Chương 3.2

Tôi chuyển tin của Phương đến Hiệp. Hiệp tươi cười: “Ờ, tôi sẽ xuống ngay chiều nay.” Tôi chăm chú quan sát Hiệp, hi vọng bắt gặp ở anh những dấu hiệu của một mặc cảm tội lỗi nhưng tôi thất vọng. Anh đứng ngoài đầu thềm nhà ông Pháp, trong giờ chơi, hút thuốc chuyện trò với tôi, học sinh qua lại bên hành lang trước các lớp học và dưới sân, Diệp ngồi trong lớp vắng cúi đầu trên tập vở thỉnh thoảng liếc nhìn chúng tôi. Hiệp chẳng những không hỏi thăm điều gì về Phương cũng không giải thích với tôi về lời nhắn gọi thỉnh thoảng còn nhìn Diệp và tôi cười. Chuông reo, Hiệp bắt tay tôi hỏi : “Chiều cậu có trở xuống Sài-gòn không?” tôi đáp không, và Hiệp ôm tập sách vào lớp Diệp; ngang qua chỗ Diệp, Hiệp dừng lại trong nửa giây, nghiêng đầu nói một điều gì, Diệp đứng thẳng suôi hai tay lễ phép. Tôi đã hỏi Diệp lúc ấy Hiệp nói gì với nàng, Diệp không nhớ, nàng cũng không nhớ cả việc Hiệp có dừng lại nói với nàng trong buổi học ấy. Tôi nhất định gợi lại trí nhớ cho Diệp, nhắc từng chi tiết nhỏ nhặt: ánh nắng nhạt đậu trên mái tóc nàng mà sau đó nàng đã phải khép bớt một cánh cửa lớn, chiếc áo bà ba trắng tay rộng nàng mặc, khi nói với nàng trên môi Hiệp còn ngậm điếu thuốc cháy dở. Diệp đáp: “Hay là lúc ấy ông ấy hỏi đứa đứng cạnh em?” “Không có ai đứng cạnh em lúc đó hết”. Tôi nhớ rõ Diệp đứng một mình, hai người bạn cùng bàn Diệp sau khi Hiệp đã đi khỏi mới xô nhau chạy Vào lớp, khép nép lúng túng. “Em nhớ không có nói gì cả. Nói em phải nhớ chứ.” Diệp ngẫm nghĩ một lát, đột nhiên trông thẳng vào mắt tôi hỏi: “Anh ghen hả? Anh nghĩ tầm bậy quá.” Bỗng dưng tôi hoang mang, tôi ghen ư? Tôi ghen với Hiệp? Tôi không nghĩ như thế, nhưng người khác nhìn thấy như thế đó ư? Tôi tức giận nghẹn cả lời. Thái độ của Diệp như khiêu khích, tôi nói: “Anh muốn biết thế thôi, em không nói là quyền của em. Anh đã chẳng nói từ lâu là em yêu ông thày của em mà em không hay đó sao. Anh không ghen mà.” Chạm tự ái, Diệp không chịu thua, nàng đỏ mặt cãi tới cùng, nàng nhắc lại từ đầu đến cuối cuộc tình của chúng tôi, những nhẫn nhịn hi sinh của nàng, nàng không hiểu tôi muốn gì, tôi có yêu nàng không; nàng nhắc câu chuyện cưới hỏi của nàng và hỏi quyết định của tôi “Có thật anh coi rẻ em không?” Chúng tôi ngồi trên đường xe lửa nhìn ra cánh đồng, sau lưng con đường đất rộng chạy giữa những vườn cây trái sầm uất, con đường này nối với quốc lộ bằng cây cầu sắt ngắn bắc ngang con lạch chảy men theo các vườn mía. Trời chiều mở rộng, nhẹ dần, trong vườn um tùm đầu xa tiếng đàn bà réo gọi và tiếng máy Vespa nổ len lỏi giữa các hàng cây. Tôi nhặt những viên đá trên đường tàu chọi vu vơ, ngăn cản sự bực dọc chán nản, nén chặt những bồng bột xô đầy của những ý tưởng không chịu hiện hình. Rời chỗ ngồi đứng lên. Diệp lầm lũi đi trước không thèm ngoảnh nhìn tôi; chúng tôi phải vượt hơn cây số mới về đến châu thành. Tôi dẫm trên bước của Diệp, trên bờ cỏ ven quốc lộ; tôi tưởng chúng tôi như hai người bộ hành mệt mỏi thù hận nhau. Cuối cùng tôi ngồi xuống vệ cỏ trước con đường mòn len giữa hai ruộng mía bỏ Diệp đi tới một mình. Tôi ngồi đó như một con chó hoang vô chủ.

Tiếng máy may đạp nhịp nhàng, vòng bánh nhỏ quay trắng mải miết; chốc chốc bàn tay mỏng xanh níu lấy vòng quay giữ im, mái đầu nghiêng củi cắn đứt mối chỉ. Trong im lặng của gian nhà, chiếc lưng thẳng đứng như không biết mỏi, đẩy đưa giữa tiếng động của máy may và sự trống vắng hoàn toàn của ánh mặt trời từ bụi chuối bên kia đường đổ tuôn khắp mặt đường chiếu xuyên vào nhà trên nền những tiếng động khác của thành phố, những câu nói trao đổi như những sự vật thừa thãi không chỗ đặt, gượng gạo nhạt nhẽo. Cơn mưa nghe xa ở chân trời, chiều hay đêm mới chuyển tới vây ép sự im lặng mỗi lúc một ngột ngạt, phát hiện nỗi trống không nặng nhọc của tâm thần. Thuận vừa làm việc, vừa hỏi chuyện, tôi đáp như cái máy: nhiều lần tôi bị bỏ giữa các đồ vật với nỗi ước muốn thầm lặng. Tôi muốn đi tới sau lưng Thuận, cúi xuống trên mái tóc chị, nói với chị.. tới đó ý nghĩ tôi hỗn độn, bất lực không vận chuyển nữa. Khoảng cách ngắn ngủi gồm bảy viên gạch không vượt nổi chỉ có thể nhìn ngó. Thuận dường như cảm nhận được cái không khí đe dọa của một hành động táo tợn có thể xảy tới, chị chăm chú vào công việc không quay lại. Một lúc tôi tự xóa bỏ tư tưởng để chỉ còn là mắt nhìn, phủ trên sự vật trong sự xuất hiện đầu tiên thô sơ, chỉ còn là những hình thể gồ ghề, góc cạnh, lượn lờ, không mang ý nghĩa nào. Trong trạng thái đó Thuận hiện như một kỷ niệm trong hiện tại, một quá khứ không dời đổi được, tôi trôi nổi trong một thế giới siêu thực, trong giấc mộng tỉnh thức triền miên. Tôi mở mắt như một ống kính nhậy, ghi những sự thể rối rít và đồng nhất trong một bầu sương của ý thức ngoi ngóp. Tôi bỗng thấy tôi đứng dậy đi được vài bước từ lúc nào, đứng khựng lại giữa lối, như tên mọi ngơ ngác nghe những nhịp trống dồn đập không phải của bộ lạc mình và nghĩ bị bao vây bởi sự thù địch khít khao khó thoát. Thuận đầy ghế đứng lên, dơ thẳng chiếc áo sơ-mi vừa lộn cổ ra trước mặt, màu vải xanh nhạt :

– Trí xem được không?

Đôi mắt thất thần dịu dàng như những đêm kinh hoàng của tuổi thơ đã bị vùi lấp (chị Thuận, chị Thuận) tôi đã lớn lên như một sinh vật chạy thoát khỏi những đêm tối đó nhưng giữa ánh sáng ban ngày tôi vẫn còn chạy cuồng vì ám ảnh (chạy tới một đêm tối khác đón đợi). Chị giấu vội mặt, dọn bàn máy, chiếc kéo sáng rơi xoảng xuống gạch, tôi nghe như ánh nắng rực rỡ hơn tuôn tràn qua hai cánh cửa mở toang xô ập vào lưng sắp đẩy tôi ngã nhào về trước. Tôi run rẩy, mồ hôi thấm ướt hai bàn tay, hơi thở trống như bị hút thoát hết ra ngoài; tôi không còn là một cặp mắt nữa, tôi trở thành một khối hỗn hợp thô vụng của khát vọng và bất lực. Thuận đi nhanh vào buồng trong. Tôi trở lại ghế ngồi, hốt hoảng mệt nhọc bỏ cuộc.

Hiệp sẽ không về kịp tối nay, anh lại gặp Phương; anh vẫn chưa đón được đứa nhỏ Phương hứa giao cho. Phương còn đùa giỡn với Hiệp, và có lẽ Hiệp cũng ưa cuộc đùa giỡn, chưa rõ tới chừng nào. Riêng Thuận, chị không hay biết hay làm như không hay biết, chỉ lặng lẽ ẩn sâu trong nhà, trong vòng vây bọc của đồ đạc trơ trọi và tình yêu thảng thốt của tôi như khuôn mặt lầm lì độc ác của một thế giới đang suy đồi. Tại sao tôi yêu Thuận? Tất nhiên chị không hiểu và chị sợ hãi. Diệp là khuôn mặt đàn bà đầu tiên của một thế giới chia lìa cách biệt, của một tình yêu ở bên kia chấn song nhà giam như một thiên đường kín cửa. Còn Thuận? Chị là cái bóng chấp chới của một thế giới hiện thực mỗi phút giây tích tụ thành quá khứ lặng lờ, một nỗi buồn hiện hình, nỗi chết dần mòn tự nguyện. Tôi nghĩ đến chị như nghĩ đến chốn yên nghỉ cuối cùng, nơi đó nỗi niềm hư vô trở thành thực thể tự triệt hoài hoài không có lực sinh hoá, cám dỗ, sự vật được giải toả nằm im trong tự tại. Tôi không đòi gì hơn được ngó chị, im lìm như soi bóng trên mặt sông nước cuộn chảy theo thủy triều và tôi quên hết, quên hết, quên cả mặt mũi tôi đang in hằn lên xúc động của chị... (Chị Thuận, em, Trí đây, mở cửa, chị đừng sợ. Chị Thuận, chị Thuận.)

Tôi lấy cớ đợi Hiệp, quanh quẩn suốt buổi chiều bên Thuận. Thuận tìm sách báo trong buồng, mang cho tôi đọc, bỏ vào bếp làm việc, thỉnh thoảng đảo lên trên nhà vài phút, nói đôi ba câu. Thuận bảo tôi đợi Diệp, chị có hẹn Diệp chiều đến chơi ở lại ăn cơm. Trong buổi chiều vô tận, cơn mưa tan khuất, đã đổ xuống ở vùng xa thôi đều những hơn gió mát; tôi đứng tựa cửa nhìn những đứa trẻ nô giỡn đầu dốc lên lộ, bóng mát xanh âm nước của vườn chuối rậm rạp, lắng nghe tiếng động trong các nhà hàng xóm, tiếng máy phóng thanh của phòng thông tin đầu chợ phát bản tin tức địa phương. Thuận lụi cụi trong bếp, sửa soạn cơm chiều, tôi không thể vào tới đó, cũng không thể vào bất cứ một gian nhà nào, tôi bị xô đẩy ra ngoài vòng thân mật của mọi người, không bao giờ có thể ngơi nghỉ. Tôi đã bị hư vô cám dỗ và cứ phải dấn thân mãi vào trong một cõi mù mịt, bất trắc.

Diệp xuất hiện đột ngột, đứng dưới hè thấp ngó lên, vẻ khác thường. Trời còn sáng, xung quanh nhịp sinh hoạt tắt im tình cờ rồi lại đều đều khỏa lấp những lỗ trống của thời khắc. Diệp lách mình, vào thẳng nhà, coi tôi như khách lạ, cất tiếng gọi. Thuận hấp tấp chạy lên mừng rỡ đón Diệp, nhưng chị cũng vấp phải vẻ gượng gạo lạnh lùng của Diệp. Diệp đáp bằng những câu ngắn, cất cao giọng hơn lúc thường và con mắt lạc lõng không biết đặt chỗ nào, nàng vừa vượt qua một cơn xúc động mà sự lan truyền tuy đã yếu nhưng chưa hết. Thuận quay xuống bếp, tôi ngồi đối diện với Diệp và tôi nhìn Diệp không thốt lời nào. Lúc đầu tôi nghĩ như thường lệ chúng tôi gặp nhau tại nhà Hiệp chúng tôi phải kín đáo e dè hơn, không thể bày tỏ lộ liễu tình yêu của chúng tôi trước mắt người khác, dù những kẻ ấy bằng lòng vai đồng lõa. Nhưng dần dần tôi nghe không khí trở nên nặng nề khó chịu, trong mắt Diệp đậu đầy bóng tối, bất động như những lỗ sâu. Tôi hỏi :

– Thế nào?

Diệp không đáp, bỏ vào bếp với Thuận; hai người nói chuyện ở xa, mãi sau tôi nghe vang những tiếng cười ròn trong gian nhà im vắng hoàn toàn. Trong bữa ăn dưới ánh đèn cầy chập chờn khuya khoắt, điện tắt suốt buổi ấy, tôi hết ngó Diệp lại ngó Thuận; những khuôn mặt nửa sáng nửa tối như bị khắc sâu vào trong một nền tạo vật tăm tối bao trùm gian nhà và thành phố. Diệp tạo được thái độ bình thường, cười nói vô tư với sự phụ họa khuyến khích của Thuận, nhiều lúc dường như hai người quên hẳn sự hiện diện của tôi. Sau bữa ăn, Diệp cáo từ ngay nàng nói:

– Anh ở lại với chị Thuận cho chị đỡ sợ. Chừng nào anh Hiệp về, hãy về.

Có lẽ đó là câu duy nhất Diệp nói với tôi trong buổi ấy. Nghe giọng, tôi chợt hiểu ý Diệp, tôi không kịp biểu lộ phản ứng hay không biết cách phản ứng trước mặt. Thuận, Diệp đã bước ra cửa vừa cười vừa khép hai cánh. Trong góc xa hẳn ánh sáng, tôi ngồi chết lặng, tức Diệp, thương Thuận và khiếp hãi. Tôi nghe Thuận cười:

– Ăn thua gì. Tôi quen rồi mà.

– Em khép cửa cho khỏi gió.

Tôi cúi gầm đầu, nghe vẳng mãi tiếng cười giả tạo của Diệp ngoài cửa, không dám nhìn Thuận, rồi bất mãn về thái độ ngây ngô thú nhận của mình. Diệp, không phải như em tưởng, anh yêu chị Thuận, nhưng không phải như em tưởng. Diệp, em không hiểu hết những dạng thức của tình yêu. Cả Thuận nữa, chị cũng không hiểu.

Chỉ có có Hiệp... Anh hiểu tôi yêu Thuận như hiểu Diệp yêu anh. Tôi ngồi nghe tiếng côn trùng ri ri, tiếng ễnh ương vang rân như giữa đồng trống, cho đến khi đèn bật sáng, chóa mắt ngơ ngác như vừa ngủ dậy. Thuận đứng trong khuôn cửa buồng trong, xanh xao yếu mệt bảo:

– Thôi, Trí về đi. Tôi buồn ngủ quá. Chắc anh Hiệp không về đâu.

Diệp sang sông trên con đò tôi qua lại thường ngày, buổi sáng giữa những người đi chợ về; thuyền chở nặng trôi chậm trên dòng nước lặng. Nàng nhìn trở lại bờ vừa rời xa, người và vật lùi nhỏ lẫn vào nhau thành một khối cử động ngọ nguậy khó phân biệt; căn nhà của Diệp lẫn sau hàng cây mọc cao dần theo dốc đồi và màn nắng mỏng đang buông xuống mặt nước. Lần đầu tiên Diệp vượt ngang con sông trước đây nàng chỉ đi dọc theo một bên bờ (chưa khi nào tôi rủ nàng sang thăm gia đình tôi) nàng đi một mình với ý định táo bạo và giữa sông Diệp hoang mang trông trở lại khoảng ngăn cách thành phố thấy mình bấp bênh trơ trọi không được che chở. Bờ sẽ đặt chân lên chỉ là một hàng cây thấp kín dưới bầu trời rộng, không thấy rõ bến và làng xóm đối với người chưa quen thuộc. Diệp nhủ thầm: Trí, anh ở chỗ nào? Tôi tới một chốn lạ hoắc, nơi Trí sinh ra và lớn lên, tôi có vào được không, tôi sẽ gặp những ai. Diệp không quan niệm rằng tôi đã bị tách lìa khỏi nơi chốn sinh trưởng từ lâu, trong ý nghĩ của nàng tôi là kẻ nặng mặc cảm vì sự cách biệt xã hội giữa hai gia đình và Diệp vượt qua con sông để chứng tỏ với tôi không trở lực nào ngăn cản được nàng. Màu áo xanh nổi trên dòng nắng sáng, Diệp chóng mặt khi nhìn bóng mình in dưới nước, một thoáng hối hận tiếc nhớ không khí êm mát tỏa từ những chân tường ướt của mái gia đình, nơi mọi bất trắc bị loại trừ, nơi sự ẩm mốc nồng nàn như một chiếc áo giáp phủ thêm một lần lên người, nơi đời sống hoàn toàn quen thuộc như một niềm quên lãng dịu dàng, nơi sự hứa hẹn cùng tương lai lẫn trong cử động... Những người đứng ngồi trên thuyền, câu chuyện họ trao đổi như một bức tường dày có những nét lem luốc kết hợp thành hình ảnh tùy theo tưởng tượng, Diệp ngó mông tới chỗ mở rộng của con sông, tầm mắt bên trái hẹp dần khi chuỗi cây xanh trồi ra và kéo dài tới gần mình. Thuyền cập bến, lúc ấy Diệp mới nghe tiếng nước vỗ dưới sạp thuyền, nàng là người bước xuống sau chót, đặt chân lên những viên đá làm bực vào bờ đất, hai tay nắm chặt hai vạt áo dài và chiếc nón nghiêng che nửa mặt. Dưới bóng mát của hàng dừa trên bờ kinh, Diệp bước trong nỗi hồi hộp khắc khoải. Diệp có tự hỏi mình đang tìm kiếm gì? Tại sao cứ theo đuổi Trí? Sao không để mặc Trí với những cơn khùng điên ruồng rẫy? Tình yêu có lẽ chỉ là nỗi niềm hư nguy trói buộc “Tội nghiệp con Diệp” Má tôi nói, má chỉ còn nhớ lần gặp gỡ duy nhất, sự xót thương lấn át cả hình dung đứa con gái xuất hiện bất ngờ một buổi sáng rồi biến mất. Còn Diệp nhớ bà, chỉ thấy hình ảnh người đàn bà tức tưởi bất lực trước nỗi đau khổ của kẻ khác, phát lộ nỗi đau khổ của chính mình, như một số kiếp khác nữa của Diệp – Không, có lẽ Diệp nghĩ: lẽ ra mình nên mặc áo bà ba, áo dài làm cho mọi người chú ý; lẽ ra mình nên bắt Trí đưa mình về hơn là tới một mình tự ý; Trí sẽ giận dữ vùng vằng khi hay biết, thây kệ, Trí phải chịu, phải thua, vì tôi yêu Trí... yêu hơn cả chính tôi...

Chị Lệ quét lá ngoài sân trước, con Liễu bò lê trên thềm. Chị dừng tay ngó người thiếu nữ ở bên chợ qua, đi ngang ngoài rào, cặp mắt dáo dác, cố làm vẻ bình tĩnh. Hai người gặp mắt nhau, khiếu linh cảm của đàn bà giúp họ nhận ra mối liên lạc mù mờ chưa rõ. Diệp đi tới vài bước, vượt qua nhà, rồi ngập ngừng trở gót chị Lệ vẫn đưa mắt dõi theo cử động của người lạ. Người ta vẫn bảo chị Lệ có những nét giống tôi đặc biệt, riêng tôi không nhận ra và tôi không bao giờ muốn chấp nhận điều ấy. Diệp vịn cửa rào hỏi:

– Thưa chị, đây là nhà anh Trí.

– Phải. Nhưng nó không có nhà. Nó đi học dưới Sài-gòn. Cô hỏi nó có việc chi?

– Bác có nhà không chị?

– Có. Má tôi trong nhà.

Chị Lệ mở cửa rào, quan sát Diệp. Diệp ôm chiếc nón lá che ngực, mặt đỏ bừng, mắt ướt, nàng vuốt lại đầu tóc tự nhủ : mình phải đi tới, tới nữa. Chị Lệ mỉm cười, có lẽ chị nghĩ tới những ngày năm trước, chị đặt chân xuống bến xe Sài-gòn, một tay ôm bọc giấy, một tay cắp nón, bỡ ngỡ đi trên hè đường đô thành đầy cạm bẫy của bọn đàn ông chờ chực để tới gặp anh Tạc; má chị cũng hồng đỏ, trán lấm tấm mồ hôi, trái tim hồi hộp, bước lính quýnh băng qua những ngã tư dồn nhóc xe cộ. Và chị dịu dàng :

– Em vô đi. Chị là chị hai của Trí.

Chị Lệ bồng con Liễu, dẫn đường: Đi vòng đây em. Diệp theo chị, bước lên thềm, trước những cánh cửa gỗ đóng kín như nhà không người ở, lách tránh chiếc đôn sành bụi bặm đặt ở đầu thềm, bước xuống đất cát mịn những trận mưa còn để lại những dấu trũng của nước chảy giọt từ mái. Ngang nơi cửa sổ nhìn vào bàn viết của tôi, Diệp ngập ngừng, nàng nhìn quanh, ngó thấy chị Lệ quay đầu trở lại thúc giục và đứa nhỏ gục đầu trên vai chị giương cặp mắt tò mò nhìn người lạ. Má ngồi quay lưng ngoài sân, đang làm việc, những công việc lặt vặt bận bịu cả ngày; trông đằng sau bà trẻ hơn trước mặt. Bà dừng công việc ngó sững đứa con gái lạ mặt chưa từng gặp, đứng xá ró, đầu cúi gằm tay mân mê quai nón. Bà không hiểu chuyện gì, đưa mắt hỏi chị Lệ, trong khi Diệp nghẹn ngào nức nở. Trước đó không rõ Diệp mở lời như thế nào với má, Diệp chỉ nói với tôi : “Em đã sang gặp má, em đã khóc với má, với chị Hai. Anh coi...” Có lẽ Diệp chỉ thốt: Thưa bác... rồi bao nhiêu ấm ức dồn nén, những khắc khoải thấp thỏm suốt buổi mai, tuôn thành nước mắt. Má kéo Diệp ngồi xuống ghế, bà ngồi lên bộ ván kế bên, chị Lệ đong đưa ru con.

– Thưa bác... con thương anh Trí...

Má kinh hãi, hết dòm chị Lệ tới dòm Diệp, bà không hiểu phải đối xử thế nào, bà sững sờ. Trong chờ đợi thảng thốt của má, Diệp bỗng dưng cũng nguội lạnh dửng dưng hết khóc nổi nữa.

– Có chuyện gì con nói bác nghe.

Câu nói của má lại khiến Diệp thổn thức. Và Diệp nói, nàng kề lể với má và chị Lệ, nàng năn nỉ má sang hỏi cưới nàng, nàng không muốn đi lấy người khác, gia đình nàng chắc chắn ưng thuận, chỉ bởi tôi không chịu nói với má nên nàng phải liều lĩnh tới “Thưa bác... con thương anh Trí...” Diệp ngừng lại ngơ ngác nghe tiếng cười giễu cợt của chị Lệ.

– Trời ơi. Ai biểu em thương cái thằng khùng cho khổ.

Diệp càng sửng sốt hơn khi nghe má kể lể về tôi. Bà thương Diệp, mong cho tôi lấy được Diệp, nhưng bà không có quyền quyết định, trong nhà không ai có quyền gì với với tôi, tất cả ăn thua ở tôi; rồi bà cũng khóc, bà thuật cho Diệp những nết xấu của tôi, mối đau khổ của bà vì nhận thấy bà cũng không có giá trị nghĩa lý gì với tôi, tôi là đứa con bà thương mến nhưng đã không còn là con bà; bà yêu tôi với mối tình không được đền đáp...

– Nó khùng em ơi. Má chỉ binh nó thôi.

Diệp tưởng mình cầu cứu người khác, rốt cuộc chính nàng trở thành người phải giúp đỡ má. Diệp hăm: “Đã vậy. Không khi nào em chịu thua anh. Anh muốn đi tới đâu em theo tới đó... Anh sẽ không khi nào thoát khỏi tay em đâu.” Tôi hỏi: “Anh đi tới cõi chết. Em theo không?” Em theo tới cùng mà... Em còn có thể làm hơn vậy nữa... Tôi ngỡ Diệp nói trong lúc bồng bột tức khí, tôi không ngờ... Diệp quyết định từ lúc nào? Cái ý nghĩ ghê gớm này ra trong đầu Diệp khi nào? Có lẽ chính Diệp cũng không rõ, không hay, nàng chỉ biết đột nhiên nó như có sẵn nguyên vẹn ở trong nàng, sau khi đặt chân lên bờ trở lại châu thành và nàng cố xô đuổi như một ám ảnh vô lý. Và cứ mỗi bước Diệp đi tới, mỗi cử động, câu nói, mắt nhìn, cả sự im lăng nữa đều như bị quy chiếu theo với ý nghĩ đã mọc. Càng lâu nó càng trở nên thân quen, nhập biến, tiêu tan, hóa thành một hành động quyết định. Có thể buổi Diệp bắt gặp tôi trong nhà Thuận là sau buổi sáng nàng đã gặp má tôi và chị Lệ. Cũng có thể là trước không quan hệ. Khi mọi sự đã nhập vào quá khứ, thời gian không còn là một dòng luân lưu nữa, chúng dồn díu lại trên cùng một bình diện như những mảnh gương vụn được kết hợp bằng sức của tưởng tượng theo một hướng Định Mệnh... Và Định Mệnh lật mặt chỉ là quá khứ được sống lại trong một thời gian giả tạo.

Con Liễu đã ngủ được đặt nằm trên võng, giữa ba người đàn bà ngơ ngác không hiểu phải làm gì thêm. Má có lẽ còn thổn thức cầm vạt áo chấm mắt, Diệp loay hoay với chiếc nón lá ôm trên đùi. Chị Lệ? Diệp ngước mắt cầu cứu chị. Chị xổ tung mái tóc, rồi bới lại, đó là thói quen của chị từ ngày con gái mỗi khi gặp trường hợp khó xử. Và chị cất tiếng cười khỏa lấp sự bối rối. Mái tóc rịt nắng, nồng mùi dầu dừa trong buổi trưa nắng đầu thềm soi tấm áo bà ba trắng ửng hồng, dưới đáy túi áo giấu một bông lan úa héo rã cánh nhưng nức hương. (Tiếng cười vô tội riêng mình nghe vang trên những đường xóm quen thuộc chị và tôi đi qua.)

– Em khờ vậy. Ai biểu em yêu nó. Em không tìm hiểu nó...

– Hai, nói tầm bậy hoài.

Má đứng lên, ra bên lu nước, xối rửa mặt. Chị Lệ ngoắt Diệp theo mình lên nhà trên. Diệp đi vào một vùng tối mát hơn đồ vật ẩn náu im lìm như không được dùng đến. Diệp đứng giữa nhà, nhìn quanh, ngó lên bàn thờ cha tôi, ngó vào trong khu vực riêng biệt của tôi nhận rõ được lằn ranh vô hình của cái thế giới tôi thiết lập. Bốn cây cọc mùng ở bốn góc giường mọc như những ý nghĩ dưng không và Diệp chú mắt vào vệt sáng đậu vắt ngang mặt giường, vệt sáng xuyên chếch ngăn chia chỗ đứng của chị Lệ và Diệp.

– Em thương Trí thiệt không?... Nếu em thương nó thiệt, em có gan bỏ nhà theo nó không? Em không hiểu thằng đó nó thù ghét gia đình, nó thương nổi mình em là quá, nó không chịu nổi gia đình bà con cô bác đâu. Ngay như má và chị nó còn coi thường... Nếu em thương nó thiệt... em nên rủ nó trốn đi... Chị tin nó sẽ nghe em, chị hiểu nó hơn hết...

Xuyên qua vệt sáng. Diệp cố gắng nhìn chị Lệ như muốn nhận định những bí ẩn về tôi qua gương mặt nhòa tan trong một giọng nói khác lúc trước. Buổi sáng già êm, không chuyển dịch, như vườn tược lắng tiếng, giọng nói mở ngỏ và ôm ấp một không gian cất giấu trong dĩ vãng, Trí, Trí. Diệp nhìn thấy Trí bằng cặp mắt và trí tưởng của chị Lệ; Diệp nhìn tôi qua những kỷ niệm thơ ấu của hai chị em. Nhưng tôi đâu còn nơi đó nữa, tôi không phải là cái bóng quá khứ được phóng lớn. Cả chị Lệ nữa, chị cũng không hiểu được gì hết. Tôi... tôi... là sự không thể trở thành... tôi không thể vươn tới một hình thù nào rõ rệt... chỉ là sự di động vô giác của một sinh vật bầy nhầy... Diệp hoang mang trong thế giới được vẽ bằng tiếng nói bấp bênh, thế giới của những hình bóng mập mờ đã xuất vong khỏi những người sống. Diệp tự nhủ: đó là Trí, đứa em của chị Lệ, những ngày chị em hòa thuận: Trí không có người bạn nào khác hơn là chị, Trí không có giấc mộng nào khác hơn là giấc mộng chung chia sẻ giữa hai người trong không gian mát rượi của khu vườn vây quanh nhà mà mỗi gốc cây, mỗi bóng dâm là một vùng rộng hoang vu... Cho đến ngày, phải, cho đến ngày... Tiếng trẻ khóc mê dưới võng, bà ngoại nó ru hờ... (Ví dầu... ơ... cầu ván đóng đinh... ơ... gập ghình... ù... ơ... khó đi... u... ơ...)

– Em tin chị đi... Rủ nó trốn thiệt xa, xa hết mọi người. Chỉ còn em với nó, em sẽ chiếm được nó hoàn toàn. Đừng cho nó ngó thấy một hình ảnh quá khứ nào... Nó cần như vậy, em à. Chị không gạt em đâu. Em còn ở đây, em không khi nào giữ nổi nó... Chị biết một ngày kia rồi nó cũng bỏ đi một mình... Tốt hơn là em theo nó trước... Diệp à.

Chị Lệ đứng tựa vào bàn học, mặt ló vượt khỏi vệt nắng xuyên và như bị cắt lìa khỏi thân bay trong nắng mờ ảo của vùng trên ánh sáng. Hai mắt chị mở lớn như hai mắt Diệp, hai người đàn bà thôi miên lẫn nhau. Chị Lệ ngoắt Diệp bước tới. Diệp nghĩ mình phải tới gần hơn nếu muốn nhìn rõ, tiến sâu vào trong cái hành lang chật chội vang những bước chân của tôi đã qua đó rất lâu để đuổi theo cho kịp. Chị Lệ cầm trên tay tấm hình của Thuận, tấm hình lúc trước được đặt chéo trên chồng sách cao Diệp thấy ở xa ngỡ là hình chị Lệ. Chị đưa cho Diệp coi và hỏi :

– Em biết người trong hình này không.

Diệp ngó trân người đàn bà lạnh lùng thanh thoát một lúc một, người đã chết từ lâu ngó lại cõi dương, như quên lửng hẳn gương mặt thân quen. Diệp mang tấm hình ngồi xuống giường mắt nàng dần nhòa đi chỉ thấy lấp lánh trên mi những mỏm nắng li ti chớp lóe, ngực bóp xiết, cổ đặc nghẹt. Mãi sau Diệp mới kêu được: Chị Hai... Chị Lệ dịu dàng vuốt ve mái tóc Diệp, nhắc nhở :

– Ai đó em?

– Em thiệt không ngờ...

– Ai đó em?

– Chị Thuận...

– Ai?

– Em biết. Chị Thuận...

– ờ, rồi sao?

– Chị Hai...

Diệp lau nước mắt, ngó lên nhìn thấy tôi giống chị Lệ. Chị Lệ hao hao như Thuận, vẻ buồn phiền u uẩn được giấu kín trong vài nét nhỏ mơ hồ trong khỏe nhìn, nét môi, vừng trán, bên cánh mũi. Diệp thấy chúng tôi đều lạ mặt với nàng, đối địch với nàng và nàng lẻ loi trơ trọi. Chị Lệ gỡ tấm hình trong tay Diệp, đặt trả về chỗ cũ, những ngón tay Diệp tự động muốn giữ chặt khung kính có góc sờn bén nhưng lại tự động rời ra. Diệp ngó gương mặt thản nhiên vô tri thu nhỏ, chập chờn như cách xa lắm và tự nhủ: chuyện gì vậy? Chuyện gì xảy ra quanh tôi, thắt buộc tội... (Định Mệnh, nỗi cô độc tuyệt đối. Định Mệnh sẽ khuất bóng khi mình hết đơn lẻ chăng?) Và Diệp ngó trở lại chị Lệ tìm trong mắt chị những ý nghĩ đích thực.

– Chị Hai... em khổ quá...

– Em tính sao? Diệp...

Diệp không tính được, Diệp nghe tiếng chân má lên gần, nghe tiếng má chất chứa sự kinh sợ: Tụi bay làm gì trên này? Hai... mày không được xúi biểu tầm bậy, tầm bạ nghe... không. tụi con nói chuyện chơi, chị Lệ nói. Má tần ngần an ủi Diệp: Để má thử nói với nó... má thử nói với nó... Biết đâu nó không nghe lời má... Bà không tin tưởng chút nào trong giọng nói của bà. Bác ưng con, con khỏi lo phần bác; cần nhất là nó... để bác nói. Diệp cúi gầm mắt, còn chị Lệ không nhúc nhích; bà chờ đợi trong không khí ngột ngạt mỗi lúc như muốn đẩy bà ra ngoài. Bà đưa mắt cho chị Lê dòm chừng Diệp nhưng bà vẫn không thể bỏ đi.

– Để con đưa Diệp ra đò. Má coi chừng con Liễu giùm con. Đi em.

Suốt từ đó, Diệp cử động thất thần, không nhớ tưởng. Nàng đi bên chị Lệ, nghe loáng thoáng những câu nói của chị, trí óc bị hút xoáy vào một điểm xa vời ngoài cõi thực. Diệp không khóc, không nghẹn ngào, thân xác nhẹ bồng như khói. Diệp bỗng nói, trồi khỏi một vùng sương mù của đáy thân : Chị Hai à... em phải tính... em không chịu thua... Chị Lệ nắm lấy bàn tay của Diệp dẫn đi, một tay quơ tạt theo những hàng lá bên đường. Chị kể về một đứa nhỏ tên là Trí, những điều có lẽ chính tôi cũng đã quên lãng hoặc không hay biết... Trí, Trí... Diệp gọi thầm... tôi sẽ phải đi tới cùng, dù sao tôi cũng phải đi tới cùng... Đứng trên bến nhìn sang châu thành, lần thứ nhất trong đời Diệp cũng có cảm tưởng quen thuộc của tôi : người và vật thường ngày giáp mặt thuộc về một cõi khác, mình ở một cõi khác, chốn chân không mình rớt xuống hun hút không có gì cản giữ được... Phải thế chăng? Phải chăng người ta thực sự trưởng thành khi tách lìa mọi sự vật thân yêu giả dối, ném mình vào cõi mông lung phải tự biến cải cho phù hợp hoặc phải hóa kiếp để thích nghi. Diệp dợm bước chân xuống đò, chị Lệ còn níu lại nhìn nhau như một lời ước hẹn.

– Có sao sang cho chị hay nghe Diệp?