mùi mát lành, không phải cái mùi tù đọng của London, thoảng qua cửa sổ. Rồi tôi nhớ ra mình không phải dậy và đi khỏi đó và đêm hôm sau tôi vẫn sẽ ở đó và anh cũng sẽ ở đó. Tôi rất hạnh phúc, hạnh phúc hơn bất cứ lúc nào trong đời. Tôi hạnh phúc đến phát khóc, như một con ngốc.
Hôm ấy trời lại nóng. Sau bữa trưa chúng tôi đến rừng Savernake. Lá những cây dẻ gai sáng như thủy tinh dưới nắng. Trong những khoảng trống giữa rừng có rất nhiều hoa nhỏ mọc giữa cỏ, đỏ, vàng, xanh và trắng, nhiều đến nỗi nhìn đâu cũng thấy hoa đủ màu.
Walter nói, “Ở đảo của em có những giống hoa như thế này không? Mấy bông hoa nhỏ tươi tắn này cũng đẹp đấy chứ, nhỉ?”
Tôi nói, “Không hẳn giống thế này.” Nhưng khi bắt đầu nói về những giống hoa ở bên ấy tôi lại có cảm giác như đang mơ, như có hai thứ tôi không sao ghép lại với nhau được, và cứ như thể tôi đang bịa ra những cái tên. Stephanotis, dâm bụt, chuông vàng, nhài, sứ, corolita.
Tôi nói, “Những cây phượng lúc ra hoa đẹp lắm.”
Một con sơn ca đang bay lên giật cục, như thể nó chạy bằng dây cót, như thể có ai đang lên dây cót cho nó rồi thỉnh thoảng lại ngừng tay.
Walter nói, như đang nói một mình, “Không có óc tưởng tượng à? Vớ vẩn. Anh có thừa óc tưởng tượng. Từ khi quen em, anh đã muốn đưa em đến Savernake và ngắm em dưới những tán cây này.”
“Em thích nơi này,” tôi nói. “Em không biết nước Anh lại có thể đẹp thế này.”
Nhưng có chuyện gì đó đã xảy ra với nơi này. Dường như vẻ hoang sơ của nó đã mất đi.
Chúng tôi đến chỗ những cây dẻ gai mọc sát nhau và cành giao nhau, trên cao. Ta có cảm giác bên ngoài là một ngày nóng, xanh ngắt.
Chúng tôi đến ngồi trên một thân cây đổ, rễ vẫn còn một phần nằm trong đất. Gió không đủ mạnh để ta nghe thấy tiếng cây. Suốt một lúc lâu chúng tôi không nói gì. Tôi nghĩ mình hạnh phúc biết bao, rồi tôi chẳng nghĩ gì nữa - ngay cả chuyện mình hạnh phúc biết bao.
Anh nói, “Nhìn từ góc này em đẹp lắm.”
“Không phải nhìn từ góc nào cũng đẹp à?” tôi nói.
“Dĩ nhiên là không, cô bé tự phụ. Nhưng nhìn từ góc này thì em rất vừa mắt anh, và anh rất muốn làm tình với em. Có nhiều chỗ trũng hươu thường trú vào mùa đông, chẳng ai nhìn thấy mình đâu.”
Tôi nói, “Ôi không, đừng ở đây. Anh thử nghĩ xem, nhỡ có ai nhìn thấy.” Tôi nghe mình cười khúc khích.
Anh nói, “Nhưng chẳng ai thấy đâu. Mà thấy thì sao? Người ta sẽ nghĩ ‘hai người này thật hạnh phúc’, rồi ghen tị với mình và để mình yên.”
Tôi nói, “Ừ, có thể người ta nghĩ thế, mà cũng có thể không.” Tôi đang nghĩ, “Khi mình về khách sạn…”
“Ngượng à, Anna,” anh nói.
“Thôi, mình về khách sạn đi,” tôi nói. (Ta đóng cửa và kéo rèm che cửa sổ và rồi lâu như cả nghìn năm mà lại chóng hết thế. Laurie nói, “Có những người đàn bà mãi đến khi bắt đầu già đi mới bắt đầu thích chuyện ấy; thế mới thật đen đủi. Tôi thà cứ chơi cho kiệt sức lúc còn trẻ.”)
“Chúa ơi, phải rồi,” anh nói. “Em nhắc anh mới nhớ. Giờ này chắc Vincent đến rồi. Chắc cậu ấy đang đợi mình.”
Tôi đã quên bẵng Vincent.
“Đi nào,” Walter nói.
Chúng tôi đứng dậy. Tôi thấy lạnh, như vừa ngủ dậy.
“Em sẽ thích cô gái cậu ấy đưa đến,” anh nói. “Germaine Sullivan, tên cô ấy đấy. Anh chắc em sẽ thích cô ấy. Cô ấy tử tế lắm.”
“Thế à?” Rồi tôi không nhịn được mà nói, “Vincent thì không.”
“Em không thích Vincent thật đấy à?” anh nói. “Anh chưa nghe cô nào ngoài em bảo không thích cậu ấy.”
“Tất nhiên là em thích anh ấy. Anh ấy đẹp trai thật mà,” tôi nói. “Cô này cũng đi diễn à?”
“Không,” Walter nói. “Vincent gặp cô ấy ở Paris. Cô ấy bảo mình lai Pháp. Có trời mới biết cô ấy là người thế nào; hạng nào cũng có thể. Nhưng cô ấy cũng thú vị thật.”
Chúng tôi tìm được xe rồi trở về khách sạn. Đã gần sáu giờ. Tôi cứ nghĩ, “Biết mình hạnh phúc là xui; nói mình hạnh phúc là xui. Chạm vào gỗ. Bắt chéo ngón tay. Nhổ nước bọt.”[36]
Vincent nói, “Nào, cô bé thế nào rồi? Anna bé bỏng của tôi thế nào rồi?”
Anh rất đẹp trai. Anh có đôi mắt xanh với hàng mi cong vút như con gái, và tóc đen và khuôn mặt rám nắng và đôi vai rộng và hông thon - nói chung là chẳng thiếu thứ gì. Anh hơi giống Walter, có điều trẻ hơn. Và đẹp trai hơn, tôi nghĩ thế. Ít ra thì mặt anh ấy đẹp hơn. Trông anh chừng hai mươi lăm nhưng thật ra đã ba mươi mốt, Walter bảo tôi.
“Bọn em đang tự hỏi hai người đi đâu mất rồi,” cô gái nói. “Bọn em đến đây gần hai tiếng rồi. Cứ tưởng hai người bỏ mặc bọn em ở đây. Em đang định hỏi xem có tàu về không.”
Cô ấy xinh, nhưng nhìn cô thì có vẻ hai người vừa cãi nhau.
“Cô ấy đang cáu lắm,” Vincent nói. “Em chẳng biết có chuyện gì làm cô ấy bực.”
Tôi lên gác thay váy. Tôi mặc một chiếc váy hoa mua ở Maud Moore’s. Bóng lá trên tường chuyển động rất nhanh, như những vện nắng in trên mặt nước.
“Nhìn cái thứ phía trên bàn kìa,” Germaine nói. “Con hươu đực này, hay con gì cũng được. Giống hệt chị gái anh, Vincent, cả sừng cũng có đủ. Anh nhớ lần em tình cờ chạm mặt chị ấy ngay ngoài căn hộ của anh không? Buồn cười nhỉ?”
Vincent không trả lời.
“Anh tưởng mình hoàn hảo lắm đúng không?” Germaine nói. “Anh chẳng hoàn hảo đâu nhé. Cứ uống sâm banh là anh lại ợ. Tối hôm nọ em xấu hổ vì anh quá. Anh cứ thế này này.”
Cô nhại anh. Người hầu bàn ở phía bên kia phòng nghe thấy; và anh ta nhìn sang chúng tôi với vẻ sửng sốt, môi chúm lại.
“Anh thấy cái mặt ấy không?” Germaine nói. “Đấy, có lúc mặt anh cũng y hệt thế đấy, Vincent. Khinh miệt và ghê tởm đàn bà - cái vẻ mặt rất thường thấy ở nước này. Bắt chước cá vàng, khó lắm đấy.”
“Em chẳng đời nào làm đàn bà Anh,” cô nói, “có cho bao nhiêu tiền hay bất cứ thứ gì cũng thế thôi.”
“Có cơ hội đã rồi hãy nói,” Vincent nói, hơi mỉm cười.
Sau câu ấy cô im được một lúc, nhưng khi chúng tôi uống tiếp ở phòng khách cô lại bắt đầu nói về nước Anh. “Một nơi dễ chịu lắm,” cô nói, “miễn là không mắc chứng sợ không gian kín.”
“Có lần,” cô nói, “một người đàn ông rất thông minh bảo tôi…”
“Người Pháp, dĩ nhiên rồi,” Vincent nói. “Nào, kể đi, để nghe ông người Pháp thông minh ấy nói gì.”
“Anh im đi,” Germaine nói. “Ông ấy nói đúng lắm. Ông ấy bảo ở Anh có những cô gái xinh, nhưng đàn bà đẹp thì hiếm lắm. ‘Thật ra, gần như chẳng có ai,’ ông ấy nói, ‘tôi không tin là có ai. Tại sao? Chuyện gì xảy ra với họ? Vài cô gái xinh rồi hết, một khoảng trống, một sa mạc. Chuyện gì xảy ra với họ?’”
“Mà đúng thế thật,” cô nói. “Đàn bà ở đây chán lắm. Cái vẻ cam chịu, khúm núm ấy - còn không thì độc địa và khô quắt kinh người! Méchantes[37], họ là thế đấy. Và ai cũng biết tại sao họ lại như thế. Họ như thế vì phần lớn đàn ông Anh đếch thèm quan tâm đến đàn bà. Họ không làm đàn bà hạnh phúc được vì họ chẳng thật lòng thích đàn bà. Chắc tại khí hậu hay cái gì đấy. Thôi, tạ ơn Chúa, đằng nào chuyện ấy cũng chẳng ảnh hưởng mấy đến tôi.”
Vincent nói, “Không làm được à, Germaine? Họ không làm đàn bà hạnh phúc được à?” Mặt anh thản nhiên, mỉm cười.
Cô đứng dậy và nhìn mình trong gương. “Em lên gác một lát,” cô nói.
“Đi cuốn tóc à?” Vincent nói. “Ở đấy chắc có sẵn giấy cuốn tóc cho em đấy.”
Cô đi khỏi và không trả lời.
Walter nói, “Cô demoiselle[38] có vẻ bực chuyện gì đấy. Cô ấy làm sao thế?”
“À, cô ấy nghĩ lẽ ra em phải nói trước,” Vincent nói, “rồi làm ầm lên vì chuyện này chuyện nọ. Cô ấy bắt đầu cãi nhau trên đường xuống đây. Trước đấy vẫn bình thường. Rồi thế nào cũng khóc như mưa. Như mọi lần.”
Tôi ghét cái cách họ nhìn nhau. Tôi đứng dậy.
“Cô cũng đi cuốn tóc à?” Vincent nói.
“Không,” tôi nói, “tôi đi vệ sinh.”
“Được đấy,” anh nói.
Từ sáng đến giờ tưởng như đã lâu lắm rồi, tôi đang nghĩ. Đêm qua mình hạnh phúc đến phát khóc, như một con ngốc. Đêm qua mình hạnh phúc.
Tôi nhìn ra ngoài cửa sổ phòng ngủ và có một làn sương mỏng đang bốc lên từ mặt đất. Thật yên ắng.
Trước khi sang Anh tôi thường cố hình dung một đêm hoàn toàn yên ắng. Tôi thường cố hình dung một đêm như thế giữa tiếng crac-crac[39] kêu. Hàng hiên dài và ma quái - chiếc võng và ba cái ghế và một cái bàn có chiếc kính viễn vọng trên đó - và tiếng crac-crac cứ kêu mãi. Trăng và bóng tối và tiếng cây cối, và cách đó không xa là khu rừng chưa ai từng đặt chân đến - rừng nguyên sinh. Chúng tôi thường ngồi ngoài hiên khi đêm tràn vào, mênh mông. Và mùi của đủ loài hoa. (“Đêm ở đây làm mẹ rợn cả người,” Hester thường nói.)
Tôi đang đứng trước tấm gương dài trong phòng ngủ khi Walter bước vào.
Anh nói, “Em có ngại nếu tối nay mình về London không?”
Tôi nói, “Em tưởng mình định ở đây đêm nay rồi sáng mai đi Oxford.”
“Định thế thật,” Walter nói. “Nhưng hai người cãi nhau kinh quá và Germaine bảo bây giờ cô ấy không muốn ở lại. Cô ấy bảo chỗ này làm cô ấy phát cáu.”
“Mà cô ấy còn nói về Oxford khó nghe lắm,” anh nói, bắt đầu cười. “Anh nghĩ tối nay mình nên đưa họ về. Em không ngại chứ?”
“Được thôi,” tôi nói.
“Em không ngại thật chứ?”
“Không,” tôi nói. Tôi bắt đầu xếp đồ vào va li.
“Thôi, cứ để đấy,” Walter nói. “Hầu phòng sẽ làm. Xuống nhà nói chuyện với Germaine đi. Em thích cô ấy mà, phải không?”
Tôi nói, “Vâng, em cũng thích cô ấy, giá mà cô ấy đừng cứ kiếm chuyện với Vincent.”
“Cô ấy đang bực cậu ấy lắm,” Walter nói.
“Vâng, em thấy cô ấy bực rồi. Nhưng tại sao? Cô ấy làm sao thế?”
Anh đút hai tay vào túi và đứng đung đưa người tới lui. Anh nói, “Anh không biết. Chắc chỉ là lên cơn cáu thôi. Tuần sau Vincent sẽ đi xa một thời gian và hình như cô ấy đâm cáu vì chuyện đó. Thật ra cô ấy muốn cậu ấy để lại nhiều tiền hơn mức cậu ấy lo nổi.”
“Ồ, anh ấy sắp đi à?” tôi nói. Tôi vẫn nhìn vào gương.
Anh nói, “Ừ, tuần sau anh đi New York và anh đưa cậu ấy đi cùng.”
Tôi không nói gì. Tôi ghé mặt lại gần gương hơn. Như hồi còn bé ta ghé mặt thật sát gương và làm mặt xấu với chính mình.
“Anh không đi lâu đâu,” anh nói. “Cùng lắm là hai tháng anh sẽ về.”
“À, ra thế,” tôi nói.
Cô hầu phòng gõ cửa rồi bước vào.
Chúng tôi xuống nhà và uống thêm một ly. “Rượu cũng hay thật,” tôi nghĩ.
Vincent bắt đầu nói về sách. Anh nói, “Hôm nọ em đọc được một cuốn sách hay - hay dã man. Đọc mà em nghĩ, ‘Cái ông viết cuốn này phải được phong hiệp sĩ mới xứng.’ The Rosary[40], tên sách đấy.”
“Đàn bà viết cuốn ấy đấy, đồ ngốc,” Walter nói.
“Ồ?” Vincent nói. “Chúa ơi! Thế thì dù là đàn bà cũng phải được phong hiệp sĩ, em chỉ biết nói thế thôi. Sách thế mới gọi là hay.”
“Phải đem anh ấy bày trong tủ kính mới được, phải không?” Germaine nói. “Một mẫu vật hoàn hảo.”
Walter nói, “Thôi, để anh đi xem xe cộ thế nào.”
Germaine đang nhìn tôi chằm chằm. “Con bé này trông trẻ quá,” cô nói. “Trông chỉ độ mười sáu.”
“Ừ,” Vincent nói. “Ông bạn Walter thân mến mà chúng ta đều biết và quý mến, e là đã đi bắt cóc trẻ con rồi.”
“Cô bao nhiêu tuổi?” Germaine nói, và tôi bảo cô, “Mười chín.”
“Rồi cô bé này sẽ làm nên chuyện cho mà xem,” Vincent nói, ra vẻ tử tế. “Chúng ta đang tính bắt đầu vào mùa thu, phải không, Anna? Vở mới ở Daly’s[41]. Học hát ngần ấy buổi rồi, chắc cô phải líu lo được như cái cô gì ấy chứ.”
“Cô ấy đi diễn à?” Germaine nói.
“Ừ, đang diễn hoặc trước kia có diễn. Hồi gặp Walter lần đầu, cô đang diễn trong một vở, phải không?” Vincent nói.
“Vâng,” tôi nói.
Họ nhìn tôi như thể đang chờ tôi nói thêm.
“Ở Southsea,” tôi nói.
“Ồ, ở Southsea cơ à?” Vincent nói.
Họ bắt đầu cười. Họ vẫn còn cười khi Walter bước vào.
“Cô ấy khai hết chuyện của anh rồi đấy,” Vincent nói. “Cô ấy kể cho bọn em nghe mọi chuyện bắt đầu thế nào rồi. Anh đểu thật đấy, Walter. Anh làm cái quái gì ở cầu tàu Southsea thế?”
Walter chớp mắt. Rồi anh nói, “Em đừng để Vincent moi chuyện. Cậu ấy tọc mạch chẳng khác gì một bà già. Trông thì chẳng ai nghĩ, mà đúng là thế đấy.”
Anh cũng bắt đầu cười.
“Đừng cười nữa,” tôi nói.
Tôi nghĩ, “Đừng cười nữa,” nhìn bàn tay Walter buông thõng qua mép bệ lò sưởi.
Tôi nói, “Thôi, đừng cười em nữa. Em chán lắm rồi.”
“Có gì buồn cười?” tôi nói.
Họ vẫn cười.
Tôi đang hút thuốc, và tôi đặt đầu điếu thuốc xuống tay Walter. Tôi dí mạnh xuống và giữ nguyên ở đó, và anh giật tay lại và nói “Chúa ơi!” Nhưng họ đã thôi cười.
“Hoan hô, nhóc,” Germaine nói, “hoan hô.”
“Bình tĩnh nào,” Walter nói. “Sao mà phải làm loạn?” Anh không nhìn tôi.
“Ôi Chúa ơi,” Vincent nói. “Mình đi chứ?”
Chúng tôi lên xe. Germaine ngồi cạnh Walter ở phía trước còn Vincent và tôi ngồi phía sau.
Vincent lại bắt đầu nói về sách.
Tôi nói, “Những cuốn anh đang nói đến tôi chưa đọc cuốn nào. Tôi hầu như chẳng bao giờ đọc sách.”
“Thế cả ngày cô làm gì?” anh nói.
“Tôi không biết,” tôi nói.
Tôi nói, “Anh sắp đi New York, phải không?”
Anh hắng giọng rồi nói, “Ừ, tuần sau bọn tôi đi.”
Tôi không nói gì, và anh siết tay tôi và nói, “Đừng lo. Cô sẽ ổn thôi.”
Tôi rút tay lại. Tôi nghĩ, “Không, tôi không thích anh.”
Chúng tôi dừng xe trước chỗ Germaine ở.
Tôi nói, “Chào Germaine. Chào Vincent; cám ơn anh nhiều.” Mình nói thế làm gì nhỉ? tôi nghĩ. Cứ với anh ta là tôi lại nói năng ngớ ngẩn. Thế nào anh ta cũng làm tôi thấy mình vừa nói một câu ngớ ngẩn.
Và quả nhiên anh nhướng mày, “Cám ơn anh nhiều? Cô bé ơi, sao lại cám ơn anh nhiều?”
“Thế,” Walter nói, “giờ mình đi đâu? Mình kiếm chỗ nào ăn chút gì đi.”
Tôi nói, “Không, mình về nhà anh đi.”
Anh nói, “Được. Vậy cũng được.”
Chúng tôi vào một căn phòng nhỏ ở tầng trệt và uống whisky pha soda và ăn bánh mì kẹp. Đồ đạc bày biện kiểu cách - tôi không thích lắm. Có một cái tượng bán thân Voltaire chết tiệt đặt trên kệ, cứ nhếch mép cười. Tất nhiên, cười khẩy cũng có đủ kiểu, thanh cao có, hèn hạ có.
Tôi nói, “Germaine xinh lắm.”
“Cô ấy già rồi,” anh nói.
“Em cá là chưa; em cá là cô ấy chẳng hơn tuổi Vincent đâu.”
“Ừ, đàn bà tuổi ấy là già rồi. Với lại, chỉ một năm nữa thôi là cô ấy sẽ béo phị, luộm thuộm; cô ấy thuộc loại ấy.”
“Nhưng cô ấy nói về người Anh buồn cười thật,” tôi nói. “Em cũng thích những gì cô ấy nói.”
“Germaine làm anh thất vọng,” anh nói. “Anh không ngờ cô ta lại chán ngắt như thế. Cô ta làm ầm lên chẳng qua vì Vincent không thể cho cô ta đủ số tiền cô ta đòi, mà thật ra cậu ấy đã cho cô ta nhiều hơn mức cậu ấy có thể lo nổi rồi - nhiều hơn hẳn bất cứ ai khác chịu cho cô ta. Cô ta cứ tưởng đã bấu chặt được cậu ấy rồi. Cậu ấy đi xa là tốt lắm.”
“Ồ, anh ấy đã cho cô ấy nhiều hơn mức anh ấy có thể lo nổi rồi à?” tôi nói.
Anh nói, “À mà sao em lại kể với Vincent chuyện Southsea? Em đừng tự để lộ chuyện như thế.”
“Nhưng em có kể đâu,” tôi nói.
“Nhưng em à, em phải kể thì cậu ấy mới biết chứ. Không thì làm sao cậu ấy biết?”
“Thì em tưởng có sao đâu. Anh ấy hỏi em mà.”
Anh nói, “Chúa ơi, em nghĩ ai hỏi gì mình cũng phải trả lời à? Thế thì nhọc đấy.”
“Em không thích căn phòng này lắm,” tôi nói. “Em ghét nó. Mình lên gác đi.”
Anh nhại tôi. “Mình lên gác đi, mình lên gác đi. Có lúc cô làm tôi sửng sốt thật đấy, Miss Morgan.”
Tôi muốn làm như mọi chuyện vẫn như đêm trước, nhưng chẳng ích gì. Nỗi sợ lạnh như băng, và giống như lúc ta không thở được. “Sợ cái gì?” tôi nghĩ.
Ngay trước khi đứng dậy ra về tôi nói, “Anh không biết em áy náy về chuyện tay anh thế nào đâu.”
“Ồ, chuyện ấy à!” anh nói. “Không sao.”
Chiếc đồng hồ trên bàn cạnh giường cứ tích tắc mãi.
Tôi nói, “Nghe này. Đừng quên em, đừng bao giờ quên em.”
Anh nói, “Không, anh sẽ không bao giờ quên, anh nói thật mà,” như thể anh sợ tôi sắp kích động. Tôi đứng dậy và mặc quần áo.
Túi xách của tôi để trên bàn. Anh cầm lên và bỏ ít tiền vào. Tôi nhìn anh.
Anh nói, “Anh không biết từ giờ đến lúc anh rời London mình có gặp lại nhau được không, vì sắp tới anh bận kinh khủng. Nhưng mai anh vẫn sẽ viết thư cho em. Về chuyện tiền bạc. Anh muốn em đi đâu đó cho khuây khỏa. Em thích đi đâu?”
“Em không biết,” tôi nói. “Em sẽ đi đâu đó.”
Anh quay lại và nói, “Ơ, có chuyện gì thế? Em thấy trong người khó chịu à?”
“Lạ thật,” tôi đang nghĩ. Tôi thấy buồn nôn và trán tôi ướt đẫm.
Tôi nói, “Em không sao. Thôi, em về nhé. Anh không phải tiễn em đâu.”
“Anh phải tiễn em chứ,” anh nói.
Chúng tôi xuống gác. Khi anh mở cửa có một chiếc taxi đi ngang và anh gọi xe lại.
Rồi anh nói, “Em vào trong này một lát đã. Em chắc là không sao chứ?”
Tôi nói, “Vâng, không sao thật mà.”
Cái tượng bán thân chết tiệt ấy vẫn ở đó, cứ nhếch mép cười.
“Thôi, đi nhé,” anh nói. Anh ho. “Giữ gìn sức khỏe nhé.”
“Chúa phù hộ em,” anh nói và lại ho.
“À, vâng. À, tất nhiên rồi,” tôi nói.
Tôi không buồn ngủ. Tôi nhìn ra ngoài cửa sổ taxi. Mấy người đàn ông đang tưới đường và có một mùi tươi mát, như mùi một con vật vừa tắm.
Về đến nhà tôi nằm xuống mà không cởi quần áo. Rồi trời sáng và tôi nghĩ khi Mrs Dawes mang bữa sáng vào bà sẽ tưởng tôi phát điên. Thế là tôi đứng dậy và cởi quần áo.
“Con gái còn trẻ mà sống thế này thì không được,” Mrs Dawes nói.
Ấy là vì suốt một tuần sau khi Walter đi tôi không ra ngoài; tôi không muốn. Tôi thích nằm trên giường đến tận trưa, vì lúc nào tôi cũng thấy mệt, và ăn chút gì ngay trên giường rồi đến chiều thì ngâm mình rất lâu trong bồn tắm. Tôi thường dìm đầu xuống nước và nghe tiếng vòi nước chảy. Tôi tưởng tượng đó là tiếng một thác nước, như cái thác đổ xuống hồ nơi chúng tôi thường tắm ở Morgan’s Rest.
Tôi cũng hay mơ về cái hồ ấy. Ngay phía ngoài chỗ thác đổ xuống nước rất trong, nhưng những chỗ nông lại đầy bùn. Những bông hoa trắng to nở về đêm mọc quanh hồ. Hoa pop, chúng tôi gọi thế. Hoa có dáng như hoa huệ, mùi ngọt đến ngộp và rất nồng. Đứng từ rất xa vẫn ngửi thấy. Hester không chịu nổi mùi ấy, cứ ngửi thấy là bà choáng váng. Dưới những tảng đá bên bờ sông có cua. Vì chúng mà mỗi lần tắm tôi thường đập nước bì bõm. Mắt chúng nhỏ xíu, nằm ở đầu những cái cuống dài, và khi ta ném đá vào chúng thì mai chúng vỡ ra và một thứ gì mềm mềm, trắng trắng sùi ra ngoài. Tôi cứ mơ về cái hồ ấy và thấy làn nước xanh nâu trong mơ.
“Không, con gái còn trẻ mà sống thế này thì không được,” Mrs Dawes nói.
Người ta nói “trẻ” như thể còn trẻ là một cái tội, thế mà họ lúc nào cũng sợ già. Tôi nghĩ, “Ước gì mình đã già và cả cái chuyện chết tiệt này đã xong; thế thì mình sẽ không thấy chán chường thế này mà chẳng vì cái gì.”
Tôi không biết trả lời thế nào. Bà lúc nào cũng thế - điềm tĩnh và nói năng nhỏ nhẹ, nhưng cứ như bà đang kín đáo để mắt đến tôi. Khi tôi bảo bà tôi muốn đi đâu đó cho khuây khỏa, bà nói bà có một người chị em họ ở Minehead cho thuê phòng, thế là tôi đến đấy.
Nhưng ba tuần sau tôi trở về London vì nhận được thư Walter nói anh có thể về Anh sớm hơn dự tính. Và một hôm đầu tháng Mười, khi tôi trở về sau khi đi lang thang trên đồi Primrose dưới mưa (chẳng có gì ngoài cây cối ẩm ướt và cỏ sũng nước và những đám mây buồn bã chầm chậm trôi - lạ thật, cảnh ấy khiến ta có cảm giác chẳng còn gì khác ở bất cứ nơi đâu, rằng chuyện còn có những thứ khác cũng chỉ là bịa đặt), Mrs Dawes nói, “Có thư cho cô đấy. Tôi mang lên phòng cô rồi. Tôi tưởng cô ở nhà.”
Tôi lên gác. Lá thư nằm trên bàn, và ngay từ bên kia phòng tôi đã nghĩ, “Thư của ai thế này?” vì nét chữ.
8.
… Tôi đang đi dọc hành lang ra hàng hiên dài trên gác chạy suốt chiều dài ngôi nhà trong phố - trên gác có bốn phòng ngủ mỗi bên hành lang hai phòng - những tấm ván không sơn và những mắt gỗ trông như những khuôn mặt - cậu Bo đang nằm trên ghế sofa ngoài hiên miệng hơi hé - tôi nghĩ cậu ngủ rồi và bắt đầu đi nhón chân - các tấm mành đều buông xuống trừ một tấm nên có thể nhìn thấy những chiếc lá rộng của cây vông đồng - tôi đến bên cái bàn có tờ tạp chí và cậu Bo cựa mình và thở dài và những chiếc ngà dài màu vàng như răng nanh trồi ra khỏi miệng cậu chìa xuống tận cằm - khi sợ ta không hét lên vì không hét nổi và cũng không nhúc nhích vì không nhúc nhích nổi - mãi một lúc lâu sau cậu thở dài và mở mắt và đưa hàm răng về đúng chỗ đánh tách một cái và nói cháu muốn gì thế hả - cháu muốn lấy tờ tạp chí tôi nói - cậu trở mình rồi lại ngủ - tôi đi ra thật khẽ - trước đó tôi chưa từng thấy răng giả mà có thấy thì cũng chẳng để ý - tôi khép cửa rồi đi thật khẽ dọc hành lang…
Tôi nghĩ, “Nhưng mình làm sao thế này? Chuyện ấy đã bao nhiêu năm rồi, lâu lắm lâu lắm rồi. Mười hai năm trước hay khoảng chừng ấy. Lá thư này thì liên quan gì đến răng giả?”
Tôi đọc lại:
Anna thân mến,
Lá thư này thật khó viết vì tôi sợ sẽ làm cô buồn và tôi rất ghét làm người khác buồn. Chúng tôi về được gần một tuần rồi nhưng Walter vẫn không khỏe hơn chút nào và tôi đã thuyết phục anh ấy để tôi viết thư giải thích mọi chuyện với cô. Tôi tin chắc cô là một cô gái tốt và cô sẽ thông cảm chuyện này. Walter vẫn rất quý cô nhưng anh ấy không còn yêu cô theo cách ấy nữa, và xét cho cùng hẳn cô vẫn biết chuyện này không thể kéo dài mãi và cô cũng phải nhớ anh ấy hơn cô gần hai mươi tuổi. Tôi chắc cô là một cô gái tốt và cô sẽ bình tĩnh nghĩ lại rồi thấy chẳng có gì phải bi lụy hay đau khổ làm gì. Cô còn trẻ mà tuổi trẻ, như ai cũng nói, là điều quý giá, là món quà quý giá nhất. Món quà quý giá nhất, ai cũng nói thế. Mà đúng thế thật. Mọi thứ còn ở phía trước cô, bao nhiêu là hạnh phúc. Hãy nghĩ đến điều ấy. Tình yêu không phải tất cả - nhất là thứ tình yêu ấy - và người ta, nhất là các cô gái, càng gạt hẳn được nó ra khỏi đầu và sống mà không cần đến nó thì càng tốt. Tôi nghĩ thế đấy. Đời còn bao nhiêu thứ khác, cô gái thân mến ạ, bạn bè và những cuộc vui và tụ họp cười đùa với nhau này nọ, rồi các trò chơi và sách vở. Cô nhớ lần chúng ta nói chuyện sách chứ? Tôi thấy tiếc khi cô bảo cô chẳng bao giờ đọc sách vì, tin tôi đi, một cuốn sách hay như cuốn tôi đã nói đến có thể làm cô thay đổi cái nhìn rất nhiều. Nó giúp cô thấy cái gì là thật và cái gì chỉ là tưởng tượng. Bé con thân mến, tôi đang viết thư này ở vùng quê, và tôi có thể bảo đảm với cô rằng khi ra vườn ngửi hương hoa này nọ thì mấy chuyện yêu đương đáng ghét ấy chẳng còn quan trọng gì nữa. Nhưng thôi, cô sẽ nghĩ tôi đang lên lớp cô mất, nên thôi tôi không nói nữa. Những chuyện rắc rối như thế vẫn xảy ra. Thật ra tôi cũng từng vướng vào, rõ là xui xẻo. Tôi chẳng hiểu tại sao. Tôi chẳng hiểu sao người ta không thể biết nghĩ hơn một chút. Nhưng có một điều tôi đã học được, là cứ để mọi chuyện dây dưa thì chẳng ích gì.
Walter nhờ tôi gửi kèm tấm séc hai mươi bảng này để cô trang trải trước mắt vì anh ấy nghĩ có thể cô sắp hết tiền. Anh ấy sẽ luôn là bạn cô và muốn thu xếp để có người lo cho cô và cô không phải lo chuyện tiền bạc (ít nhất là trong một thời gian). Cô hãy viết thư cho anh ấy, nói rằng cô hiểu. Nếu cô thật lòng có chút tình cảm nào với anh ấy thì cô sẽ làm thế, vì tin tôi đi anh ấy đang buồn vì cô và còn bao nhiêu chuyện khác phải lo nữa. Hoặc viết cho tôi - thế thì càng tốt vì cô không nghĩ rằng lúc này cô không gặp Walter thì sẽ tốt hơn cho cả hai sao? Rồi còn công việc trong vở diễn mới nữa. Tôi muốn đưa cô đến gặp bạn tôi càng sớm càng tốt. Tôi nghĩ tôi có thể hứa với cô rằng chuyện ấy sẽ có kết quả. Tôi tin rằng nếu cô chịu khó làm việc thì chẳng có lý do gì cô lại không khá lên được. Tôi vẫn luôn nói thế và đến giờ vẫn nghĩ vậy.
Luôn quý mến cô,
Vincent Jeffries.
T.B. Cô có giữ lá thư nào Walter viết cho cô không? Nếu có thì cô nên gửi trả lại.
Tôi nghĩ, “Mình bị cái quái gì thế này? Chắc mình điên rồi. Lá thư này thì liên quan gì đến răng giả.”
Nhưng tôi vẫn cứ nghĩ về răng giả, rồi về những phím đàn và về lần người đàn ông mù từ Martinique đến lên dây đàn rồi ông chơi và chúng tôi ngồi nghe trong bóng tối với cửa chớp đóng kín vì trời mưa như trút nước và bố tôi nói, “Ông đúng là một nhạc sĩ.” Ông có bộ ria mép đỏ, bố tôi ấy. Và Hester lúc nào cũng nói, “Gerald tội nghiệp, Gerald tội nghiệp.” Nhưng nếu thấy bố đi trên phố Market, vung vẩy hai tay và đôi giày nâu bóng loáng dưới nắng, ta sẽ chẳng thấy bố có gì đáng thương. Lần ấy khi bố nói, “Trong tiếng Wales, nỗi buồn gọi là hiraeth.” Hiraeth. Và lần ấy khi tôi khóc chẳng vì chuyện gì và tôi tưởng bố sẽ nổi giận đùng đùng, nhưng bố ôm ghì tôi vào lòng và không nói gì. Tôi cài một chiếc ghim áo bằng san hô và nó bị ép vỡ. Bố ôm ghì tôi vào lòng rồi nói, “Bố nghĩ rồi con sẽ giống bố thôi, con bé tội nghiệp.” Và lần ấy khi Mr Crowe nói, “Đừng bảo là ông bênh cái thằng khỉ Pháp chết tiệt ấy nhé?” ý nói ông Thống đốc, “Tôi đã gặp những người Anh,” bố nói, “cũng chẳng khác gì khỉ.”
Khi nhìn đồng hồ thì đã năm giờ mười lăm. Tôi đã ngồi như thế suốt hai tiếng. Tôi nghĩ, “Nào, đứng dậy đi,” và một lúc sau tôi đến một bưu điện và viết điện tín gửi Walter: “Em muốn gặp anh tối nay nếu được xin anh Anna.”
Tôi nghĩ, “Anh sẽ không trả lời đâu, mà mình cũng chẳng cần, mình không muốn nhúc nhích nữa.” Nhưng đến bảy giờ rưỡi Mrs Dawes mang lên một bức điện tín của anh: “Gặp anh tối nay ở khách sạn Central đường Marylebone 9 giờ 30 Walter.”
9.
Tôi ăn mặc rất chỉn chu. Tôi không nghĩ gì trong lúc mặc quần áo. Tôi mặc chiếc váy nhung đen và trang điểm sơ qua nhưng đánh phấn hồng đậm hơn mọi khi và khi nhìn vào gương tôi nghĩ, “Anh ấy không thể, anh ấy không thể.” Có một cục gì nghẹn trong cổ tôi. Tôi cứ nuốt xuống, nhưng nó lại nghẹn lên.
Trời mưa như trút nước. Mrs Dawes đang ở hành lang.
“Cô sẽ ướt hết mất,” bà nói. “Để tôi bảo Willie ra tận ga tàu điện ngầm gọi taxi cho cô.”
“Cám ơn bà,” tôi nói.
Có một cái ghế ở hành lang và tôi ngồi đó đợi. Willie đi lâu quá và Mrs Dawes bắt đầu chép miệng và lẩm bẩm, “Tội nghiệp thằng bé - phải ra ngoài giữa trời mưa tầm tã thế này. Có những người thật phiền phức.”
Tôi cứ ngồi đó. Tôi thấy người như co rút hệt như lúc lên cơn sốt. Tôi nghĩ, “Lúc sốt chân thường nóng như lửa mà tay lại lạnh và ẩm.”
Rồi taxi đến; và những ngôi nhà hai bên đường nhỏ và tối, rồi đến những ngôi nhà lớn và tối, nhưng tất cả đều giống hệt nhau. Và tôi nhận ra suốt đời mình đã biết chuyện này sẽ xảy ra, và mình đã sợ từ lâu rồi, mình đã sợ từ lâu rồi. Tất nhiên, ai cũng có nỗi sợ. Nhưng giờ đây nó đã lớn lên, nó đã trở nên khổng lồ; nó choán hết cả người tôi và choán cả thế giới.
Tôi đang nghĩ, “Lẽ ra mình phải cho Willie một shilling. Mình biết Mrs Dawes bực vì mình không cho nó một shilling. Tại mình không để ý thôi. Ngày mai lúc nào đó mình phải tìm nó cho nó một shilling mới được.”
Rồi taxi rẽ vào đường Marylebone và tôi nhớ có lần mình đã đến một căn hộ trên đường Marylebone và phải leo ba lượt cầu thang mới đến một căn phòng nhỏ có mùi ẩm mốc. Căn phòng có mùi ẩm mốc và qua lớp kính của một cửa sổ không mở được ta nhìn thấy những cây xanh sẫm.
Taxi dừng và tôi xuống xe và trả tiền cho tài xế và đi vào khách sạn.
Anh đang đợi tôi.
Tôi mỉm cười và nói, “Chào anh.”
Trước đó trông anh rất nghiêm nghị nhưng khi tôi cười như thế anh có vẻ nhẹ nhõm.
Chúng tôi đến ngồi ở một góc.
Tôi nói, “Em uống cà phê.”
Tôi tưởng tượng mình nói, rất bình tĩnh, “Anh không hiểu đâu. Em không cần nhiều như anh nghĩ đâu. Em chỉ muốn thỉnh thoảng được gặp anh, nhưng nếu không bao giờ được gặp anh nữa em sẽ chết mất. Thật ra em đang chết dần đây, mà em còn trẻ quá chưa thể chết được.”
… Những ngọn nến đổ những giọt nước mắt bằng sáp và mùi hoa stephanotis và tôi phải đi dự đám tang mặc váy trắng và đeo găng trắng và đội một vòng hoa trên đầu và vòng hoa trong tay làm ướt găng - người ta bảo còn trẻ quá mà đã chết…
Những người ở đó giống như những bóng ma bọc đệm.
Tôi nói, “Lá thư Vincent gửi cho em…”
“Anh biết cậu ấy viết thư,” anh nói, hơi xoay đầu.
“Anh nhờ anh ấy viết à?”
“Ừ, anh nhờ cậu ấy viết.”
Khi nói mắt anh lảng khỏi mắt tôi rồi anh buộc mình nhìn thẳng vào tôi và anh bắt đầu giải thích và tôi biết anh thấy không tự nhiên chút nào khi ở bên tôi và anh ghét tôi, và thật lạ khi ngồi đó nói chuyện như thế, biết rằng anh ghét mình.
Tôi nói, “Được thôi. Anh này, anh giúp em một việc được không?”
“Tất nhiên rồi,” anh nói. “Việc gì cũng được. Em muốn gì cũng được.”
Tôi nói, “Vậy anh gọi taxi nhé, rồi mình về nhà anh, vì em muốn nói chuyện với anh mà ở đây em không nói được.” Tôi nghĩ, “Em sẽ ôm chặt lấy đầu gối anh và bắt anh hiểu rồi anh sẽ không thể, anh sẽ không thể.”
Anh nói, “Sao em cứ đòi đúng cái điều em thừa biết anh sẽ không làm?”
Tôi không trả lời. Tôi đang nghĩ, “Anh chẳng biết gì về em cả. Em chẳng cần nữa.” Và tôi chẳng cần nữa.
Như thể buông tay và ngã ngửa xuống nước và thấy chính mình đang nhe răng cười từ dưới nước lên, mặt như một cái mặt nạ, và thấy những bọt khí nổi lên như thể mình đang cố nói từ dưới nước. Mà làm sao ta biết đã chết đuối rồi mà vẫn cố nói từ dưới nước thì thế nào? “Mà tôi cũng gặp khối người trong số họ chẳng khác gì khỉ,” bố nói…
Walter đang nói, “Anh lo cho em lắm. Anh muốn em để Vincent đến gặp em và thu xếp mọi chuyện. Anh đã bàn với cậu ấy rồi và bọn anh đã thu xếp mọi chuyện rồi.”
Tôi nói, “Em không muốn gặp Vincent.”
“Nhưng sao lại thế?” anh nói.
“Anh đã bàn với cậu ấy rồi,” anh nói. “Cậu ấy biết anh nghĩ thế nào về em.”
Tôi nói, “Em ghét Vincent.”
Anh nói, “Nhưng em à, chẳng lẽ em nghĩ Vincent có liên quan gì đến chuyện này?”
“Có đấy,” tôi nói, “có đấy. Anh tưởng em không biết ngay từ lúc gặp em anh ta đã tìm cách khiến anh quay lưng với em à? Anh tưởng em không biết à?”
Anh nói, “Em coi thường anh quá đấy nếu nghĩ anh để Vincent hay bất cứ ai khác xen vào chuyện của mình.”
“Thật ra,” anh nói, “Vincent hầu như chẳng bao giờ nhắc đến em. Chỉ có một lần cậu ấy bảo em còn trẻ quá và chưa biết đường xoay xở, kể cũng hơi tội.”
Tôi nói, “Em biết anh ta hay nói những gì; em còn nghe thấy cả giọng anh ta nữa. Anh tưởng em không biết à?”
Anh nói, “Anh không chịu nổi nữa rồi.”
“Được thôi,” tôi nói, “mình đi thôi.”
Tôi đứng dậy và chúng tôi đi ra.
Tôi gọi một chiếc taxi bên ngoài khách sạn. Tôi thấy mình chẳng sao cả, chỉ có điều mệt và không ngồi thẳng được. Khi anh nói, “Ôi Chúa ơi, anh đã làm gì thế này,” tôi muốn cười.
“Em không hiểu anh nói gì,” tôi nói. “Anh có làm gì đâu.”
Anh nói, “Em hiểu lầm hết về Vincent rồi. Cậu ấy quý em lắm và muốn giúp em.”
Tôi nhìn qua cửa kính taxi và nói, “Vincent yêu quý của anh đi chết đi. Bảo anh ta cứ giữ lấy cái sự giúp đỡ chết tiệt ấy. Em không cần.”
Anh có vẻ sửng sốt, giống người hầu bàn nọ lúc hỏi, “Ám mùi nút bần, thưa ngài?”
Anh nói, “Cứ phải lo thế này anh phát ốm cũng chẳng lạ.”
Khi Mrs Dawes mang bữa sáng vào tôi đang nằm trên giường, vẫn mặc nguyên quần áo. Tôi còn chưa cởi cả giày. Bà không nói gì, cũng chẳng có vẻ ngạc nhiên, và khi bà nhìn tôi, tôi biết bà đang nghĩ, “Đấy, thấy chưa. Tôi đã biết thế nào cũng có chuyện này mà.” Tôi tưởng mình thấy bà nhếch môi khi quay đi.
Tôi nói, “Hôm nay tôi dọn đi. Xin lỗi bà. Tôi vừa nhận được tin buồn. Bà tính tiền cho tôi nhé?”
“Vâng, Miss Morgan,” bà nói, khuôn mặt dài và điềm nhiên. “Vâng, Miss Morgan.”
“Bà đưa giúp tôi năm shilling này cho Willie nhé?” tôi nói. “Vì nó vẫn thường gọi taxi cho tôi.”
“Vâng, Miss Morgan,” bà nói, “tất nhiên rồi, tôi sẽ đưa cho nó.”
“Một hai tiếng nữa tôi sẽ quay lại lấy hành lý,” tôi nói.
Trả tiền cho Mrs Dawes xong tôi còn mười lăm bảng. Tôi viết một lá thư cho Walter và nhờ bà gửi:
Walter thân mến,
Anh đừng gửi thư đến đây nữa vì em dọn đi rồi. Em sẽ báo anh địa chỉ mới.
Thân mến,
Anna.
Tôi ra phố. Một người đàn ông đi qua. Tôi thấy hình như anh ta nhìn mình là lạ và tôi muốn bỏ chạy, nhưng tôi ghìm mình lại.
Tôi cứ đi thẳng. Tôi nghĩ, “Đi đâu cũng được, miễn là đến một nơi không ai biết.”
[1] Giọng và phương ngữ truyền thống gắn với tầng lớp lao động London, đặc biệt khu East End.
[2] Tên nam giới được Maudie dùng để gọi người đàn ông khi chưa biết tên anh ta.
[3] Nguyên tác viết ’Orace thay cho Horace, ’eard thay cho heard, mô phỏng cách lược âm h đầu từ trong giọng Cockney.
[4] Tên gọi do người châu Âu dùng cho người Khoikhoi ở miền nam châu Phi, mang sắc thái miệt thị. Trong đoạn này, tên ấy được gán cho nhân vật chứ không xác định đúng nguồn gốc của cô.
[5] Ở đây là City of London, khu tài chính và thương mại của London.
[6] Ám chỉ câu chuyện trong sách Daniel, chương 6: Daniel bị ném vào hang sư tử nhưng được Thiên Chúa bảo vệ.
[7] Đơn vị tiền tệ Anh bằng 21 shilling; ba guinea bằng ba bảng và ba shilling theo hệ tiền tệ thời ấy.
[8] Coronet nghĩa là mũ miện của giới quý tộc; A Peer nghĩa là “Một nhà quý tộc”. Hai bút danh mà nhân vật không nhớ rõ ấy đều gợi địa vị quý tộc.
[9] Rượu mùi ngọt, không màu, có hương hạt caraway và các gia vị khác.
[10] Standard Bread: tên một bài hát sân khấu tạp diễn năm 1911 của Edgar Bateman và Fred Murray, được Harry Champion biểu diễn. Bài hát liên quan đến phong trào cổ động bánh mì “Standard” tại Anh.
[11] The Iron Shroud: truyện kinh dị của William Mudford, đăng lần đầu trên Blackwood’s Edinburgh Magazine tháng Tám năm 1830, kể về một tù nhân bị nhốt trong căn ngục dần thu hẹp. Truyện của Edgar Allan Poe mà Anna có lẽ đang liên tưởng tới là The Pit and the Pendulum (Cái hố và con lắc), cũng có những bức tường chuyển động dồn ép người tù.
[12] Chế phẩm thuốc trước đây, gồm ký ninh cùng dung dịch amoniac trong cồn.
[13] Giacomo Puccini (1858-1924): nhà soạn nhạc opera người Ý.
[14] “The Girl I Left Behind Me” là một bài hát truyền thống có nhiều dị bản.
[15] Đây là phần kết của lời tụng Gloria Patri, thường gọi là Kinh Sáng Danh, có trong nghi thức Anh giáo.
[16] Đây là lời trong The Litany của Book of Common Prayer thuộc truyền thống Anh giáo.
[17] Tranh của họa sĩ Anh John Everett Millais (1829-1896), vẽ năm 1879, được phổ biến rộng qua các bản in.
[18] Gợi lời trong Dân số ký 32:23: “Tội lỗi ngươi sẽ tìm đến ngươi” (bản King James).
[19] Nữ thần tuổi trẻ trong thần thoại Hy Lạp, đảm nhiệm việc dâng rượu tiên (nectar) và thức ăn của các vị thần trên đỉnh Olympus.
[20] Nguyên văn: “rum”, tiếng lóng Anh thời ấy, nghĩa là kỳ quặc, lạ đời. Từ này trùng dạng với “rum” là rượu rum, loại rượu cất từ mía, sản phẩm chủ lực của các đồn điền vùng Caribe, nơi Anna sinh ra.
[21] Phỏng theo lời trong Xuất hành 20:5; ý tương tự cũng có ở Dân số ký 14:18 và Đệ nhị luật 5:9: con cháu phải chịu hình phạt vì tội lỗi của cha ông đến đời thứ ba, thứ tư.
[22] Nguyên văn the Little Death, tương ứng với la petite mort trong tiếng Pháp, cách gọi hình tượng của cực khoái tình dục.
[23] “Sự dại dột của Morgan”.
[24] Nguyên văn dùng coloured, thuật ngữ chỉ người lai, thường là người có tổ tiên gốc Âu và gốc Phi, trong hệ thống phân loại chủng tộc ở Tây Ấn thời bấy giờ.
[25] Ở vùng Tây Ấn thuộc Anh thời ấy, breakfast là bữa ăn chính vào khoảng gần trưa; sáng sớm người ta thường chỉ uống cà phê hoặc trà với chút đồ ăn nhẹ.
[26] Fifth Wrangler: người đứng thứ năm trong nhóm đạt hạng nhất kỳ thi Mathematical Tripos của Đại học Cambridge.
[27] Ở đây tác giả chơi chữ giữa my goodness, một lời cảm thán, và my badness.
[28] Câu thứ nhất dựa trên tục ngữ Anh A cat may look at a king: ngay cả kẻ thấp kém cũng có quyền nhìn người quyền quý.
[29] King’s và Trinity là hai trường thành viên của Đại học Cambridge.
[30] “Who did Hall Caine? Dorothea Baird.” Đây là câu đố mẹo chơi chữ với tên nhà văn Hall Caine và nữ diễn viên Dorothea Baird. Đọc theo âm, câu đố thành “Who did Hall cane? Dorothea, bared”.
[31] “Lạy Thánh Joseph, cầu cho chúng con.” (tiếng Pháp).
[32] Lời xướng-đáp mở đầu việc kể chuyện trong truyền thống Creole ở Caribbean; bois sec có nghĩa đen là “gỗ khô”.
[33] Tiếng Creole địa phương.
[34] Câu mở đầu bản lời Anh của aria Mon cœur s’ouvre à ta voix, trong opera Samson et Dalila của Camille Saint-Saëns.
[35] Nguyên văn “See-zah”: cách ghi lại âm gọi tên Caesar.
[36] Chạm vào gỗ, bắt chéo ngón tay và nhổ nước bọt là những cử chỉ cầu may hoặc tránh điều xui theo các quan niệm dân gian.
[37] Méchantes: tiếng Pháp, giống cái số nhiều, nghĩa là độc ác, ác ý.
[38] Cô gái hoặc phụ nữ chưa kết hôn (tiếng Pháp).
[39] Tên gọi mô phỏng tiếng kêu của một loại côn trùng ở vùng Caribe.
[40] Tiểu thuyết tình cảm của Florence Louisa Barclay.
[41] Nhà hát ở London, nổi tiếng với các vở hài nhạc kịch và operetta.