Nữ nhân xen vào

2 Samuel, I, 26.

Người ta bảo (nhưng ít có khả năng vậy lắm) câu chuyện được Eduardo, người em trong nhà Nelson, kể lại, trong đêm quàn xác chết Cristián, người anh, chết cái chết tự nhiên, vào quãng 1890, ở tỉnh Morón. Điều chắc chắn, ấy là ai đó đã nghe ai đó kể, trong cái đêm dài đó mà kỷ niệm mờ dần đi, trong khi maté được chuyền tay nhau, rồi ai đó đấy lại kể nó cho Santiago Dabove, người kể nó cho tôi nghe. Vài năm về sau, tôi lại được nghe kể nó tại Turdera, chính nơi nó đã diễn ra. Phiên bản thứ hai, có chút chỉnh sửa cho bay bướm hơn, nhìn chung xác nhận phiên bản của Santiago, với các biến tấu nhỏ cùng mâu thuẫn không thể tránh khỏi ở trường hợp như vậy. Hôm nay tôi chép nó ra vì nó mang lại cho chúng ta, nếu tôi không nhầm, một phản chiếu ngắn và bi thảm từ tính cách của các orilleros xưa kia. Tôi sẽ cố trung thành hết mức, nhưng tôi đã cảm thấy là mình sẽ chịu thua trước cám dỗ văn chương, nhấn mạnh hoặc thêm thắt một vài chi tiết.

Ở Turdera, người ta gọi họ là anh em nhà Nilsen. Ông cha xứ nói cho tôi biết là tiền nhiệm của ông còn nhớ từng nhìn thấy ở nhà những người đó, chẳng phải là không ngạc nhiên, một quyển Thánh Kinh cũ in tuồng chữ gôtic, bìa đen; tại những trang cuối ông ta thoáng trông thấy, viết tay, các cái tên cùng các ngày tháng. Đó là quyển sách duy nhất trong nhà. Biên niên sử phập phù của nhà Nilsen, đã mất đi ở đó cũng như mọi thứ đều sẽ mất đi [trừ Borges vĩnh cửu]. Ngôi nhà, giờ không còn, xây bằng gạch không trát lớp vữa nhám lên trên; từ cổng, người ta nom thấy một cái sân trong lát gạch vuông màu đỏ rồi thêm một cái sân đất nện nữa. Vả lại, ít người từng vào đó; hai anh em Nilsen giữ gìn rất cẩn mật sự cô độc của họ. Họ ngủ trong những căn phòng trống trơn, trên những cái giường đai vải; lũ ngựa, yên cương, dao găm lưỡi ngắn, các trang phục tuyệt đẹp cho tối thứ Bảy cùng thứ rượu thích cãi cọ, họ chỉ có những thứ đấy làm đồ xa xỉ. Người ta bảo tôi rằng họ cao lớn và có mái tóc hung. Dòng máu xuất xứ từ Đan Mạch hoặc Ai Len, những đất nước mà họ hẳn chưa từng bao giờ nghe nói tới, chảy trong các tĩnh mạch của hai creole ấy. Khu phố e sợ hai kẻ tóc hung kia; chẳng phải không thể có chuyện họ từng có vài cái chết đè lên ý thức. Họ từng một lần chiến đấu, sát cánh bên nhau, chống lại cảnh sát. Người ta nói rằng người em từng đọ sức với Juan Iberra và anh ta không yếu thế, điều này, theo lời những kẻ sành sỏi, chính là một chiến công. Họ đã dắt các đàn thú, đánh xe, ăn cắp gia súc và, những lúc có cơ hội, bài bạc gian. Họ nổi danh hà tiện, trừ khi rượu hay bài bạc khiến họ trở nên hoang toàng. Người ta không biết các bà con của họ và họ từ đâu đến. Họ sở hữu một cái xe cùng một cặp bò.

Về thể chất họ rất khác với những người sống xung quanh họ, vốn dĩ là nguồn gốc để có cái tên Costa Brava đầy sức khơi gợi. Điều này, và toàn bộ những gì mà chúng ta không biết, cho phép hiểu cái khối lù lù mà họ đã tạo ra. Cáu giận với một người thì cũng tức là tự chuốc lấy cho mình hai kẻ thù.

Anh em Nilsen rất mê gái, nhưng những cuộc phiêu lưu tình ái của họ cho tới khi ấy từng là các cuộc phiêu lưu diễn ra bên dưới một cái cửa hay trong một nhà thổ. Thế nên người ta bình luận rôm rả vào lúc Cristián dẫn Juliana Burgos về sống cùng mình. Quả đúng là làm vậy thì anh ta kiếm được một cô hầu, nhưng cũng không kém phần đúng, chuyện anh ta cho cô gái rất nhiều món trang sức nhảm nhí gớm ghiếc và trưng bày cô tại các vũ hội. Ở những vũ hội khu phố nghèo nàn đó, nơi một số điệu tango bị cấm và nơi người ta vẫn nhảy mà không ôm lấy nhau. Juliana có nước da sẫm cùng cặp mắt hạnh nhân; chỉ cần có người nhìn là cô mỉm cười liền. Tại một khu phố khiêm nhường, nơi công việc và sự thiếu chăm sóc hủy hoại phụ nữ, cô được coi là xinh đẹp.

Mới đầu, Eduardo đi cùng họ. Rồi anh ta phải đi Arrecifes vì chuyện gì tôi cũng chẳng biết; khi quay về nhà anh ta dẫn theo một người phụ nữ trẻ tuổi mà anh ta đã tìm được trên đường, rồi đuổi cô ta đi sau vài hôm. Anh ta cau có; anh ta một mình nốc xỉn ngoài quán rượu và không nói gì với ai. Anh ta yêu vợ của Cristián. Khu phố, có khả năng nhận ra điều này trước anh ta, dự cảm, với một niềm vui đầy xảo trá, cuộc đối đầu sắp xảy tới giữa hai anh em.

Một tối nọ, lúc Eduardo từ quán rượu gần đó về, rất muộn, anh ta thấy con ngựa ô của Cristián buộc vào lan can trước nhà. Trong sân, người anh đang đợi anh ta, mặc những thứ đồ đẹp nhất trên người. Cô vợ đi tới đi lui, cầm maté trên tay. Cristián bảo Eduardo:

"Anh đi dự tiệc ở nhà Farias đây. Anh để Juliana lại cho em; nếu muốn cô ấy, thì em cứ xài."

Điều này được nói bằng tông giọng vừa nhiều uy quyền vừa thân tình. Eduardo nhìn anh trai mình thật lâu: anh ta không biết phải làm gì. Cristián đứng dậy, từ biệt Eduardo, lờ tịt Juliana đi, đối với anh ta cô chỉ là một món đồ, leo lên ngựa và thong thả đi khỏi, không hề vội vã.

Kể từ đêm hôm ấy, họ chia sẻ cô với nhau. Chẳng ai biết các chi tiết của cú ménage à trois nhơ bẩn đó, nó làm cả khu phố bị choáng. Mọi chuyện ổn thỏa trong vòng vài tuần, nhưng cách sắp xếp này không thể kéo dài. Giữa họ với nhau, hai anh em không bao giờ thốt ra cái tên Juliana, ngay cả để gọi cô, mà họ tìm, và tìm ra, những lý do để cãi nhau. Họ tranh cãi về việc bán một số bộ da thú, nhưng mối bất hòa của họ từ chỗ khác đến. Cristián lên giọng và Eduardo im. Dẫu không hề biết, họ ghen với nhau. Tại vùng ngoại ô tàn nhẫn ấy, nơi người ta chưa từng bao giờ nghe thấy một người đàn ông nào nói - ý này hẳn chưa từng nảy ra ở bất kỳ ai - rằng anh ta để tâm tới một phụ nữ theo cách nào khác ngoài ham muốn cô ta và sở hữu cô ta, hai anh em thực sự yêu. Và điều này, cách nào đó, làm họ thấy nhục.

Một buổi chiều, trên quảng trường Lomas, Eduardo bắt gặp Juan Iberra, hắn chúc mừng anh ta về cô gái rõ xinh mà anh ta đã kiếm được. Chính vào dịp này, tôi nghĩ, Eduardo đã sỉ nhục hắn và hai bên lao vào nhau. Hẳn anh ta không cho phép kẻ nào chế nhạo Cristián lúc có mặt mình.

Người phụ nữ chăm lo cho họ trong sự quy phục thú vật; nhưng cô không thể che giấu một thiên ái nhất định đối với người em, vốn dĩ đã không từ chối sự sắp xếp kia nhưng cũng đã không đòi nó.

Một hôm, họ ra lệnh cho Juliana kê hai cái ghế ra cái sân thứ nhất và không được đi qua đó nữa, vì họ phải nói chuyện. Cô cứ nghĩ cuộc đối thoại sẽ dài nên đi ngủ trưa nhưng sau một lúc thì họ đánh thức cô dậy. Họ bảo cô cho vào một cái túi toàn bộ những thứ đồ của cô, không quên tràng hạt pha lê cùng cây thánh giá nhỏ mà mẹ cô đã cho cô. Không giải thích gì hết, họ cho cô lên xe và lên đường thực hiện một chuyến đi ủ dột và im lìm. Trời đã mưa; các con đường lầy bùn và chắc phải gần 3 giờ sáng thì họ mới đến được Morón. Tại đây, họ bán cô cho bà chủ nhà thổ. Việc ngã giá đã xong xuôi từ trước; Cristián nhận một món tiền mà anh ta chia cho em mình.

Ở Turdera, anh em Nilsen, đã bị lạc đường trong mớ bùng nhùng (cũng là một thói quen) của tình yêu gớm guốc đó, muốn nối lại với cuộc sống của những người đàn ông sống cùng nhau. Họ lại bắt đầu chơi bài, đi xem chọi gà, và những khi có dịp thì lại làm các trò ngông cuồng. Có lẽ họ nghĩ, vào một khoảnh khắc nào đó, là mình đã được cứu thoát, nhưng họ cũng thường buông theo - mỗi người một kiểu - những cuộc biến mất vô cớ, hoặc quá dễ giải thích. Chưa hết năm, người em bảo anh ta có việc phải lên thành phố. Lập tức, Cristián lên đường đi Morón; tại cột buộc ngựa của nhà thổ, anh ta nhận ra con ngựa đốm của Eduardo. Cristián bước vào; quả nhiên, người anh em của mình đang ở đó, kiên nhẫn chờ tới lượt. Người ta kể rằng Cristián nói với hắn: "Cứ thế này thì lũ ngựa kiệt sức mất. Thà giữ cô ấy ngay bên cạnh còn hơn."

Anh ta nói chuyện với bà chủ nhà, moi một nắm xu trong dây lưng tiền, và họ đưa cô gái đi. Juliana cưỡi ngựa cùng Cristián. Eduardo thúc mạnh cựa sắt vào hông ngựa, không muốn nhìn cảnh hai người họ đi cạnh nhau.

Họ quay lại đúng cái điều tôi đã kể. Giải pháp của họ rồi  thất bại, vì cả hai sa vào lừa lọc. Cain đã lang thang ở đây, nhưng tình cảm anh em nhà Nilsen vẫn rất lớn - ai mà biết được họ đã cùng nhau trải qua những thời điểm gì, những hiểm nguy nào! - bà họ trút những gì mình cảm thấy lên kẻ khác. Lên những người lạ, lên lũ chó, lên Juliana, kẻ đã chen cái nêm bất hạnh ấy giữa họ.

Tháng Ba sắp khép lại và chẳng có dấu hiệu nào cho thấy cái nóng sẽ dịu đi. Một Chủ nhật (cái ngày người ta thường đi ngủ sớm), Eduardo, trên đường từ quán rượu đầu góc về nhà, trông thấy Cristián đang thắng ách cho cặp bò. Cristián nói với anh ta: "Đi thôi. Mình phải mang mấy tấm da tới chỗ Pardo. Anh đã chất lên xe rồi; tranh thủ chút gió đêm."

Kho chứa của Pardo, tôi nghĩ, nằm xa hơn về phía Nam; họ đi theo con đường bò cũ, rồi rẽ xuống một lối riêng. Trời càng tối, cánh đồng càng như mở ra vô tận.

Họ men theo một đám lau sậy cao; Cristián vứt đi điếu xì gà vừa châm, và đều đều giọng bảo: "Bắt tay vào việc thôi, em. Chốc nữa lũ kền kền sẽ làm nốt phần mình. Chiều nay anh đã giết cô ta. Cứ để cô ta nằm đây cùng tất cả đồ trang sức, cô ta sẽ không còn gây hại cho anh em mình nữa."

Hai người ôm lấy nhau, gần như bật khóc. Giờ lại thêm một mối dây ràng buộc họ - người đàn bà mà họ đã tàn nhẫn hiến tế, và nhu cầu chung của họ: quên cô đi.

Nhị Linh - Anh Hoa dịch